کشف بی‌سابقه: ستاره‌ای بدون انفجار به سیاه‌چاله تبدیل شد

در رویدادی بی‌سابقه که تصورات پیشین ستاره‌شناسان را به چالش کشیده، محققان موفق به رصد واضح‌ترین تصاویر از مرگ یک ستاره غول‌پیکر در کهکشان آندرومدا شده‌اند. این ستاره، برخلاف نظریه‌های رایج، بدون انفجار ابرنواختری، مستقیماً در خود فرو ریخته و به یک سیاه‌چاله تبدیل شده است. این کشف می‌تواند پرده از راز ناپدیدشدن بسیاری از ستارگان عظیم در کیهان بردارد و درک ما از چرخه حیات ستارگان را دگرگون سازد.

مرگ خاموش: ستاره‌ای بدون ابرنواختر

به‌طور معمول، ستاره‌شناسان بر این باور بودند که ستارگان عظیم پس از اتمام سوخت هسته‌ای خود، ناپایدار شده و با یک انفجار ابرنواختری خیره‌کننده به زندگی خود پایان می‌دهند. اما مورد ستاره M31-2014-DS1، واقع در کهکشان آندرومدا (نزدیک‌ترین همسایه کیهانی ما در فاصله ۲.۵ میلیون سال نوری)، داستانی متفاوت را روایت می‌کند. این ستاره با جرمی حدود ۱۳ برابر خورشید، مسیری غیرمنتظره را پیموده است.

چرا انفجاری رخ نداد؟

«کیشالای دی»، استاد ستاره‌شناسی دانشگاه کلمبیا و سرپرست تیم تحقیقاتی، توضیح می‌دهد که در لحظات پایانی عمر این ستاره، تعامل آشفته میان گرانش و فشار گاز مانع از شکل‌گیری موج شوک لازم برای انفجار شده است. در نتیجه، ستاره به آرامی خاموش شد و هسته آن مستقیماً به یک سیاه‌چاله تبدیل گشت.

کشف پنهان در داده‌های آرشیوی

نکته قابل توجه این کشف، آشکارشدن آن در میان داده‌های آرشیوی بود. تلسکوپ فضایی NEOWISE ناسا، که در ابتدا برای شکار سیارک‌ها طراحی شده بود، در سال ۲۰۱۴ رصد کرده بود که این ستاره به آرامی در نور مادون‌قرمز درخشان‌تر می‌شود. این درخشش، نشان‌دهنده پرتاب لایه‌های بیرونی ستاره به فضا و تبدیل‌شدن آنها به غبار بود.

کیشالای دی می‌گوید: «شواهد ناپدیدشدن این ستاره سال‌ها در داده‌های عمومی وجود داشت و کسی متوجه آن نشده بود تا اینکه ما آن را بیرون کشیدیم.»

این کشف نشان می‌دهد که بسیاری از ستاره‌های بزرگ در کیهان ممکن است بدون اینکه ما متوجه شویم، به زندگی خود پایان دهند.

سیاه‌چاله‌های خاموش در کیهان

پیش از این، در سال ۲۰۱۰ مورد مشابهی در کهکشان NGC 6946 (معروف به کهکشان آتش‌بازی) مشاهده شده بود، اما داده‌های آن از وضوح کافی برخوردار نبود. کشف جدید با وضوح بالا، این نظریه را تقویت می‌کند که مرگ ستاره‌هایی با جرم معین (حدود ۲۰ تا ۳۰ برابر خورشید در ابتدای تولد) ممکن است هرگز با انفجار همراه نباشد.

«مورگان مک‌لئود» از دانشگاه هاروارد اظهار می‌دارد: «ما می‌دانستیم که سیاه‌چاله‌ها از ستارگان می‌آیند، اما حالا داریم لحظه وقوع آن را تماشا می‌کنیم.»

این یافته‌ها حاکی از آن است که کیهان ممکن است مملو از «سیاه‌چاله‌های خاموش» باشد که بدون هیچ ردپایی از انفجار، متولد شده‌اند. نتایج این پژوهش مهم در ژورنال Science منتشر شده است.