طارق رحمان: بازگشت از تبعید و تصدی نخست‌وزیری بنگلادش

بازگشت به صحنه سیاست پس از تبعید

طارق رحمان، که اکنون ۶۰ سال دارد، چهره‌ای شناخته‌شده از خانواده بانفوذ «ضیا» است که دهه‌هاست بر سیاست بنگلادش تأثیرگذار بوده‌اند. پدر و مادر او نیز از رهبران برجسته این کشور بوده‌اند. با این حال، مسیر رحمان برای رسیدن به این جایگاه، پر از چالش‌ها و اتهامات بوده است.

این انتخابات، اولین رویداد سیاسی مهم پس از اعتراضات دانشجویی سال ۲۰۲۴ در بنگلادش است که به برکناری شیخ حسینه، نخست‌وزیر سابق، انجامید. حسینه هرگونه فرمان سرکوب را که منجر به کشته شدن ۱۴۰۰ نفر شد، تکذیب کرده است. همزمان با انتخابات، رأی‌دهندگان در یک همه‌پرسی نیز شرکت کردند و خواستار اصلاحات گسترده قانون اساسی شدند.

ریشه‌های خانوادگی و آغاز فعالیت سیاسی

خانواده ضیا نقش محوری در تاریخ بنگلادش ایفا کرده‌اند:

• پدر: ضیاءالرحمان، یک حاکم نظامی و بعدها رئیس‌جمهور بود که در سال ۱۹۸۱ در یک کودتای نظامی کشته شد. او از چهره‌های برجسته مبارزه برای استقلال بنگلادش بود و حزب ملی بنگلادش را در سال ۱۹۷۸ تأسیس کرد.
• مادر: خالده ضیا، اولین نخست‌وزیر زن بنگلادش بود که دو دوره (۱۹۹۱-۱۹۹۶ و ۲۰۰۱-۲۰۰۶) این سمت را بر عهده داشت.

طارق رحمان فعالیت خود را در حزب ملی‌گرای بنگلادش در سال ۲۰۰۱ و همزمان با آغاز دومین دوره نخست‌وزیری مادرش آغاز کرد. در سال ۲۰۰۲، او به یک مقام ارشد در حزب ارتقا یافت که این حرکت از سوی مخالفان به عنوان «پارتی‌بازی» آشکار تلقی شد. او بعدها به دلیل اجرای انضباط حزبی، شهرت «مرد چماقدار» را به دست آورد.

اتهامات، زندان و تبعید

مسیر سیاسی طارق رحمان با اتهامات متعددی از جمله خویشاوندسالاری و فساد گره خورده است. او همواره این اتهامات را رد کرده و برخی از هوادارانش معتقدند که مخالفانش از او به عنوان سپر بلای سیاسی استفاده کرده‌اند.

در سال ۲۰۰۷، رحمان در دوران حکومت موقت تحت حمایت ارتش به اتهام فساد دستگیر شد. او ۱۸ ماه را در زندان سپری کرد و مدعی شد که در انتظار محاکمه شکنجه شده است. پس از آزادی، او کشورش را به مقصد لندن ترک کرد و ۱۷ سال را در تبعید به سر برد.

گزارش‌ها در آن زمان حاکی از آن بود که وی برای دریافت اجازه خروج از بنگلادش، قول کناره‌گیری از سیاست را داده بود. با این حال، او در دوران تبعید نیز به سازماندهی استراتژی و سیاست‌های حزب ملی بنگلادش ادامه داد و از سال ۲۰۱۸، پس از محکومیت مادرش به زندان، ریاست موقت حزب را بر عهده داشت.

بازگشت به بنگلادش و رهبری حزب

طارق رحمان در زمان قدرت شیخ حسینه، تحت تحقیقات جنایی مختلفی قرار گرفت و در مواردی از جمله نقش در حمله مرگبار با نارنجک به یک تجمع سیاسی در سال ۲۰۰۴، به صورت غیابی محکوم شد، هرچند بعدها از تمامی این اتهامات تبرئه شد.

سرانجام، او در تاریخ ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵ به کشورش بازگشت و پنج روز پس از بازگشت، مادرش درگذشت. در ۹ ژانویه، طارق رحمان رسماً رهبر حزب ملی‌گرای بنگلادش شد. تحلیلگران معتقدند که رسیدن او به رهبری حزب، اجتناب‌ناپذیر بود و با پیروزی اخیر، اتهامات خویشاوندسالاری بار دیگر علیه او مطرح شده است.