آغاز پروژه نیروگاه خورشیدی بم؛ احیای همکاری‌های بین‌المللی برای توسعه پایدار کرمان

چالش‌های زیست‌محیطی کرمان و راهکارهای پایدار

آیشانی مداگانگودا-لبه، سرپرست دفتر UNDP در ایران، در این مراسم به ظرفیت‌های طبیعی و چالش‌های زیست‌محیطی استان کرمان اشاره کرد. وی با بیان مشاهدات خود از مسیر پرواز تهران به کرمان، از زیبایی‌های بصری منطقه گفت و در کنار آن، به واقعیت‌های تلخی چون بحران آب، طوفان‌های شن و گرد و غبار، پیامدهای بهداشتی ناشی از آن‌ها و مشکلات بخش کشاورزی استان پرداخت.

مداگانگودا تأکید کرد که بخش قابل‌توجهی از معضلات زیست‌محیطی استان کرمان به پدیده گرد و غبار و طوفان‌های شن بازمی‌گردد که نه‌تنها بر محیط زیست، بلکه بر سلامت مردم و پایداری معیشت آن‌ها نیز اثرگذار است و نیازمند راهکارهای علمی، بومی و پایدار است.

قنات یکی از کهن‌ترین فناوری‌های محیط‌زیستی در جهان است که قدمتی سه تا چهار هزار ساله دارد. این فناوری در ایران با نام «قنات»، در مراکش «خطاره»، در الجزایر «فقاره» و در برخی کشورهای دیگر با نام‌های متفاوت شناخته می‌شود، اما کارکرد اصلی همه آن‌ها حفاظت از آب است؛ منبعی که در مناطق کویری و در سطح جهانی، یکی از ارزشمندترین دارایی‌ها به شمار می‌رود.

وی با اشاره به دانش عمیق اکولوژیکی نیاکان ما در طراحی سامانه‌هایی مانند قنات که بدون نیاز به هزینه‌های سنگین اقتصادی، برای قرن‌ها پایدار مانده‌اند، بر لزوم مدیریت منابع طبیعی و انتخاب الگوی کشت و کشاورزی متناسب با ظرفیت‌های محیطی تأکید کرد.

فرصت‌های انرژی خورشیدی و همکاری‌های بین‌المللی

نماینده UNDP با مروری بر سابقه همکاری‌های مشترک این نهاد با وزارت جهاد کشاورزی و سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری ایران، از سرگیری این همکاری‌ها را از شهرستان بم مایه خرسندی دانست. وی به ظرفیت بالای ایران در حوزه انرژی خورشیدی اشاره کرد و گفت: ایران از موهبت حدود ۳۰۰ روز آفتابی در سال برخوردار است که فرصت کم‌نظیری برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر فراهم می‌کند.

هدف این پروژه، راه‌اندازی یک نیروگاه خورشیدی کوچک به‌عنوان پایلوت برای آغاز مسیری جدید در توسعه معیشت پایدار در منطقه بم است. مداگانگودا ابراز امیدواری کرد که این پروژه علاوه بر گسترش فعالیت‌های معیشتی در شهرستان بم، به سایر نقاط استان کرمان نیز تعمیم یابد و دانش حاصل از آن در سطح ملی و حتی بین‌المللی (از طریق شبکه UNDP) به اشتراک گذاشته شود.

جزئیات پروژه و منافع مردمی

رضا افلاطونی، معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، در این مراسم اعلام کرد که مزرعه پنل خورشیدی تهرود به‌عنوان نیروگاه روستایی، برق منطقه را تأمین می‌کند و منافع آن به‌طور کامل به مردم محلی اختصاص دارد. این پروژه، پنجمین طرح مشترک دو سازمان با هدف احداث نیروگاه روستایی و تأمین برق پایدار برای روستاهای منطقه است.

جدول زیر جزئیات مالی و ظرفیت فاز نخست پروژه را نشان می‌دهد:

افلاطونی تأکید کرد که اهمیت این پروژه بیش از ارزش ریالی آن، به احیاء همکاری‌های بین‌المللی پس از یک وقفه طولانی بازمی‌گردد و می‌تواند زمینه‌ساز تعریف پروژه‌های مشترک جدید در حوزه منابع طبیعی و کشاورزی کشور باشد.

وی افزود که در جلسه‌ای با مشارکت UNDP، استانداری کرمان و سازمان منابع طبیعی کشور، مقرر شد تا پنج برابر اعتبار فعلی برای اجرای پروژه‌های مشابه تأمین شود و استان کرمان به‌عنوان نقطه آغاز فصل جدید همکاری‌های مشترک انتخاب شده است. زمان پیش‌بینی‌شده برای بهره‌برداری از این نیروگاه بر اساس تفاهم‌نامه، یک سال اعلام شده و امید است با تسریع در روند اجرا، این پروژه در کمتر از یک سال به بهره‌برداری برسد.

یکی از ویژگی‌های شاخص این پروژه، مردمی بودن منافع آن است. بر اساس برآوردهای انجام‌شده، حدود ۲۰۰۰ خانوار از مزایای این نیروگاه خورشیدی بهره‌مند خواهند شد و این پروژه می‌تواند به‌عنوان الگویی موفق برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در مناطق روستایی و بیابانی کشور مورد استفاده قرار گیرد.