چالش‌های بودجه‌ای شهرداری تهران؛ آمادگی برای بحران و تامین مالی طرح‌های شهری

برنامه‌ریزی برای شرایط اضطراری و بودجه ۱۴۰۵

بر اساس تبصره ششم بودجه ۱۴۰۵، حدود ۴ درصد از اعتبارات شهرداری، معادل ۱۲۸۸ میلیارد ریال، به همراه مبلغ ۵ همت برای پروژه‌های خاص مدیریت بحران و شرایط اضطراری در نظر گرفته شده است. این منابع به شهرداری امکان واکنش سریع در مواقع بحرانی را می‌دهد و نگرانی‌ها در مورد سوءاستفاده یا تاخیر در تصمیم‌گیری را کاهش می‌دهد. با این حال، برخی از اعضای شورای شهر معتقد بودند که بودجه فعلی شهرداری برای شرایط جنگی کافی نیست و باید منابع بیشتری برای اقدامات پیشگیرانه مانند ذخیره کالاهای اساسی و ایجاد زیرساخت‌های تاب‌آور شهری به سقف بودجه اضافه شود. این دیدگاه بر این اصل استوار بود که پیش‌بینی منابع برای مقابله با بحران، نه هراس‌افکنی، بلکه اقدامی هوشمندانه و پیشگیرانه است.

دیدگاه‌های متفاوت در مورد افزایش بودجه

در صحن شورا، اعضا نظرات متفاوتی را ارائه دادند:

موافقان تخصیص بودجه برای تاب‌آوری شهر

• محمد آخوندی، رئیس کمیسیون بودجه: پیشنهاد افزایش ۵ همت به سقف بودجه را مطرح کرد تا شهرداری بتواند به صورت پیش‌دستانه برای شرایط جنگی برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری کند. او به تجربیات اخیر اشاره کرد که نشان می‌دهد شهر در شرایط جنگی با مسائل پیش‌بینی‌نشده مواجه می‌شود.
• میثم مظفر، رئیس کمیته بودجه و نظارت مالی: بر ضرورت پیش‌بینی منابع مالی مستقل برای این حوزه تاکید کرد تا در زمان بحران، شهرداری مجبور به طی فرآیندهای اداری طولانی نشود و امکان واکنش سریع فراهم شود.
• مهدی پیرهادی، رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری: بر ایجاد چارچوبی برای اقدام سریع در شرایط جنگی تاکید کرد و گفت که در صورت بحران شدید، وجود مصوبه قبلی برای اقدام فوری حیاتی است.
• مهدی اقراریان، رئیس کمیسیون نظارت و حقوقی: تاکید کرد که شهرداری موظف است برنامه‌های مربوط به تاب‌آوری و آمادگی جنگی را ارائه کند و پس از تصویب شورا، امکان اجرای آن فراهم شود. او همچنین بر شفافیت در هزینه کرد منابع عمومی تاکید کرد.
• حبیب کاشانی، عضو شورای شهر: به مجموع منابع موجود برای اقدامات اضطراری و تاب‌آوری اشاره کرد که حدود ۱۷۸۸ همت است و شامل ۴ درصد از اعتبارات و ۵ همت اضافی می‌شود. او اطمینان داد که شورا در ۲۴ ساعت می‌تواند لایحه‌ها را بررسی کند.
• احمد صادقی، عضو شورای شهر: این تبصره را یکی از نقاط قوت بودجه ۱۴۰۵ دانست و تاکید کرد که پناهگاه‌ها باید پیش از وقوع جنگ ساخته شوند، که نیازمند افزایش سقف بودجه است.
• سید محمدامین آقامیری: با اشاره به تهدیدهای خارجی و داخلی، پیشنهاد افزایش ۵ همت به سقف بودجه را برای ساخت پناهگاه‌ها، تاب‌آوری شهری و تامین معیشت و امنیت شهروندان مطرح کرد.

چرا افزایش بودجه تصویب نشد؟

• مصطفی چمران، رئیس شورای شهر تهران: با افزایش سقف بودجه مخالفت کرد و استدلال نمود که بودجه‌ریزی باید مبتنی بر برنامه مشخص باشد و اضافه کردن منابع بدون تعیین دقیق نحوه هزینه کرد، منطقی نیست. او تاکید کرد که هدف شورا، الزام شهرداری به ارائه برنامه‌های عملیاتی برای تاب‌آوری شهری است.
• جعفر تشکری هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل: تاکید کرد که با بودجه محدود نمی‌توان جنگ پیچیده نظامی یا بحران گسترده شهری را از قبل مدیریت کرد و اختصاص مستقیم ۵ هزار میلیارد تومان به سقف بودجه را تنها کاری نمایشی و سمبولیک دانست.

تامین مالی و تنظیم روابط مالی با بانک‌ها

در بخش دیگری از جلسه، تبصره دوم لایحه بودجه ۱۴۰۵ شهرداری تهران که به موضوع اخذ تسهیلات، تامین مالی و تنظیم روابط مالی شهرداری با دولت و نظام بانکی اختصاص دارد، مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس این تبصره، به شهرداری تهران اجازه داده شد تا برای اجرای طرح‌های شهری مهم از جمله توسعه خطوط و ناوگان مترو و اتوبوسرانی، طرح‌های کاهش آلودگی هوا، نوسازی بافت‌های فرسوده، مدیریت پساب و پسماند، تجهیز ایستگاه‌های آتش‌نشانی، و پرداخت بدهی‌ها و مطالبات پیمانکاران، از انواع روش‌های تامین مالی استفاده کند. این روش‌ها شامل:

• اخذ تسهیلات بانکی جدید
• تامین مالی داخلی و خارجی
• گشایش اعتبارات اسنادی
• سایر ابزارهای مالی

این منابع علاوه بر سقف‌های پیش‌بینی‌شده در بودجه خواهد بود. شهرداری موظف است در صورت استفاده از این منابع، آنها را صرفاً در پروژه‌های سرمایه‌ای مورد تایید شورا هزینه کرده و گزارش عملکرد آن را در تفریغ بودجه ارائه کند. همچنین، شهرداری می‌تواند از ظرفیت املاک و مستغلات مازاد برای تامین منابع استفاده کند.

در تبصره سوم نیز مقرر شد شهرداری تهران با بانک‌ها و موسسات مالی دارای مجوز از بانک مرکزی تفاهم‌نامه منعقد کند و از محل ردیف کمک‌های فنی و اعتباری برای بازسازی و نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی و پروژه‌های انسان‌محور، تسهیلات، یارانه سود و کمک بلاعوض ارائه دهد.