خبر کامل
خرازی: اشتباهات در صدور انقلاب، عامل ترس همسایگان از ایران بود
کمال خرازی، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی، در کنگره ملی سیاست خارجی به صراحت از اشتباهات جمهوری اسلامی در تعامل با کشورهای همسایه پرده برداشت. او این اشتباهات را ناشی از رویکردهای نادرست در «صدور انقلاب» دانست که به گفته وی، موجب هراس برخی کشورهای منطقه از ایران شده است.
اولویت سیاست خارجی و اشتباهات گذشته
خرازی با تأکید بر اینکه ارتباط با همسایگان باید اولویت نخست سیاست خارجی جمهوری اسلامی باشد، اظهار داشت: «در گذشته این اولویت به‌درستی رعایت نمی‌شد و در ارتباط با همسایگان اشتباهات زیادی داشتیم؛ به‌گونه‌ای که برخی از آنها از ما ترسیدند. صدور انقلاب نباید با روش‌های نادرست صورت می‌گرفت، بلکه باید انقلاب در دل دیگران جای می‌گرفت و آنان را مدافع خود می‌کرد.»
وزیر اسبق امور خارجه با اشاره به وضعیت کنونی عراق افزود: «اکنون چرا مردم عراق از انقلاب اسلامی دفاع می‌کنند؟ ما که برای صدور انقلاب به آن کشور لشکرکشی نکردیم. دلیل این دفاع آن است که مردم عراق ارزش آرمان‌های انقلاب، به‌ویژه استقلال، را درک کرده‌اند.»
حمایت از نهضت‌های آزادی‌بخش و ترس منطقه
اشارات خرازی به سال‌های ابتدایی پس از پیروزی انقلاب و دهه ۶۰ بازمی‌گردد. در آن دوران، دولت‌های منطقه حوادث داخلی خود را به ایران نسبت می‌دادند و تهران را متهم به حمایت از گروه‌های مخالف و تحریک ناآرامی‌ها می‌کردند. اگرچه جمهوری اسلامی همواره این اتهامات را رد کرده، اما منابع داخلی و خارجی بر این باورند که ترس کشورهای همسایه از ایران یکی از عوامل مؤثر در حمایت آنها از صدام حسین برای حمله به ایران بود. کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در طول جنگ، پشتیبانی مالی و لجستیکی گسترده‌ای از عراق داشتند و بخش مهمی از هزینه‌های جنگ را تأمین کردند.
برای درک فضای آن دوره، باید به سال‌های نخست جمهوری اسلامی بازگشت؛ دورانی که شور انقلابی همچنان بالا بود و سیاست «صدور انقلاب» به‌عنوان یکی از اهداف رسمی مطرح می‌شد. در این سال‌ها، تشکیلاتی با عنوان «نهضت‌های آزادی‌بخش» زیر نظر سپاه فعالیت می‌کرد که مسئولیت آن بر عهده محمد منتظری بود. این واحد وظیفه «ارتباط با گروه‌های مبارز در کشورهای دیگر و حمایت از آنها را بر عهده داشت.»
در زندگینامه محمد منتظری که از سوی مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی منتشر شده، آمده است:
«او همواره برای آزادی قدس شریف از چنگال رژیم صهیونیستی تلاش کرد و همه ظرفیت‌های فکری و تبلیغاتی خود را به کار بست، از جمله اینکه مجله‌ای به نام الشهید به زبان عربی تهیه و در سطح وسیعی از منطقه منتشر نمود. وی با مسافرت به کشورهای دیگر، با رهبران جنبش‌های آزادی‌بخش و کشورهای انقلابی ملاقات و مذاکره کرد.»
در بخش دیگری از این زندگینامه، «برقراری تماس با رهبران جنبش‌های آزادی‌بخش اسلامی و تشکیل هسته مبارزاتی در این کشورها» و «سفر به کشورهای عربی و اسلامی از جمله لبنان، سوریه، افغانستان، لیبی و کشورهای حاشیه خلیج فارس» نیز مورد اشاره قرار گرفته است.
این فضا محدود به فعالیت‌های منتظری نبود. دی‌ماه ۱۳۵۸، دانشجویان مسلمان پیرو خط امام کنفرانس نهضت‌های آزادی‌بخش را در تهران برگزار کردند که میزبان گروه‌های مبارز از کشورهای مختلف بود و چهره‌هایی مانند صادق خلخالی در آن سخنرانی کردند.
ریشه‌های هراس منطقه از انقلاب اسلامی
مقاله منتشر شده در آبان ۱۳۸۷ در مجله «اخبار شیعیان» به تحلیل این هراس پرداخته است: «بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۹۷۹، روابط ایران با همسایگان عربش تیره شد. تیرگی روابط ناشی از پیدا شدن این گمان در منطقه بود که امنیت خلیج فارس مورد تهدید جدی قرار گرفته است. این تهدید از دید صاحب‌نظران می‌توانست از اقدامات مستقیم دولت انقلابی ایران برای صدور انقلاب اسلامی یا رستاخیز اسلامی گسترده‌ای در منطقه که از سوی انقلاب اسلامی ایران تشویق می‌شد، سرچشمه گیرد.»
وجود دفاتر جنبش‌های آزادی‌بخش، همچون حزب‌الله کویت، حزب‌الله حجاز، انقلاب اسلامی جزیرةالعرب همراه با سخنان و اظهارنظرات در مورد کشورهای منطقه و به مبارزه طلبیدن مشروعیت حکمرانان آن، سبب هراس بیشتر شد. متعاقب آن، قیام مسجد الحرام (۱۹۷۹)، کشف کودتا در بحرین (۱۹۸۱) و بمب‌گذاری در کویت (در طول دهه ۸۰) این تیرگی و سردی روابط را بیشتر کرد.
کشورهای حوزه خلیج فارس، انقلاب اسلامی را عامل خطرناک در بر هم زدن «وضع موجود» می‌دیدند و این بالاترین دغدغه آنان بود؛ زیرا اصلی‌ترین هدف آنها، حفظ وضع موجود، در خطر تهاجم قرار داشت. این تأثیرگذاری ناشی از قدرت یا نفی‌کنندگی انقلاب و این باور بود که آیت‌الله خمینی باید درست عمل کرده باشد که توانسته است شاه را با تمام قدرتش و حمایت آمریکا سرنگون کند و در فرآیند این تحول، ایالات متحده را نیز تحقیر نماید. به نظر آنان، امام خمینی به دلیل موفقیتش، یک الگوی اجتناب‌ناپذیر ایدئولوژی و انقلاب است.
عواملی که موجب شدند تا در جریان وقوع انقلاب و چند ماه پس از پیروزی، این انقلاب مورد توجه گروه‌های ایدئولوژیک قرار گیرد، عبارتند از:
- ضربه ایران به امپریالیسم آمریکا و تحقیر آن.
- ضربه انقلاب ایران بر یک نظام دیکتاتورمآب و دست‌نشانده آمریکا.
- تکیه انقلاب ایران در پیروزی بر راه‌های بومی و ایدئولوژی‌های بومی که مخالف تقلید کورکورانه از غرب بودند.
- پیروزی انقلاب، پیروزی اسلام تلقی شد.
- پیروزی ایران در سطح گسترده‌تر، پیروزی برای کشورهای غیرعربی (جهان سومی) محسوب می‌شد.
به همین جهت بروز ناآرامی در میان شیعیان کویت، بحرین، عربستان، اسلام را بار دیگر وارد فرآیند سیاسی کرد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
