نیاز ۱۶۰۰ همتی برای تکمیل طرح‌های ریلی ایران؛ ۵۳ سال زمان با روند فعلی

تاکید بر توسعه ریلی در برنامه‌های کلان کشور

خطیبی با اشاره به سیاست‌های کلی نظام در بخش حمل‌ونقل که از سال ۱۳۷۹ بر توسعه حمل‌ونقل ریلی تاکید دارد، بیان کرد که قوانین موجود، بسترهای لازم برای جذب سرمایه‌گذاری را فراهم کرده‌اند. وی افزود: «در برنامه هفتم توسعه، بر احداث ۳۲۰۰ کیلومتر خط ریلی جدید شامل ۱۸۰۰ کیلومتر توسعه خطوط، ۱۰۰۰ کیلومتر دوخطه یا برقی‌سازی و ۴۰۰ کیلومتر خطوط آنتنی تاکید شده است.»

وضعیت کریدورهای ریلی و نیازهای مالی

برای توسعه و تکمیل کریدورهای ریلی کشور، پنج راهگذر شمالی-جنوبی و سه راهگذر شرقی-غربی تعریف شده که نیازمند بیش از ۳۰۰۰ کیلومتر خط ریلی جدید هستند. برآورد می‌شود برای اجرای کامل این طرح‌ها حدود ۶.۲ میلیارد یورو منابع مالی مورد نیاز باشد.

بخشی از تامین مالی این کریدورها از محل استجازه مقام معظم رهبری انجام می‌شود، اما این منابع کافی نیست و لازم است از مدل‌ها و روش‌های دیگر نیز استفاده شود.

چشم‌انداز و چالش‌های تامین مالی پروژه‌های ریلی

در حال حاضر، کشور دارای حدود ۱۵۷۵۴ کیلومتر خط ریلی است و ۳۶۰۰ کیلومتر پروژه جدید تعریف شده که ۳۰۰۰ کیلومتر آن در قالب کریدورها در دست ساخت است. همچنین ۴۱۸۹ کیلومتر پروژه در دست مطالعه قرار دارد. در مجموع، ۳۵ طرح به طول ۱۰۱۴۷ کیلومتر در دست اجرا قرار دارد که برای تکمیل آن‌ها ۱۶۰۰ همت منابع مالی نیاز است، در حالی که در سال ۱۴۰۴ تاکنون تنها ۳۰ همت تخصیص یافته است.

خطیبی هشدار داد که با روند فعلی، تکمیل این پروژه‌ها به طور متوسط حدود ۵۳ سال زمان خواهد برد که به هیچ وجه قابل قبول نیست و نیازمند راهکارهای جدید تامین مالی است.

دعوت به سرمایه‌گذاری و مشوق‌های قانونی

معاون ساخت و توسعه راه‌آهن بر لزوم مشارکت ذی‌نفعان و سرمایه‌گذاران بالقوه تاکید کرد. وی اظهار داشت:

• صاحبان معادن و صنایع بزرگ: به ویژه در بخش‌هایی با بار معدنی، می‌توانند نقش موثری ایفا کنند.
• شرکت‌های تجاری داخلی و بین‌المللی: مرتبط با کالا و حمل‌ونقل.
• شرکت‌های پیمانکاری: با توانایی ساخت و سرمایه‌گذاری.
• کشورهای در مسیر کریدورها: برای مشارکت در تامین مالی.

خطیبی همچنین به ظرفیت‌های قانونی متعددی از جمله ماده ۱۲ و سایر بندهای قانونی برای تامین مالی پروژه‌های ریلی اشاره کرد و بر لزوم تشکیل کنسرسیوم‌های بزرگ برای ساخت، سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری همزمان تاکید کرد.

پروژه‌های ریلی با جذابیت سرمایه‌گذاری

چندین پروژه ریلی به عنوان فرصت‌های جذاب سرمایه‌گذاری معرفی شدند:

• مسیر سرخس-چشمه ثریا در آذربایجان شرقی: توجیه‌پذیر از نظر باری و مسافری.
• کرمانشاه-خسروی (۲۶۳ کیلومتر): با اتصال به مرز و امکان جابه‌جایی زائران اربعین و عتبات.
• زاهدان-بیرجند-یونسی (۹۱۰ کیلومتر): که تفاهم‌نامه آن با بخش خصوصی امضا شد و قابلیت اجرای مشارکتی دارد.
• شیراز-بوشهر: اتصال خطوط ریلی به بنادر برای پوشش سراسری کشور.
• دورود-خرم‌آباد-اندیمشک: با توجه به ظرفیت ۵۰ میلیون تنی بندر امام خمینی(ره) برای افزایش سهم حمل بار ریلی.

خطیبی در پایان، ضمن اشاره به روش‌های تامین مالی گذشته مانند استجازه و تهاتر نفت، بر ضرورت رویکردهای نوین تامین مالی و مشارکت برای تسریع و ثبات در اجرای پروژه‌ها تاکید کرد تا از توقف‌های مکرر جلوگیری شود.