مونیخ ۲۰۲۶: اروپا به دنبال استقلال دفاعی، چین در پی پر کردن خلأ آمریکا

تغییر لحن آمریکا و انتظار از اروپا

نخستین و شاید مهم‌ترین خلاصه از مونیخ ۲۰۲۶، تغییر لحن و ترکیب هیئت آمریکایی بود. یک سال پس از سخنرانی جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا که با انتقادات تند از متحدان اروپایی همراه بود، واشنگتن تیمی از «افراد بالغ» را به مونیخ فرستاد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه، و الدریج کولبی، دستیار وزیر دفاع در امور امنیتی، سخنرانی‌هایی حساب‌شده و به دور از جنجال‌های سال قبل ایراد کردند. روبیو بر «ارزش‌های مشترک مسیحی» و «پیوند‌های تمدنی» میان دو سوی آتلانتیک تأکید کرد و کولبی با صراحت تمام اعلام کرد ایالات متحده تعهدات جهانی فراوانی دارد و با توجه به ثروت و توانمندی اروپا، اکنون زمان آن فرا رسیده رهبری دفاع متعارف در ناتو را خود اروپایی‌ها بر عهده بگیرند. به گفته راشیل الهوس، مدیرکل مؤسسه سلطنتی خدمات متحد (RUSI)، این پیام روشنی بود مبنی بر اینکه آمریکا همچنان ناتو را برای منافع خود سودمند می‌بیند، اما شرط این مشارکت، پذیرش مسئولیت بیشتر از سوی اروپاست.

بی‌اعتمادی عمیق اروپا به واشنگتن

با وجود این اطمینان‌بخشی‌های ظاهری، اعتماد اروپایی‌ها به واشنگتن همچنان در پایین‌ترین سطح قرار دارد. دیپلمات‌ها و مقامات ارشد امنیتی کشور‌های اروپایی در راهرو‌های کنفرانس، نگرانی عمیق خود را از رفتار غیرقابل پیش‌بینی واشنگتن ابراز می‌کردند. موضوع خرید گرینلند که دونالد ترامپ بار‌ها مطرح کرده، همچون کابوسی برای اروپایی‌ها در این نشست حاضر بود. همچنین سخنان روبیو درباره «ارزش‌های مسیحی» و «پیوند‌های تمدنی» اگرچه برای تقویت همکاری مطرح شد، در محافل غیررسمی کنفرانس این نگرانی را ایجاد کرد که شاید واشنگتن در انتخابات آتی اروپا از جناح‌های راست افراطی حمایت کند. این بدبینی عمیق، حاکی از آن است که فاصله ایجاد شده میان دو سوی آتلانتیک فراتر از اختلاف نظر بر بودجه دفاعی است و به بنیاد‌های هویتی و ارزشی نیز کشیده شده.

اروپا در مسیر خودکفایی دفاعی

در واکنش به این بی‌اعتمادی و فشار فزاینده آمریکا، اروپا نشان داد در مسیر خودکفایی دفاعی مصمم‌تر از همیشه است:

• فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان: خواستار «ناتویی با هویتی اروپایی‌تر» شد.
• کِراِستارمِر، نخست‌وزیر بریتانیا: از تمایل لندن برای برقراری روابط نزدیک‌تر با اروپای قاره‌ای و اتحادیه اروپا سخن گفت.
• امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه: بار دیگر بر لزوم ایجاد «دفاع اروپایی» تأکید کرد که فراتر از مرز‌های اتحادیه اروپا و شامل کشور‌هایی چون نروژ، ترکیه و بریتانیا باشد.

با این حال، چالش این ایده، وضعیت مالی نامناسب دو قدرت نظامی قاره، فرانسه و بریتانیا است که توان سرمایه‌گذاری لازم برای تحقق چنین چشم‌اندازی را محدود کرده است.

نقش‌آفرینی چین در خلأ دیپلماتیک

چهارمین خلاصه مهم از مونیخ، به تحولات فراآتلانتیک مربوط نمی‌شد، بلکه به شرق معطوف بود. چین نشان داد قصد دارد جای خالی آمریکا در صحنه دیپلماسی اروپا را پر کند. وانگ یی، وزیر خارجه چین، در مونیخ نه تنها خواهان تقویت روابط با آلمان و «ازسرگیری» روابط با کانادا شد، بلکه با زیرکی تمام، از آمادگی پکن برای ارائه «کمک‌های بشردوستانه جدید» به اوکراین خبر داد. این حرکت چین در حالی صورت می‌گیرد که اروپایی‌ها به خوبی از خطرات وابستگی بیش از حد به پکن آگاه هستند، اما راشیل الهوس معتقد است جذابیت منافع اقتصادی ناشی از روابط نزدیک‌تر با چین ممکن است آنها را به سمت چشم‌پوشی از این خطرات و تلاش برای مدیریت تبعات منفی آن سوق دهد.

واقع‌بینی درباره آینده جنگ اوکراین

بحث اوکراین نیز در مونیخ با واقع‌بینی بیشتری نسبت به گذشته دنبال شد. برخلاف برخی خوش‌بینی‌ها، اروپایی‌ها معتقدند آتش‌بس در اوکراین قریب‌الوقوع نیست. تحلیل غالب در میان شرکت‌کنندگان این بود که روسیه در مذاکرات کنونی صادقانه عمل نمی‌کند و به دنبال خرید زمان برای بازسازی توان رزمی خود است. با این حال، تلاش زیادی در کنفرانس برای به چالش کشیدن روایت «پیروزی روسیه» صورت گرفت. شرکت‌کنندگان با اشاره به تلفات سنگین انسانی، فرسایش تجهیزات، فشار‌های اقتصادی و تنش‌های اجتماعی در داخل روسیه، سعی در نشان دادن تصویری واقعی‌تر از هزینه‌های این جنگ برای مسکو داشتند.