تحویل جنگنده‌های F-35 بدون رادار کامل: چالشی برای قابلیت‌های عملیاتی

تحویل جنگنده‌های F-35 بدون رادار: یک چالش مهندسی

بر اساس گزارش‌های اخیر، این مشکل عمدتاً جنگنده‌های F-35 متعلق به «لات ۱۷» (Lot 17) را در بر می‌گیرد که تحویل آن‌ها از ژوئن ۲۰۲۵ آغاز شده و تا سپتامبر ۲۰۲۶ ادامه خواهد داشت. این هواپیماها قرار بود به رادار پیشرفته AN/APG-85 مجهز شوند که جایگزین رادار قبلی AN/APG-81 می‌شود. شرکت نورثروپ گرامن (Northrop Grumman)، توسعه‌دهنده هر دو سیستم، این مشکل را تأیید کرده است.

علت اصلی این تاخیر، عدم تطابق مهندسی بین رادار جدید AN/APG-85 و ساختار فعلی بدنه جنگنده است. رادار AN/APG-85 که بر پایه فناوری گالیم نیترید (GaN) ساخته شده و توانایی‌های بالاتری دارد، با ساختار نصب رادارها در دماغه F-35 سازگار نیست. این ناهماهنگی باعث شده که نصب رادار دشوار شده و تحویل آن تا «لات ۲۰» (Lot 20) یا حدود دو سال آینده به تعویق بیفتد.

پیامدهای عملیاتی تحویل F-35 بدون رادار

اگرچه تحویل جنگنده‌های F-35 بدون رادار به معنای «کور بودن» کامل آن‌ها نیست، اما قابلیت‌های کلیدی این پلتفرم پیشرفته را به شدت محدود می‌کند. سیستم‌های غیرفعال مانند سیستم دیافراگم توزیع‌شده (Distributed Aperture System – DAS) و سیستم هدف‌گیری الکترواپتیکال (Electro-Optical Targeting System – EOTS) همچنان اطلاعات حسی را فراهم می‌کنند. همچنین، هواپیماهای در حال پرواز می‌توانند داده‌های رادار را از طریق پیوند داده پیشرفته چندمنظوره (Multifunction Advanced Data Link – MADL) به اشتراک بگذارند.

با این حال، فقدان یک رادار فعال آرایه فازی اسکن الکترونیکی (AESA) داخلی، جستجوی مستقل هوا به هوا را ناممکن کرده و بخش قابل توجهی از توانایی جنگ الکترونیک هواپیما را تضعیف می‌کند. این مسئله به‌طور مستقیم با معماری ادغام حسگرها (Sensor Fusion) که هسته اصلی طراحی F-35 است، در تضاد قرار دارد و از توانایی کامل این جنگنده می‌کاهد.

مدرن‌سازی بلوک ۴ و افق زمانی رادار F-35

توسعه رادار AN/APG-85 بخشی حیاتی از برنامه جامع مدرن‌سازی «بلوک ۴» است. این برنامه شامل بیش از ۷۵ ارتقای عمده است که هدف آن حفظ رقابت‌پذیری F-35 تا سال ۲۰۷۰ است. رادار جدید قرار است توانایی‌های حمله الکترونیکی و کارایی انرژی را به واسطه فناوری GaN به شکل قابل توجهی بهبود بخشد.

این مشکل به تاخیرهای کلی‌تر در برنامه مدرن‌سازی بلوک ۴ می‌افزاید. پنتاگون در سپتامبر ۲۰۲۵ تأیید کرد که تکمیل برنامه مدرن‌سازی F-35 تا حداقل سال ۲۰۳۱ به طول خواهد انجامید؛ این تاریخ پنج سال دیرتر از برآورد اولیه در سال ۲۰۲۴ است. توسعه و نصب یک پایه «دوگانه» (Dual Mount) که بتواند هم رادار APG-81 و هم APG-85 را در خود جای دهد، ممکن است تا دو سال دیگر زمان ببرد و این موضوع بر پیچیدگی و طولانی شدن فرآیند مدرن‌سازی می‌افزاید.