درگذشت رابرت دووال؛ وداع با اسطوره هفت دهه سینمای آمریکا و نقش‌های ماندگار

زندگی و آغاز راه

رابرت سلدن دووال در ژانویه ۱۹۳۱ در سن‌دیگو کالیفرنیا متولد شد. پدرش که یک عمر در نیروی دریایی آمریکا خدمت کرده بود، باعث شد دووال خود را «فرزند نیروی دریایی» بنامد. با وجود انتظار پدرش برای ادامه راه در آکادمی نیروی دریایی، رابرت پس از فارغ‌التحصیلی از کالج در سال ۱۹۵۳، تنها دو سال در ارتش خدمت کرد و سپس به دنبال علاقه خود به بازیگری به نیویورک رفت.

در نیویورک، دووال برای تأمین مخارج تحصیل در رشته بازیگری، به عنوان کارمند پست مشغول به کار شد. در این دوران، او با هنرمندان بزرگی چون داستین هافمن و جین هکمن هم‌کلاس بود که بعدها به دوستان مادام‌العمر او تبدیل شدند. دووال درباره هکمن گفته بود: «دوست کسی است که سال‌ها پیش، وقتی لگنت شکسته بود، آخرین ۳۰۰ دلارش را به تو پیشنهاد داد.»

نخستین گام‌ها در سینما و تئاتر

دووال فعالیت حرفه‌ای خود را در گیت‌وی پلی‌هاوس، یک تئاتر تابستانی در لانگ آیلند، آغاز کرد و در نمایشنامه‌هایی از آرتور میلر و تنسی ویلیامز به ایفای نقش پرداخت. بازی در نمایش تک‌پرده‌ای «پیام‌آور نیمه‌شب» نوشته هورتون فوت، مسیر او را به سینما باز کرد و فوت او را برای نقش «بو رادلی» در نسخه سینمایی «کشتن مرغ مقلد» (۱۹۶۲) پیشنهاد داد. پیش از این، دووال در برنامه‌های تلویزیونی مانند «شهر عریان» و «آلفرد هیچکاک تقدیم می‌کند» نیز ظاهر شده بود.

«کشتن مرغ مقلد» که اقتباسی از رمان هارپر لی بود، نخستین نقش سینمایی دووال را رقم زد و زمینه را برای حضور او در فیلم‌های مهمی چون «تعقیب»، «بولیت» و «شهامت واقعی» فراهم آورد.

همکاری با بزرگان و نقش‌های ماندگار

سال ۱۹۶۹، دووال نخستین همکاری خود را با فرانسیس فورد کوپولا در فیلم «مردان باران» تجربه کرد. این همکاری بعدها در دو قسمت نخست «پدرخوانده» نیز ادامه یافت.

نقش‌های برجسته:

• «پدرخوانده»: بازی در نقش تام هیگان، مشاور هوشمند ویتو کورلئونه (مارلون براندو)، نخستین نامزدی اسکار را در سال ۱۹۷۳ برای دووال به ارمغان آورد.
• «اینک آخرالزمان»: اوج هنرنمایی دووال در نقش سرهنگ دوم کیلگور در این فیلم کوپولا درباره جنگ ویتنام، با جمله مشهور «عاشق بوی ناپالم دم‌ صبحم»، به یکی از ماندگارترین لحظات سینما تبدیل شد. این نقش برای او جایزه بفتا و اولین گلدن گلوب را به ارمغان آورد.
• «بخشش‌های محبت‌آمیز» (۱۹۸۳): دووال برای بازی در نقش مک اسلج، خواننده الکلی موسیقی کانتری، برنده جایزه اسکار بهترین بازیگر مرد شد.

جوایز و افتخارات

رابرت دووال در طول فعالیت هنری خود هفت بار نامزد دریافت جایزه اسکار شد و علاوه بر «بخشش‌های محبت‌آمیز»، برای فیلم‌های «حواری» (۱۹۹۷)، «یک اقدام/فعالیت مدنی» (۱۹۹۸) و «قاضی» (۲۰۱۴) نیز نامزدی اسکار را به دست آورد. او همچنین چهار جایزه گلدن گلوب را در کارنامه خود دارد.

دیدگاه‌ها و زندگی شخصی

دووال خود را یک «مومن» می‌دانست، اما درباره اعتقادات مذهبی‌اش کمتر صحبت می‌کرد. با این حال، او یک جمهوری‌خواه سرسخت بود و در سال ۲۰۰۱ به عنوان مهمان در مراسم تحلیف رئیس‌جمهور جورج دبلیو بوش حضور داشت.

او اغلب در نقش‌های وسترن، مانند مینی‌سریال تحسین‌شده «لونسام داو» و فیلم «چراگاه آزاد» کوین کاستنر، احساس راحتی بیشتری می‌کرد. دووال در سال ۲۰۱۶ گفت: «فکر می‌کنم ژانر وسترن به نوعی ما را تعریف می‌کند. انگلیسی‌ها شکسپیر را دارند، فرانسوی‌ها مولیر را و روس‌ها چخوف را دارند، ولی وسترن متعلق به ماست.»

علاوه بر سینما، دووال به فوتبال، تانگو و بوئنوس آیرس، پایتخت آرژانتین، علاقه داشت و آن را «بیشتر از هر جای دیگری» دوست می‌داشت. او به شوخی می‌گفت: «بین پروژه‌های کاری چه می‌کنی؟ سرگرمی، سرگرمی و باز هم سرگرمی. این کار تو را از مواد مخدر دور نگه می‌دارد.»

رابرت دووال سه بار ازدواج کرد و طلاق گرفت. همسر چهارمش، لوسیانا پدرازا، بازیگر آرژانتینی، تنها بازمانده اوست. او هیچ فرزندی نداشت و در سال ۲۰۰۳ اظهار داشت که این امر «هرگز میسر نشد.»