خبر کامل
زلزله‌های پیاپی عسلویه: افزایش نگرانی‌ها و بررسی ارتباط با استخراج نفت و سونامی تاریخی
افزایش لرزش‌های زمین در عسلویه و گمانه‌زنی‌ها درباره ارتباط با استخراج نفت و گاز
شهرستان عسلویه در روز ۲۵ بهمن با تجربه ۱۳ زمین‌لرزه، که بزرگ‌ترین آن به بزرگی ۵.۲ ریشتر بود، کانون توجه قرار گرفت. این رخدادها در حالی است که این منطقه در روزهای گذشته نیز شاهد زمین‌لرزه‌های متعددی از جمله زلزله ۴.۷ ریشتری بوده است. تداوم این فعالیت‌های لرزه‌ای، نگرانی‌هایی را در مناطق همجوار استان بوشهر برانگیخته و همزمان گمانه‌زنی‌هایی را درباره احتمال وقوع سونامی مشابه رخداد تاریخی بندر سیراف مطرح کرده است. مهدی زارع، زلزله‌شناس و استاد پژوهشکده زلزله‌شناسی، به بررسی علمی این پدیده‌ها و تحلیل منشأ زمین‌ساختی آن‌ها پرداخته است.
فعالیت لرزه‌ای عسلویه: دو برابر متوسط ۲۰ سال اخیر
مهدی زارع توضیح می‌دهد که منطقه عسلویه بخشی فعال از رشته‌کوه‌های زاگرس است که وجود گسل‌های مهم و لایه‌های نمکی هرمز در آن، باعث آزادسازی تدریجی انرژی در چندین رخداد می‌شود. او تاکید می‌کند که تعداد زمین‌لرزه‌ها در این منطقه افزایش یافته است؛ به طوری که متوسط رخدادها در یک سال گذشته، دو برابر متوسط ۲۰ سال اخیر بوده است. این افزایش، نیاز به بررسی دقیق‌تر تاثیر استخراج نفت و گاز بر فراوانی زمین‌لرزه‌ها را مطرح می‌کند.
استخراج نفت و گاز و تاثیر آن بر زلزله‌ها
برخی بر این باورند که این زلزله‌ها می‌توانند پیش‌درآمدی برای یک زلزله بزرگ‌تر باشند. اما زارع معتقد است که لزوماً اینگونه نیست، بلکه نشان‌دهنده افزایش تعداد رخدادهاست. او می‌گوید: «اگر زلزله‌ای بزرگ به طور طبیعی هر ۵۰ سال یک‌بار با بزرگی بیش از ۶ ریشتر یا هر ۲۰۰ سال یک‌بار در این منطقه رخ دهد، برداشت نفت و گاز می‌تواند این فاصله زمانی را به هر ۲۰ تا ۳۰ سال یک‌بار تبدیل کند.» با این حال، وجود لایه‌های نمکی باعث وقوع تعداد قابل‌ملاحظه‌ای زمین‌لرزه به جای یک زلزله تکی می‌شود و ممکن است ۴۰ زمین‌لرزه با بزرگی ۴ تا ۵.۵ ریشتر رخ دهد.
سونامی تاریخی خلیج فارس و ارتباط با عسلویه
فراوانی زلزله در عسلویه این پرسش را مطرح می‌کند که آیا گستره آن می‌تواند به سایر شهرستان‌ها کشیده شود؟ زارع اشاره می‌کند که عسلویه نزدیک به سیراف یا بندر طاهری است که حدود ۶۰ تا ۷۰ کیلومتر فاصله دارند. سیراف تنها نقطه خلیج فارس است که در آن در سال ۹۷۸ میلادی یک زلزله بزرگ رخ داده و بخش مهمی از سیراف تاریخی زیر آب رفته است. این رویداد که تمدن سیراف را تا حد زیادی تحت تاثیر قرار داد، برخی معتقدند که به سونامی نیز منجر شده است؛ یعنی تنها مورد ثبت‌شده سونامی در خلیج فارس.
این اتفاق که حدود ۱۰۵۰ سال پیش رخ داده، این نکته کلیدی را در اختیار قرار می‌دهد که: «زلزله‌های متعدد، فراوان و پی‌درپی در آن منطقه و حتی وقوع زلزله مخرب، غیر قابل پیشبینی نباشد؛ چراکه بندر تاریخی سیراف را داریم که در زمان خود رونق فراوانی داشته است.»
او می‌افزاید: «اما در حال حاضر استخراج نفت و گاز به عوامل طبیعی اضافه شده است؛ بنابراین علاوه بر رخدادهای تاریخی نظیر سیراف که در همان منطقه اتفاق افتاده، می‌توان انتظار تسریع در رخدادهایی مشابه زلزله سیراف را داشت.» زارع هشدار می‌دهد که ممکن است دیگر هر هزار سال یک‌بار منتظر زلزله‌ای مشابه سیراف نباشیم و این رخدادها در بازه‌های زمانی بسیار کوتاه‌تری روی دهند.
رد ارتباط زلزله‌های عسلویه با آزمایش‌های موشکی
برخی گمانه‌زنی‌ها تعدد زلزله‌ها در عسلویه را به آزمایش‌های موشکی مرتبط می‌دانند، اما مهدی زارع این فرضیه را رد می‌کند. او توضیح می‌دهد: «آزمایش موشکی زیر زمین یا حتی بمباران مستقیم، نمی‌تواند زلزله‌ای در عمق ۱۰ تا ۱۸ کیلومتری ایجاد کند. آزمایش نظامی در زیر زمین کاملا قابل تفکیک است و دستگاه‌های زلزله‌شناسی می‌توانند آن را شناسایی و تشخیص دهند.»
- این زلزله‌ها عمق مشخصی دارند و همگی ناشی از گسل هستند.
- جابه‌جایی صفحه گسل عامل اصلی این رخدادهاست.
- توجیه ارتباط با آزمایش‌های موشکی از لحاظ فیزیکی دلیل ندارد.
زارع همچنین به وجود ایستگاه‌های لرزه‌نگاری بین‌المللی متعدد در اطراف خلیج فارس، از جمله در امارات، قطر، بحرین و عربستان اشاره می‌کند که با نهادهای آمریکایی، انگلیسی و اتحادیه اروپا همکاری دارند. او تاکید می‌کند که هر اتفاق کوچکی، به خصوص زمین‌لرزه‌های بالای ۴ ریشتر، بلافاصله اعلام می‌شود و با توجه به حساسیت‌های موجود درباره ایران، این اطلاعات به سرعت منتشر می‌گردد. بنابراین، ارتباط زمین‌لرزه‌های کنونی با آزمایش‌های موشکی بی‌اساس است.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
