همدان؛ پیشرو در حفاظت از تنوع زیستی و مدیریت محیط زیست

تنوع زیستی و گونه‌های در معرض خطر

همدان با شناسایی بیش از ۱۶۵۸ گونه گیاهی و ۳۰۹ گونه جانوری، از جمله مناطق غنی کشور محسوب می‌شود. در این میان، ۱۹۵ گونه بومی و انحصاری هستند که اهمیت حفظ آن‌ها را دوچندان می‌کند. متأسفانه، ۱۶۱ گونه در طبقه حفاظتی بحرانی قرار گرفته‌اند که نیازمند توجه ویژه و تقویت برنامه‌های حفاظتی هستند.

قوچ و میش ارمنی به همراه برخی گونه‌های گیاهی بومی، نمادهای زیستی همدان به شمار می‌روند.

در حال حاضر، ۶ منطقه حفاظت‌شده و ۱۴ منطقه شکار ممنوع در استان همدان وجود دارد که در مجموع حدود ۱۳.۶ درصد از مساحت استان را تحت پوشش قرار می‌دهد.

پایش محیط زیست انسانی و مدیریت پسماند

در حوزه محیط زیست انسانی، بیش از ۱۲۴۰ واحد صنعتی، معدنی، تولیدی و خدماتی در استان تحت پایش زیست‌محیطی قرار دارند. هرگونه توسعه یا تغییر فعالیت این واحدها مستلزم اخذ مجوزهای لازم است. به طور متوسط، سالانه حدود ۲۵ واحد آلاینده در استان شناسایی می‌شود.

در زمینه تصفیه فاضلاب، ۸۱ تصفیه‌خانه صنعتی، معدنی و خدماتی فعال در استان وجود دارد که تقریباً تمام واحدهای دارای پساب را پوشش می‌دهند.

مدیریت پسماند نیز از چالش‌های مهم استان است. روزانه حدود ۱۵۲۰ تن پسماند عادی، ۳.۹ تن پسماند عفونی و ۱.۷ تن پسماند صنعتی در استان تولید می‌شود. ساماندهی ۲۴ مرکز دفن پسماند فعال در دستور کار قرار دارد. همچنین، همدان در مدیریت هوشمند پسماندهای پزشکی پیشرو بوده و فرآیند جمع‌آوری و بی‌خطرسازی با نظارت کامل انجام می‌شود.

آموزش و مشارکت‌های مردمی

برنامه‌های آموزشی محیط زیستی در سال جاری با موفقیت چشمگیری همراه بوده است. در قالب طرح «محیط‌یار»، حدود ۲۰ درصد مدارس استان (۳۰۲ مدرسه) تحت آموزش‌های محیط زیستی قرار گرفتند که ۱۰ درصد بالاتر از میانگین کشوری است. مدیران مدارس و مراقبان سلامت نیز در موضوعاتی مانند مدیریت سبز و تغییر اقلیم توانمندسازی شده‌اند.

• بیش از ۲۲۵ هزار نفر از آموزش‌های عمومی محیط زیست بهره‌مند شدند.
• بیش از ۴۷۰ برنامه مشارکتی با همکاری دستگاه‌ها و سمن‌ها برگزار شد.
• ۲۳ سمن محیط زیستی و ۱۳ خانه محیط زیست در استان فعال هستند.
• نخستین خانه محیط زیست مدرسه‌ای در همدان راه‌اندازی شده است.
• بیش از ۳۰ هزار جلد کتاب محیط زیستی توزیع و طرح «یک ساعت با محیط‌بان» در ۱۰ درصد مدارس اجرا شد.

تجهیزات، پشتیبانی و دستاوردها

ناوگان خودرویی یگان حفاظت نوسازی شده و هفت دستگاه خودروی عملیاتی جدید به مجموعه افزوده شده که به افزایش ایمنی محیط‌بانان کمک شایانی کرده است. بودجه تملک دارایی‌های استان نیز در سال جاری ۱۰۳ درصد رشد داشته است.

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای سال جاری، کاهش ۵۰ درصدی تعداد آتش‌سوزی‌ها و بیش از ۷۰ درصدی مساحت آن‌ها در عرصه‌های طبیعی است که با آموزش جوامع محلی، تجهیز دهیاری‌ها و همکاری مدیریت بحران محقق شده است.

محل مدیریت پسماندهای صنعتی استان نیز پس از سال‌ها پیگیری تعیین شده و زمینه ورود بخش خصوصی فراهم شده است.

برنامه‌های آتی

با نزدیک شدن به ایام نوروز، برنامه «خانه‌تکانی محیط زیستی» با مشارکت دستگاه‌های اجرایی در دستور کار قرار گرفته است تا مبادی ورودی و خروجی استان ساماندهی شده و چهره‌ای پاک از همدان به گردشگران ارائه شود.