انتشار استاندارد جهانی ISO/TS 11353 برای ارزیابی ایمنی ماسک‌های نانولیفی

ضرورت تدوین استاندارد جدید

دکتر فریده گل‌بابایی، عضو هیئت علمی گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران، در نشستی تخصصی بر اهمیت این دستاورد تأکید کرد. وی اظهار داشت: «با توسعه ماسک‌های نانولیفی و استفاده از نانومواد برای افزایش کارایی فیلتراسیون، این نگرانی شکل گرفت که آیا احتمال رهایش نانوذرات از ساختار ماسک و ورود آن به سیستم تنفسی وجود دارد یا خیر؛ موضوعی که تاکنون استاندارد مشخصی برای ارزیابی آن در دنیا وجود نداشت.»

پس از بررسی‌های گسترده مقالات و استانداردهای موجود، مشخص شد که خلأ جدی در این زمینه وجود دارد. از همین رو، پیشنهاد تدوین یک استاندارد جدید به سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ISO) ارائه شد که با رأی مثبت اعضای کمیته تخصصی مواجه گشت و فرایند تدوین آن آغاز شد.

روند طولانی تدوین و چالش‌ها

تدوین این استاندارد حدود چهار سال به طول انجامید. در این مدت، بیش از ۱۰۰ نظر فنی از سوی کشورهای عضو دریافت شد که پاسخ‌گویی به آن‌ها نیازمند برگزاری جلسات تخصصی متعدد و همکاری با متخصصان حوزه‌های مختلف بود. دکتر گل‌بابایی توضیح داد: «برخی نظرات صرفاً ویرایشی بودند، اما بخش مهمی از آن‌ها ماهیت فنی داشت و مستلزم ارائه مستندات علمی و اقناع اعضای کمیته بود.»

چالش‌های حضور مجازی در جلسات تدوین استاندارد نیز از دیگر دشواری‌های این مسیر بود؛ محدودیت شرکت حضوری، اختلاف ساعت و مشکلات ارتباط آنلاین از جمله این موارد محسوب می‌شد. با این حال، این استاندارد در نهایت با رأی مثبت منتشر شد و اکنون به‌عنوان مرجع بین‌المللی قابل استفاده است.

توسعه فناوری ماسک‌های تنفسی و اهمیت نانوالیاف

توسعه فناوری ماسک‌های تنفسی از منسوجات بافته با راندمان پایین آغاز شد و با پیشرفت فناوری به سمت منسوجات الیافی و سپس نانوالیاف حرکت کرد. ساختارهایی که توانایی بالاتری در جذب ذرات ریز و فوق‌ریز دارند و در عین حال افت فشار و مقاومت تنفسی کمتری ایجاد می‌کنند. این ویژگی به‌ویژه در دوران همه‌گیری کرونا اهمیت دوچندان یافت.

هر ماسک تنفسی دارای یک بخش کلیدی به‌عنوان «قلب ماسک» یعنی مدیا یا فیلتر است که وظیفه پالایش هوا را بر عهده دارد. تلاش‌های فناورانه همواره بر افزایش راندمان جذب ذرات بسیار ریز و همزمان کاهش مقاومت تنفسی متمرکز بوده است، چراکه ذرات ریز قابلیت نفوذ به بخش‌های انتهایی ریه و حتی ورود به جریان خون را دارند.

نقش استاندارد ISO/TS 11353 در آینده

استاندارد ISO/TS 11353 می‌تواند مبنای ارزیابی ایمنی ماسک‌های نانویی در سطح جهانی قرار گیرد و گامی مهم در هم‌راستاسازی نوآوری‌های فناورانه با الزامات سلامت و ایمنی باشد. این دستاورد نه تنها به افزایش اعتماد عمومی به ماسک‌های نانولیفی کمک می‌کند، بلکه راه را برای توسعه محصولات ایمن‌تر و کارآمدتر در آینده هموار می‌سازد.