چالش‌های آبی و گردشگری در کرمان: از انصراف سرمایه‌گذاران تا خشکی جازموریان

طرح انتقال آب دریای عمان؛ پروژه‌ای روی کاغذ

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان کرمان، حمید علیدادی‌سلیمانی، در خصوص آخرین وضعیت طرح انتقال آب از دریای عمان به شهرهای جنوبی استان کرمان اظهار داشت که این طرح در حال حاضر صرفاً یک طرح مطالعاتی و کاغذی است. وی دلیل اصلی عدم اجرای آن را عدم تامین مالی و جذب سرمایه‌گذار عنوان کرد و افزود که اجرای این پروژه نیازمند جذب ۱۰۰ هزار میلیارد تومان (۱۰۰ همت) اعتبار مالی است.

بر اساس طرح مطالعاتی انجام شده، طول خط انتقال آب از دریای عمان به جنوب استان کرمان ۵۷۰ کیلومتر تا مرکز استان خواهد بود. برای این پروژه، ۱۵۱ میلیون متر مکعب تخصیص آب از وزارت نیرو دریافت شده که ۲۶ میلیون متر مکعب آن به ۶ شهرستان جنوبی استان (کهنوج، فاریاب، قلعه گنج، جازموریان، رودبارجنوب و منوجان) اختصاص یافته است. مابقی این تخصیص برای صنایع جنوب و مرکز استان در نظر گرفته شده تا این صنایع در تامین مالی طرح مشارکت کنند.

علیدادی سلیمانی همچنین بیان کرد که در صورت اجرای این طرح، ۱۵ ایستگاه پمپاژ باید احداث شود و فاصله تا اولین شهرستان در مسیر، یعنی منوجان، ۹۰ کیلومتر است. وی تاکید کرد که دولت با شرایط مالی فعلی قادر به تامین ۱۰۰ همت هزینه کلان این طرح نیست و اجرای آن منوط به جذب سرمایه‌گذار است. سه سرمایه‌گذار تاکنون آمادگی خود را اعلام کرده بودند که دو مورد از آنها از شیعیان قطری بودند و حتی با استاندار کرمان دیدار کردند، اما به دلیل وقوع جنگ اخیر، از انجام این پروژه انصراف دادند.

«دولت بودجه ندارد و نمی‌تواند انجام دهد، فقط سرمایه گذار جذب کند. مصوب ما فقط یک همت است.»

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان کرمان گلایه کرد که شرکت ملی مس نیز رغبتی برای مشارکت و سرمایه‌گذاری در این پروژه نشان نداده و صنایع جنوب استان نیز به دلیل ضعف مالی، آمادگی مشارکت در قالب هلدینگ را ندارند.

وضعیت طرح گردشگری سد جیرفت

در پاسخ به سوالی پیرامون چرایی عدم اجرای طرح گردشگری در منطقه سد شهر جیرفت، علیدادی‌سلیمانی توضیح داد که این طرح هنوز اجرا نشده است. وی افزود که برای اجرای این پروژه مشاور گرفته شده و چند ماه پیش مناقصه آن برگزار شد. شرکت هواپیمایی ماهان قرار بود وارد عمل شود، اما پس از مدتی منصرف شده و به جای آن در پروژه‌های منطقه خبر شهرستان بافت و منطقه شهداد سرمایه‌گذاری کرده است.

اجرای طرح گردشگری در منطقه سد جیرفت همچنان در انتظار جذب سرمایه‌گذار است. در کنار اراضی منطقه، یک مخزن ۵۰۰ هزار متر مکعبی آب وجود دارد که ظرفیت بسیار خوبی محسوب می‌شود. برای این طرح، نیاز به جذب سرمایه‌گذار به میزان ۵۰ میلیارد تومان است و طرح از نظر اقتصادی تعدیل و کوچک شده است.

حق‌آبه تالاب جازموریان و چالش‌های خشکسالی

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان کرمان در مورد رهاسازی حق‌آبه تالاب جازموریان که به دلیل خشک شدن، به منشأ تولید گرد و غبار در جنوب استان و جنوب شرق کشور تبدیل شده است، گفت که ۵۰ درصد حق‌آبه از طریق هلیل‌رود جیرفت تامین می‌شده و مابقی مربوط به سیستان و بلوچستان است. سهم بین حوزه‌ای نیز مطرح است که شامل ۲۰ درصد از سد جیرفت و ۸۰ درصد بین حوزه‌ای است.

استان کرمان ۱۴ سال است که با خشکسالی دست و پنجه نرم می‌کند و ورودی سد جیرفت در حال حاضر تنها ۲ متر مکعب است. وی تاکید کرد که حق‌آبه زیست‌محیطی یک اقدام قانونی و شرعی است و ۲۰ میلیون متر مکعب آب طبق قانون رهاسازی می‌شود، اما این آب به دلیل مسافت زیاد، حتی از عنبرآباد نیز فراتر نمی‌رود. بر اساس عکس‌های هوایی سنوات قبل، تالاب جازموریان از دهه ۷۰ به مرور زمان بر اثر خشکسالی‌ها خشک شده است.

وضعیت منابع آبی و بارندگی‌های اخیر

علیدادی‌سلیمانی با اشاره به شرایط ناپایدار منابع آبی پیش از پاییز امسال، اعلام کرد که در ابتدای فصل پاییز، متوسط بارندگی استان تقریباً صفر بود. اما با ورود سه سامانه بارشی مناسب، میزان بارش‌ها به ۱۰۸ میلی‌متر رسید. این در حالی است که متوسط بارندگی سالانه استان کرمان حدود ۱۳۰ میلی‌متر است که معادل حدود ۵۰ درصد میانگین کشوری (۲۵۰ میلی‌متر) است.

پیش از بارش‌های اخیر، متوسط پرشدگی سدهای استان حدود ۱۵ درصد بود که اکنون به ۳۲ درصد رسیده است. در حال حاضر، مجموع ذخیره آب سدهای استان حدود ۱۸۰ میلیون متر مکعب و معادل ۳۲ درصد ظرفیت آنهاست. جزئیات ذخیره آب در سدها به شرح زیر است:

• سد نساء بم: حدود ۶۰ میلیون متر مکعب (۳۴ درصد ظرفیت)
• سد جیرفت: حدود ۱۰۰ میلیون متر مکعب
• سد شهیدان امیرتیموری: حدود ۱۰ میلیون متر مکعب
• سد بافت: ۶ میلیون متر مکعب

آلایندگی سد باطله مجتمع مس سرچشمه

در مورد آلایندگی سد باطله مجتمع مس سرچشمه و نشت آن به آب‌های زیرزمینی، علیدادی‌سلیمانی اعلام کرد که مجوز اولیه در سطوح لازم داده شده است. وی افزود که طبق ماده ۴۶ قانون، سازمان محیط‌زیست ملزم به پاسخگویی در این خصوص است و اداره محیط‌زیست استان اولین سازمانی است که باید پاسخگو باشد.

وی تاکید کرد که شرکت مس سرچشمه مکلف به احداث سد باطله دوم شده که در حال احداث است و این اقدام برای جلوگیری از انتشار بیشتر آلودگی مؤثر خواهد بود. با این حال، احداث سد باطله دوم به دلیل نزدیکی به زون‌های آب، هنوز مجوز نهایی را دریافت نکرده و باید با تمهیدات خاصی این مجوز صادر شود.