هشدار پزشکیان درباره کمبود گاز و تحلیل کارشناس از آینده ناترازی انرژی

مسعود پزشکیان، با هشدار نسبت به سوختن روزانه ۵۰ میلیون متر مکعب گاز در کشور که معادل ۱۷ میلیون دلار است، زنگ خطر را درباره کمبود گاز به صدا درآورده است. این اظهارات در پی قطعی‌های اخیر برق و آب در مناطق مختلف ایران، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا ناترازی انرژی به حوزه گاز نیز سرایت کرده و کشور با قطعی‌های گسترده مواجه خواهد شد؟ همچنین، در صورت بروز حوادث پیش‌بینی‌ناپذیر نظیر جنگ، وضعیت انرژی، به‌ویژه گاز، چگونه خواهد بود؟

تحلیل کارشناس انرژی: قطعی گسترده گاز بعید است

نرسی قربان، کارشناس برجسته حوزه انرژی، در گفت‌وگو با «انتخاب» به تشریح ابعاد این موضوع پرداخته است. او معتقد است که منظور آقای پزشکیان از صحبت‌های اخیرش، قطع گسترده و دائمی گاز نبوده و مردم نباید از این بابت نگران باشند. قربان توضیح می‌دهد که چنین وضعیتی تنها زمانی رخ می‌دهد که تقاضای بخش خانگی و تجاری پاسخ داده نشود. با عبور از پیک مصرف زمستان، احتمال کمبود گاز تنها برای چند روز وجود دارد و با نزدیک‌شدن به فصل بهار، وضعیت بهبود خواهد یافت.

«من فکر نمی‌کنم منظور آقای پزشکیان از صحبت اخیرش درباره قطعی گاز، قطع گسترده و دائمی باشد و مردم از این باب نگران نباشند. چنین وضعیتی زمانی رخ می‌دهد که تقاضای بخش خانگی و تجاری پاسخ داده نشود.»

وی تأکید کرد که قطعی‌های عمده گاز معمولاً برای صنایع در نظر گرفته می‌شود، چرا که توقف تولید در این بخش می‌تواند خسارت‌های اقتصادی بزرگی به دنبال داشته باشد.

چالش ناترازی گاز و راه‌حل‌های پیش‌رو

قربان در ادامه به پایداری ناترازی گاز اشاره کرد و بیان داشت که این مشکل تنها با افزایش تولید برطرف خواهد شد. او اظهار داشت: «در حال حاضر نه سرمایه‌گذاری لازم انجام شده و نه فناوری جدیدی وارد کشور شده است؛ به همین دلیل تولید کاهش یافته است.» به گفته این کارشناس، هر میدان نفت و گاز به‌طور طبیعی سالانه بین ۷ تا ۸ درصد افت تولید دارد و تا زمانی که تولید گاز افزایش نیابد یا صرفه‌جویی چشمگیری صورت نگیرد، ناترازی ادامه خواهد داشت.

ظرفیت‌های بهره‌برداری نشده از ذخایر گازی

• ایران دومین دارنده ذخایر گاز جهان است.
• بخشی از این ذخایر در خلیج فارس (مانند میدان پارس شمالی) و بخشی در خشکی قرار دارد.
• دسترسی محدود به فناوری و عدم اجازه فعالیت به بخش خصوصی.
• عدم همکاری شرکت‌های خارجی، حتی چین پس از خروج آمریکا از برجام.

قربان افزود که ایران با وجود دارا بودن دومین ذخایر گازی جهان، نتوانسته است به‌طور کامل از این منابع بهره‌برداری کند. او به وجود ذخایر عظیم در خلیج فارس و خشکی اشاره کرد و گفت که با وجود دسترسی نسبی به فناوری، عدم اجازه فعالیت به بخش خصوصی و غیبت شرکت‌های خارجی (حتی چین پس از برجام) مانع از توسعه شده است.

وابستگی ساختارهای انرژی و ضرورت افزایش تولید

این کارشناس انرژی در پایان به وابستگی شدید و تمرکز ساختارهای انرژی کشور بر یکدیگر، مانند پالایشگاه‌های عسلویه، اشاره کرد. وی هشدار داد که حتی بدون جنگ یا حمله، وقوع یک حادثه بزرگ نظیر آتش‌سوزی می‌تواند خسارت‌های جبران‌ناپذیری به بار آورد.

«این موضوع بسیار حیاتی است، زیرا حدود ۸۰ درصد سبد انرژی ایران به گاز وابسته است. اجازه دادن به بخش خصوصی برای فعالیت در بالادست، در قالب قراردادهای مناسب و سودآور، می‌تواند منافع قابل‌توجهی برای کشور به همراه داشته باشد.»

او تأکید کرد که برای جبران بخشی از ذخایر و کاهش آسیب‌پذیری، همواره باید تولید را افزایش داد. قربان ابراز امیدواری کرد که این مسئله جدی گرفته شود، چرا که حدود ۸۰ درصد سبد انرژی ایران به گاز وابسته است. وی پیشنهاد داد که اجازه فعالیت به بخش خصوصی در بالادست، با قراردادهای مناسب و سودآور، می‌تواند منافع قابل‌توجهی برای کشور به ارمغان بیاورد.