رازهای پنهان پرتره آن بولین: پاسخی بصری به شایعات «جادوگری»

تغییرات معنادار در پرتره «رز هیور»

بررسی‌های تازه نشان می‌دهد که نقاش یکی از پرتره‌های آن بولین، همسر دوم هنری هشتم، از الگوی رسمی و مورد تأیید دربار فاصله گرفته و تغییراتی معنادار در طرح اولیه ایجاد کرده است. این تغییرات، به باور پژوهشگران، می‌تواند تلاشی آگاهانه برای مقابله با شایعات خصمانه درباره او بوده باشد.

این یافته‌ها مربوط به تابلویی موسوم به «رز هیور» است که در قلعه هیور، محل زندگی دوران کودکی آن بولین، نگهداری می‌شود. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد نقاش در مرحله طراحی زیرین اثر، از الگوی استاندارد موسوم به طرح «B» که برای بازنمایی ملکه استفاده می‌شد، پیروی کرده، اما در نسخه نهایی از آن سرپیچی کرده است.

دستان آن بولین؛ پاسخی به شایعات «جادوگری»

به‌گفته کارشناسان، مهم‌ترین تفاوت میان طرح اولیه و نسخه نهایی، نمایش دستان آن بولین در تصویر است؛ جزئیاتی که در الگوی تأییدشده وجود نداشت. دکتر اوون امرسون، دستیار متصدی مجموعه در قلعه هیور، این تصمیم را «پاسخی بصری به شایعات خصمانه» توصیف کرده است.

در زمان حیات و پس از اعدام آن بولین در سال ۱۵۳۶، برخی مخالفان او شایعه کرده بودند که وی «جادوگر» است و حتی انگشتی اضافی دارد. اتهامی که بخشی از کارزار تخریبی علیه او در دربار هنری هشتم به‌شمار می‌رفت.

امرسون تأکید می‌کند: «تصمیم برای نمایش دستان آن باید اقدامی عامدانه در نظر گرفته شود.» گنجاندن دستان ملکه در پرتره می‌توانسته تلاشی برای رد شایعات و بازسازی چهره‌ای انسانی و عادی از او باشد؛ چهره‌ای که در سال‌های پس از مرگش زیر سایه روایت‌های سیاسی و مذهبی قرار گرفته بود.

تاریخ‌گذاری علمی و اهمیت تاریخی

مدیریت قلعه هیور برای بررسی دقیق‌تر این اثر، از مؤسسه همیلتون کر درخواست انجام پژوهش کرد. یکی از مهم‌ترین نتایج این تحقیقات، تاریخ‌گذاری علمی تابلوی چوبی اثر از طریق روش دِندروکرونولوژی (بررسی حلقه‌های رشد چوب) بود. این تحلیل نشان داد که چوب به‌کاررفته در تابلو به سال ۱۵۸۳ بازمی‌گردد؛ یعنی دوران سلطنت الیزابت اول، دختر آن بولین.

این تاریخ‌گذاری، اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا به گفته امرسون، این اثر را به قدیمی‌ترین پرتره پانلی از آن بولین تبدیل می‌کند که تاریخ آن به‌صورت علمی تعیین شده است. در آن دوره تصویر و میراث او در حال بازنگری و بازتعریف بود.

• اضطراب سیاسی و مذهبی: این بازنمایی تازه از آن بولین در فضایی شکل گرفته که با «اضطراب شدید سیاسی و مذهبی» همراه بوده است.
• ثبیت هویت: دوره‌ای که هویت دینی و سیاسی انگلستان همچنان در حال تثبیت بود و گذشته خاندان تودور اهمیت نمادین داشت.

چهره‌ای انسانی‌تر از آن بولین

کیت مک‌کافری، تاریخ‌نگار قلعه هیور، اشاره می‌کند که الگوی رسمی مورد استفاده برای این پرتره «احتمالاً خود بر اساس تصویری قدیمی‌تر و نزدیک‌تر به زمان زندگی آن بولین شکل گرفته است.» به باور او، این موضوع می‌تواند ما را یک گام به دیدن چهره‌ای نزدیک‌تر به واقعیت تاریخی آن بولین برساند؛ چهره‌ای فراتر از افسانه‌ها و روایت‌های اغراق‌آمیز.

مک‌کافری می‌گوید پرتره «رز هیور» که اکنون تاریخ‌گذاری جدیدی برای آن ارائه شده، در مقایسه با بازنمایی‌های متأخرتر، «برداشتی انسانی‌تر» از آن بولین ارائه می‌دهد و تصویری را حفظ کرده که به درک اولیه‌تری از سیمای او نزدیک‌تر است. این تابلو نه‌تنها یک اثر هنری، بلکه سندی تاریخی است که نشان می‌دهد چگونه تصویر یک ملکه اعدام‌شده می‌توانست در گذر زمان و در بستر تحولات سیاسی، دگرگون یا بازسازی شود.

نمایشگاه «رز هیور»

قرار است این نقاشی از ۱۱ فوریه در قالب نمایشگاهی در قلعه هیور، در کنار دیگر تصاویر و بازنمایی‌های آن بولین، در معرض دید عموم قرار گیرد. این نمایشگاه فرصتی فراهم می‌کند تا بازدیدکنندگان نه‌تنها با چهره‌ای تازه از یکی از بحث‌برانگیزترین زنان تاریخ انگلستان آشنا شوند، بلکه روند شکل‌گیری و تغییر روایت‌های تاریخی درباره او را نیز از نزدیک مشاهده کنند.