دامنه نوسان: ابزاری ناکارآمد در بازار سرمایه ایران

تحلیل دامنه نوسان در بازار سرمایه: ابزاری واکنشی یا راهکاری پایدار؟

دامنه نوسان، ابزاری که با هدف ایجاد فرصت تحلیل و جلوگیری از نوسانات شدید در بازار سرمایه معرفی شد، در عمل نتوانسته به اهداف خود دست یابد. این سیاست، به جای ایجاد ثبات، به شکل‌گیری صف‌های طولانی خرید و فروش، کاهش چشمگیر نقدشوندگی و تعدیل فرسایشی قیمت‌ها منجر شده است.

عملکرد دامنه نوسان و چالش‌های آن

تجربه سال‌های اخیر، به ویژه پس از ریزش بازار در سال ۱۳۹۹ و تغییرات مکرر در این سیاست، به وضوح نشان می‌دهد که دامنه نوسان بیشتر به عنوان یک ابزار واکنشی در برابر نوسانات عمل کرده است تا یک راهکار پایدار و پیشگیرانه. این رویکرد، به جای حل ریشه‌ای مشکلات، تنها به تسکین موقت علائم پرداخته و در بلندمدت نتایج مطلوبی به همراه نداشته است.

مقایسه با بازارهای جهانی

در حالی که بازارهای سرمایه در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته از ابزارهایی هوشمندانه‌تر و پویاتر برای مدیریت نوسانات استفاده می‌کنند، بازار ایران همچنان به محدودیت‌های روزانه ثابت پایبند است. ابزارهایی نظیر توقف‌های مقطعی (Circuit Breakers) که در بازارهای پیشرفته به کار گرفته می‌شوند، امکان انعطاف‌پذیری بیشتری را فراهم کرده و از قفل شدن بازار در صف‌های خرید و فروش جلوگیری می‌کنند.

ضرورت بازنگری جدی

با توجه به ناکارآمدی‌های مشاهده شده و تجربیات سایر کشورها، این پرسش اساسی مطرح می‌شود که آیا زمان آن نرسیده است که سیاست دامنه نوسان در بازار سرمایه ایران مورد بازنگری جدی و اساسی قرار گیرد؟ کارشناسان بر این باورند که برای ارتقاء کارایی و پویایی بازار، نیاز به اتخاذ رویکردهای نوین و متناسب با شرایط کنونی بازار سرمایه کشور است.