نوسانات بازار سهام؛ از ریزش ۷۰۰ هزار واحدی تا پیش‌بینی تعادل در آینده

ریزش بازار سهام و عوامل مؤثر

برخی از کارشناسان بازار سرمایه از زمانی که شاخص وارد کانال ۴.۳ میلیون واحد شده بود، نسبت به احتمال ریزش سنگین بازار، به دلیل عدم هماهنگی رشد جهشی شاخص با قدرت خرید سهامداران و سرمایه‌گذاران، هشدار داده بودند. با این حال، مجموعه‌ای از اتفاقات، روند ریزش شاخص بورس را تسریع بخشید.

نقش حذف ارز نیمایی در رشد اولیه

رضا عیوضلو، معاون نظارت بر نهادهای مالی سازمان بورس و اوراق بهادار، در تشریح ریزش‌های اخیر بازار سهام اظهار داشت: «پیش از ورود بازار به فاز ریزش، رشدها نیز قابل پیش‌بینی بودند. اما نقطه آغازین این تحولات، یکسان‌سازی نرخ ارز در مرکز مبادله و حذف نرخ نیمایی بود. این اقدام به صادرکنندگان امکان داد تا ارز حاصل از صادرات خود را با نرخی نزدیک به نرخ آزاد به فروش برسانند که به نوبه خود، جنب و جوش قابل توجهی در بازار ایجاد کرد و به سوددهی شرکت‌ها و معاملات بازار کمک شایانی نمود و رشدهای مطلوبی را شاهد بودیم.»

وی افزود: «این رشدها تا زمان انتشار صورت‌های مالی ۹ ماهه شرکت‌های بورسی ادامه یافت. اما با انتشار این صورت‌ها، دیدگاه سرمایه‌گذاران در بازار تعدیل شد. اثر حذف ارز نیمایی و کاهش فاصله نرخ ارز مرکز مبادله با نرخ ارز آزاد، احتمالاً با یک فاصله زمانی در بازار اثرگذار خواهد بود و اثرگذاری خود را به صورت‌های مالی پایان سال منتقل خواهد کرد. این اتفاقات همزمان با مسائل سیاسی اخیر منطقه، تردید را به بازار وارد کرد و معاملات با احتیاط بیشتری همراه شد. اگرچه بازار یک برگشت کوتاه‌مدت به کانال بالای ۴ میلیون واحد را تجربه کرد، اما مجدداً به سمت منفی بازگشت. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که بازار به زودی به تعادل خواهد رسید.»

اقدامات حمایتی و تعادل‌بخشی بازار

حذف حجم مبنا و روان‌سازی معاملات

نایب رئیس هیأت مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به حذف حجم مبنا بیان کرد: «با این اقدام، به نظر می‌رسد حرکت‌های بازار روان‌تر شده و بازار چه در دوره‌های ریزش و چه در دوره‌های رشد، سریع‌تر و راحت‌تر به تعادل می‌رسد. اثر حذف حجم مبنا در هفته‌های اخیر مشهود بود؛ به جای ورود بازار به فرآیند فرسایشی، به سرعت تعدیل شد. در این چند هفته که بازار افت داشته، حجم معاملات کاهش نیافته است که نشان‌دهنده ماندگاری سرمایه‌گذاران است.»

عیوضلو ادامه داد: «انتظارات مثبت در ابزار سهام همچنان وجود دارد. در این هفته‌ها، در مجموع نه خروج سرمایه رخ داده و نه سرمایه‌گذار؛ بلکه سرمایه‌گذاران منابع خود را جابه‌جا می‌کنند. البته ممکن است برخی اشخاص حقیقی منابع خود را به سایر ابزارهای بورسی مانند صندوق‌های طلا منتقل کرده باشند، اما در مجموع پولی از بازار خارج نشده است.»

نقش صندوق‌های حمایتی در بازار سرمایه

وی در خصوص حمایت دو صندوق از بازار سرمایه توضیح داد: «هم صندوق تثبیت بازار سرمایه و هم صندوق توسعه بازار سرمایه به عنوان بازارگردان عمل می‌کنند. در روزهایی که فشار فروش زیاد است، این صندوق‌ها نسبت به خرید سهام اقدام می‌کنند و در روزهایی که تقاضا بالاست، تلاش می‌کنند تا به تقاضاها به صورت بلوکی پاسخ دهند، نه به صورت فروش خرد. به عنوان مثال، اگر یک شرکت سرمایه‌گذاری تقاضای خرید داشت، بلوک سهام به این شرکت‌ها فروخته می‌شود. در طول زمان، صندوق توسعه بازار توانسته منابع جمع‌آوری شده را در اختیار روان‌سازی بازار قرار دهد.»

عدم مداخله مستقیم سازمان بورس و پیش‌بینی آینده

رویکرد سازمان بورس در قبال بازار

عیوضلو درباره مداخله سازمان بورس در روزهای تعدیل و اصلاح بازار تأکید کرد: «سازمان بورس هیچ مداخله یا مذاکره‌ای با حقوقی‌ها برای خرید سهام ندارد و این خود حقوقی‌ها هستند که در ایام افزایش عرضه، تصمیم به خرید سهام از اشخاص حقیقی می‌گیرند. صندوق توسعه بازار و نهادهای مالی نیز کار همیشگی خود را انجام می‌دهند؛ این که سازمان نشستی با حقوقی‌ها برگزار و آنها را به خرید تشویق کند، صحت ندارد.»

تعدیل نرخ بهره اوراق بدهی در سال آینده

معاون نظارت بر نهادهای مالی سازمان بورس و اوراق بهادار درباره تأثیر نرخ بهره بالای اوراق بدهی بر بازار سهام بیان کرد: «با توجه به تقاضایی که در بازار اوراق دولتی وجود داشت، امسال پیش‌بینی می‌کردیم که در این بازار به سقف مشخصی از نرخ بهره برسیم.»

عیوضلو خاطرنشان کرد: «در قانون بودجه ۱۴۰۴ نیز انتشار اوراق بدهی افزایش قابل ملاحظه‌ای نسبت به سال قبل داشت. اما به نظر می‌رسد با توجه به بودجه ۱۴۰۵ و تعهد دولت به نفروختن اوراق بیش از سقف مندرج در بودجه، برای سال آینده بازار اوراق بدهی آرامی خواهیم داشت و تقاضا کاهش می‌یابد که احتمالاً تقاضا به سمت بازار سهام سوق پیدا کند.»