یک‌سوم سرطان‌ها قابل پیشگیری هستند: یافته‌های جدید سازمان جهانی بهداشت

یک‌سوم سرطان‌ها قابل پیشگیری هستند

بر اساس ارزیابی جدید سازمان جهانی بهداشت (WHO)، بیش از یک‌سوم موارد سرطان در جهان با مداخلات پیشگیرانه قابل اجتناب هستند. این برآورد، نقش تعیین‌کننده عوامل رفتاری و محیطی را در شکل‌گیری سرطان برجسته می‌کند و نشان می‌دهد که سیاست‌گذاری‌های صحیح و انتخاب‌های فردی آگاهانه می‌توانند جان میلیون‌ها نفر را نجات دهند.

طبق این تحلیل که جدیدترین داده‌های جهانی را بررسی کرده است، در سال ۲۰۲۲ نزدیک به ۱۹ میلیون مورد جدید سرطان در جهان ثبت شده است. از این میان، حدود ۳۸ درصد، یعنی بیش از یک‌سوم، به ۳۰ عامل خطر «قابل تغییر» مرتبط بوده‌اند. به عبارت دیگر، میلیون‌ها مورد از این سرطان‌های مرگبار می‌توانستند از طریق مداخلات پزشکی، اصلاح رفتارهای فردی، کاهش خطرات شغلی یا مقابله با آلاینده‌های محیطی هرگز رخ ندهند.

ایزابل سورجومَتارام، اپیدمیولوژیست پزشکی در سازمان جهانی بهداشت و نویسنده ارشد این تحلیل، می‌گوید: «پرداختن به این عوامل قابل پیشگیری، یکی از قدرتمندترین فرصت‌ها برای کاهش بار جهانی سرطان است.»

به گفته او، تمرکز بر پیشگیری نه‌تنها از نظر انسانی بلکه از منظر اقتصادی و اجتماعی نیز اهمیت حیاتی دارد، زیرا درمان سرطان هزینه‌های هنگفتی بر دوش نظام‌های سلامت و خانواده‌ها می‌گذارد.

عوامل اصلی خطر سرطان

۱. سیگار؛ عامل شماره یک

در میان تمام عوامل خطر قابل تغییر، مصرف دخانیات در صدر فهرست قرار دارد. بر اساس این گزارش، سیگار کشیدن به تنهایی با ۱۵ درصد از کل موارد سرطان در سال ۲۰۲۲ مرتبط بوده است. این رقم نشان می‌دهد که حذف یا کاهش مصرف دخانیات می‌تواند تأثیری چشمگیر بر کاهش آمار جهانی سرطان داشته باشد.

• خطر در مردان: در سال ۲۰۲۲، ۲۳ درصد از کل موارد جدید سرطان در مردان در سراسر جهان به مصرف دخانیات نسبت داده شده است. این تفاوت جنسیتی، بازتابی از الگوهای مصرف بالاتر سیگار در میان مردان در بسیاری از کشورهاست.
• آلودگی هوا: آلودگی هوا نیز سهم قابل توجهی در بروز برخی سرطان‌ها دارد. در شرق آسیا حدود ۱۵ درصد از موارد سرطان ریه در زنان و در شمال آفریقا و غرب آسیا نزدیک به ۲۰ درصد از موارد سرطان ریه در مردان با آلودگی هوا مرتبط بوده است.

۲. الکل در جایگاه دوم

پس از دخانیات، مصرف الکل دومین عامل مهم در میان عوامل سبک زندگی قابل تغییر شناخته شده است. بر اساس این تحلیل، نوشیدن الکل مسئول ۳.۲ درصد از کل موارد جدید سرطان در سال ۲۰۲۲ بوده که معادل حدود ۷۰۰ هزار مورد است. این آمار نشان می‌دهد حتی مصرف متوسط یا اجتماعی الکل نیز می‌تواند با افزایش خطر برخی سرطان‌ها همراه باشد.

نقش عفونت‌ها و واکسن‌ها

عفونت‌ها نیز سهم مهمی در بروز سرطان دارند. حدود ۱۰ درصد از موارد جدید سرطان در سال ۲۰۲۲ با عوامل عفونی مرتبط بوده‌اند. در میان زنان، بیشترین سهم سرطان‌های قابل پیشگیری به ویروس پاپیلومای انسانی پرخطر (HPV) مربوط می‌شود که می‌تواند به سرطان دهانه رحم منجر شود.

واکسن HPV به عنوان ابزاری مؤثر برای پیشگیری از بسیاری از بیماری‌های مرتبط با این ویروس معرفی شده است. گسترش برنامه‌های واکسیناسیون می‌تواند به شکل قابل توجهی از بروز سرطان دهانه رحم و برخی دیگر از سرطان‌های مرتبط با HPV جلوگیری کند.

سرطان معده و نابرابری‌های بهداشتی

سرطان معده در مردان شیوع بیشتری دارد و اغلب با مصرف دخانیات و همچنین عفونت‌هایی مرتبط است که در نتیجه تراکم بالای جمعیت، بهداشت ناکافی و دسترسی محدود به آب سالم شکل می‌گیرند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که مبارزه با سرطان تنها به انتخاب‌های فردی محدود نمی‌شود، بلکه به بهبود زیرساخت‌های بهداشتی و شرایط زندگی نیز وابسته است.

اطلاعات دقیق‌تر برای سیاست‌گذاری مؤثرتر

آندره ایلباوی، مسئول تیم کنترل سرطان در سازمان جهانی بهداشت، تاکید می‌کند که بررسی الگوهای ابتلا در کشورهای مختلف و میان گروه‌های جمعیتی گوناگون می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری در اختیار دولت‌ها و شهروندان قرار دهد. او می‌گوید: «با تحلیل این الگوها می‌توانیم به دولت‌ها و افراد کمک کنیم تا پیش از آنکه سرطان آغاز شود، از بسیاری از موارد آن پیشگیری کنند.»

در مجموع، پیام این گزارش روشن است: اگرچه سرطان همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های سلامت در جهان به شمار می‌رود، اما بخش قابل توجهی از آن از پیش تعیین‌شده نیست. کاهش مصرف دخانیات و الکل، مقابله با آلودگی هوا، گسترش واکسیناسیون، بهبود شرایط بهداشتی و افزایش آگاهی عمومی، همگی ابزارهایی در دسترس برای کاهش بار این بیماری هستند. پیشگیری همچنان مؤثرترین سلاح در برابر بسیاری از انواع سرطان است؛ سلاحی که استفاده از آن نیازمند اراده فردی و تعهد جمعی است.