سرمایه‌گریزی در ایران: ۱۰ سال از دست رفته در جدال با تورم و تعلیق

چرایی گریز سرمایه از تولید

فرشید شکرخدایی، رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، با اشاره به وضعیت کنونی کشور، توضیح می‌دهد که سرمایه‌ها به جای حرکت به سمت فعالیت‌های مولد، جذب بازارهایی نظیر طلا و دلار می‌شوند. این پدیده، در کنار عدم امکان جذب سرمایه‌گذاری خارجی و بی‌میلی سرمایه‌گذاران داخلی به دلیل «شرایط تعلیق»، موجب شده تا نرخ تشکیل سرمایه در ایران روندی منفی به خود بگیرد.

«در شرایط تعلیق، شاهد عدم تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران برای سرمایه‌گذاری و متوقف شدن طرح‌های توسعه‎‌ای هستیم. در چنین شرایطی، استراتژی سرمایه‌گذاران، حفظ وضع موجود می‌شود؛ چرا که در این شرایط، سرمایه‌گذاران دیگر به فکر توسعه و حفظ اشتغال نیستند و تنها به حفظ بنگاه خود می‌اندیشند.»

پیامدهای منفی نرخ تشکیل سرمایه

شکرخدایی با هشدار نسبت به تداوم شرایط تعلیق و آسیب‌های آن به کسب‌وکارها، تاکید می‌کند که ادامه این روند، بی‌شک به فرسودگی کسب‌وکارها منجر خواهد شد. او می‌افزاید: «وقتی نرخ تشکیل سرمایه برای ۸ سال پیاپی منفی است، یعنی سرمایه‌گذاری‌های جدید کمتر از میزان استهلاک سرمایه‌های قبلی بوده است. مثبت شدن این روند تنها زمانی ممکن است که سرمایه‌گذاری انجام شده، بیش از مقداری باشد که در اقتصاد مستهلک می‌شود.»

• عدم سرمایه‌گذاری کافی: نرخ منفی تشکیل سرمایه نشان‌دهنده نبود سرمایه‌گذاری به میزان مورد نیاز است.
• عوامل موثر: این وضعیت ناشی از عدم امکان سرمایه‌گذاری خارجی و عدم تمایل سرمایه‌گذاران داخلی به دلیل شرایط تعلیق است.

هدر رفتن زمان و فرصت‌ها

رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق ایران خاطرنشان می‌کند که افزایش تعلیق، انگیزه سرمایه‌گذاری را کاهش می‌دهد و سرمایه‌گذاران در انتظار نتیجه این تعلیق می‌مانند. او تصریح می‌کند که در چنین شرایطی، مهم‌ترین منبعی که در کشور هدر می‌رود، زمان است.

شکرخدایی اعتراض نسل جدید را ناشی از از بین رفتن فرصت‌ها می‌داند و اظهار می‌کند: «عدم تصمیم‌گیری در نهادهای تصمیم‌گیر، موجب شده که همه کارها معطل بماند و ما به عینه شاهد هستیم که در حاکمیت، دولت و مجلس، همه کارها عقب می‌افتد. ما یک بازه ۱۰ ساله را در زمینه سرمایه‌گذاری در کشور از دست داده‌ایم.»

او همچنین تاکید می‌کند که در حال حاضر، نه تنها سرمایه‌گذاران خارجی تمایلی به حضور در ایران ندارند، بلکه سرمایه‌گذاران داخلی نیز حاضر به سرمایه‌گذاری در کشور نیستند.

اقتصاد؛ چرخ پنجم توسعه

شکرخدایی در پایان سخنانش توضیح می‌دهد که اقتصاد باید محور اصلی کشور باشد، اما در حال حاضر تنها نقش یاری‌گر را ایفا می‌کند. به این معنا که ایدئولوژی و سیاست چرخ‌های اصلی هستند و اقتصاد به چرخ پنجم بدل شده است. او معتقد است تنها زمانی که اقتصاد به جایگاه اصلی خود بازگردد، محورهای این چرخ به درستی تنظیم خواهد شد و کشور مسیر توسعه را از سر خواهد گرفت.