رقابت ژئوپلیتیک بر سر مواد معدنی حیاتی: ائتلاف جهانی علیه انحصار چین

تلاش آمریکا برای مقابله با انحصار چین

در تازه‌ترین اقدام جهانی، آمریکا در نشستی با حضور بیش از ۵۰ کشور از جمله اتحادیه اروپا، ژاپن، هند و استرالیا، تصمیم گرفت یک منطقه تجاری ویژه برای مواد معدنی حیاتی ایجاد کند. این کشور همچنین با سرمایه‌گذاری‌های کلان در بخش معدن تلاش می‌کند کنترل منابع استراتژیک مانند لیتیوم و عناصر نادر خاکی را در دست گیرد. رد پای این رقابت‌ها حتی در تصاحب گرینلند و مذاکرات صلح اوکراین نیز دیده می‌شود؛ امری که نشان می‌دهد تصمیمات ژئوپولیتیکی و صلح اغلب با منافع اقتصادی و تسلط بر مواد معدنی حیاتی گره خورده‌اند.

واکنش چین و تحلیل کارشناسان

با توجه به ائتلاف شکل‌گرفته برای سامان‌دهی بازار مواد معدنی حیاتی، این پرسش مطرح است که واکنش چین به این ابتکار چه خواهد بود؟ در همین رابطه، گفت‌وگویی با کیوان جعفری طهرانی، تحلیلگر ارشد بازارهای بین‌الملل آهن و فولاد، انجام شده است.

جعفری طهرانی با اشاره به تحرکات اخیر آمریکا در حوزه عناصر نادر خاکی گفت: «به نظر می‌رسد اقدام واشنگتن بیش از آنکه یک سازوکار واقعی برای کنترل بازار باشد، تلاشی برای افزایش قدرت چانه‌زنی در برابر چین است. آمریکا در ماه‌های آینده میزبان رئیس‌جمهور چین خواهد بود و چنین اقداماتی می‌تواند بخشی از استراتژی فشار در مذاکرات باشد.»

او افزود: «تشکیل یک سازمان یا ائتلاف برای تعیین و کنترل قیمت عناصر نادر خاکی بدون حضور چین، که بزرگ‌ترین تولیدکننده این مواد در جهان است، چندان واقع‌بینانه نیست. سهم چین به‌تنهایی از مجموع تولید بسیاری از کشورهای دیگر بیشتر است و به همین دلیل هرگونه سازوکار جهانی بدون مشارکت این کشور، کارایی محدودی خواهد داشت.»

به گفته این تحلیلگر، چنین تشکلی در بهترین حالت می‌تواند به تعیین یک شاخص قیمتی یا بنچمارک جهانی منجر شود و نه کنترل واقعی بازار. او تأکید کرد که در شرایطی که هنوز هیچ شاخص قیمت‌گذاری جهانی مشخصی برای عناصر نادر خاکی وجود ندارد، هدف اصلی این ائتلاف ایجاد چنین مرجعی است و این ائتلاف توازن واقعی قدرت در بازار را تغییر نخواهد داد.