تنش در خاورمیانه؛ تردید نتانیاهو و تاکید ترامپ بر دیپلماسی با ایران

تردید نتانیاهو درباره تضمین‌های ترامپ در مذاکرات ایران

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در سفر اخیر خود به واشنگتن، در پی دریافت تضمین‌هایی از دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، درباره توافق احتمالی با ایران بود. با این حال، ترامپ پس از جلسه‌ای ۲.۵ ساعته در کاخ سفید، بر پلتفرم تروث‌سوشال اعلام کرد که ترجیح او دیپلماسی با ایران به جای اقدام نظامی است و خواستار ادامه مذاکرات شد. این اظهارات ترامپ، که شامل هیچ تعهد صریحی درباره پرداختن به برنامه موشکی ایران یا متحدان منطقه‌ای تهران نبود، تردیدهایی را در اسرائیل برانگیخته است.

ترامپ روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت: «اگر دیپلماسی شکست بخورد، برای ایران بسیار آسیب‌زا خواهد بود» و ابراز امیدواری کرد که توافقی در ماه آینده حاصل شود. این در حالی است که اسرائیل نگران است جاه‌طلبی ترامپ برای یک پیروزی دیپلماتیک در برنامه هسته‌ای، منجر به نادیده گرفتن زرادخانه موشکی رو به رشد ایران و لغو تحریم‌ها شود.

نتانیاهو پیش از بازگشت به اسرائیل به خبرنگاران گفت: «از شما پنهان نمی‌کنم که من درباره ماهیت هرگونه توافقی با ایران ابراز تردید کلی کردم. اما من گفتم که اگر واقعا توافقی حاصل شود، باید شامل عناصری باشد که برای ما بسیار مهم هستند.»

مذاکرات اخیر و موضع ایران

مذاکرات اخیر میان ایران و ایالات متحده با میانجی‌گری عمان، پیشرفت چندانی نداشت. مقامات ایرانی از بحث درباره هر موضوعی فراتر از فعالیت‌های هسته‌ای خودداری کردند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز مجدداً تأکید کرد که ایران از کنار گذاشتن توانایی غنی‌سازی اورانیوم خودداری خواهد کرد.

ارائه داده‌های موشکی ایران توسط اسرائیل

پیش از این جلسه، گزارش‌ها حاکی از آن بود که نتانیاهو قصد دارد آخرین اطلاعات اسرائیل درباره برنامه موشک‌های بالستیک ایران را به ترامپ ارائه دهد. مقامات اسرائیلی نگران هستند که استیو ویتکوف، فرستاده ترامپ، که قبلاً در مورد این اطلاعات توجیه شده بود، دیگران را در حلقه ترامپ که خواستار اقدام نظامی علیه ایران هستند، نادیده بگیرد.

آرون دیوید میلر، تحلیل‌گر سابق خاورمیانه در وزارت امور خارجه ایالات متحده، اظهار داشت که نتانیاهو به طور منحصر به فردی در برابر فشار ترامپ آسیب‌پذیر است. او افزود: «نتانیاهو اساساً مجبور شد این واقعیت را بپذیرد که ترامپ قصد دارد این مذاکرات را ادامه دهد... سوال واقعی این است: ترامپ چقدر برای اجتناب از پیامدهای غیرقابل‌پیش‌بینی و خطرات ناشی از درگیری نظامی، در تنگنا قرار دارد؟»

افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه

در صورت تصمیم ترامپ به حمله نظامی، ایالات متحده دارایی‌های نظامی قابل توجهی در منطقه جمع‌آوری کرده است. وال استریت ژورنال گزارش داد که پنتاگون به دومین گروه تهاجمی ناو هواپیمابر دستور آماده‌باش برای اعزام به خاورمیانه را داده است. ترامپ نیز روز پنجشنبه این خبر را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرد.

بر اساس گزارش‌ها، آمریکا ناو هواپیمابر یو‌اس‌اس جرالد آر. فورد، بزرگ‌ترین ناو جنگی و هواپیمابر جهان، را از دریای کارائیب به سمت خاورمیانه اعزام کرده است. این ناو قرار است به ناوگروه آبراهام لینکلن بپیوندد و احتمالاً در منطقه خلیج فارس و دریای عرب مستقر شود.

راز زیمت، مدیر برنامه ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی، معتقد است که نتانیاهو احتمالاً در جلسه با ترامپ، اطمینان حاصل کرده است که در صورت حملات احتمالی ایالات متحده، موشک‌های ایران به سمت اسرائیل در اولویت قرار گیرند.

بازسازی سایت‌های موشکی ایران و نگرانی‌های اسرائیل

تحلیل اخیر نیویورک تایمز از تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که ایران حداقل دوازده سایت موشکی آسیب‌دیده در ماه ژوئن را تعمیر کرده است. بازسازی یک مرکز آزمایش و پرتاب موشک در شمال ایران، در اولویت قرار گرفته است. زیمت هشدار داد: «ایرانی‌ها به افزایش ظرفیت‌های خود ادامه خواهند داد و در برهه‌ای از زمان، این ممکن است توسط اسرائیل به عنوان عبور از خط قرمز تلقی شود که اسرائیل را مجبور به حمله مجدد به ایران خواهد کرد. نتانیاهو می‌خواهد ترامپ به اسرائیل نوعی آزادی عمل برای حمله به ایران بدهد.»

ابهامات پیرامون اهداف ترامپ و وضعیت هسته‌ای ایران

بسیاری از مقامات ایرانی معتقدند که پیگیری مذاکرات توسط ترامپ، بیشتر به معنای طفره رفتن قبل از یک رویارویی نظامی اجتناب‌ناپذیر است. این وضعیت یادآور الگوی آشنایی است که قبل از جنگ ۱۲ روزه اسرائیل، ترامپ و نتانیاهو علناً از هم جدا شده بودند و سپس در بمباران سه سایت هسته‌ای ایران همکاری کردند.

ترامپ ادعا کرد که با حملات ژوئن، برنامه هسته‌ای ایران را از بین برده است، اما بازرسان بین‌المللی همچنان از دسترسی به آنچه از سایت‌های فردو، نطنز و اصفهان باقی مانده است، توسط ایران منع شده‌اند. رافائل گروسی، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در مصاحبه‌ای با فایننشال‌تایمز گفت که ذخایر اورانیوم غنی‌شده با خلوص بالای ایران زیر آوار دفن شده است. گروسی افزود که بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده تا ۶۰ درصد ایران برای تولید دوازده بمب هسته‌ای کافی است.

فشارهای منطقه‌ای برای توافق

کشورهای خلیج فارس، نگران از احتمال وقوع یک جنگ گسترده‌تر، هر دو طرف را برای رسیدن به یک توافق تحت فشار قرار می‌دهند. رهبران عمان و قطر این هفته میزبان علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران بودند و امیر قطر نیز تلفنی با ترامپ صحبت کرد. دور بعدی مذاکرات، که هنوز تاریخی برای آن تعیین نشده اما انتظار می‌رود به زودی اعلام شود، نشان خواهد داد که آیا امکانی برای توافق وجود دارد یا خیر.