انحصار کروز در تامین قطعه، ۶۰ درصد خودروهای سایپا را متوقف کرد

وابستگی خطرناک به یک تامین‌کننده

مسئله تامین قطعه در صنعت خودرو موضوع جدیدی نیست، اما تمرکز بر تامین قطعات کلیدی از یک شرکت خاص، که در ظاهر ساده و کم‌هزینه به نظر می‌رسید، اکنون اثرات مستقیم خود را بر تیراژ و تحویل خودروها نشان داده است. این سیاست که در سال‌های گذشته آگاهانه یا ناآگاهانه شکل گرفت، با هدف کاهش پیچیدگی قراردادها یا مدیریت ساده‌تر خرید بود، اما نتیجه آن افزایش ریسک تولید برای خودروسازان است.

وقتی یک قطعه کلیدی تنها از یک مسیر تامین می‌شود، هرگونه اختلال در آن مسیر مستقیماً به توقف تولید و انباشت خودروهای ناقص در پارکینگ‌ها منجر می‌شود. پیش از خصوصی‌سازی ایران‌خودرو، این شرکت نیز با چالش تامین قطعه از کروز مواجه بود، و اکنون شرکت‌های کرمان‌موتور و سایپا با این مشکل دست و پنجه نرم می‌کنند.

سایپا در گروی قطعات کروز

یک فعال صنعت قطعه‌سازی با اشاره به وضعیت گروه خودروسازی سایپا، اظهار داشت: «بیش از ۶۰ درصد خودروهایی که امروز در پارکینگ‌های سایپا متوقف شده‌اند، منتظر قطعات مرتبط با شرکت کروز هستند.» این عدد در مقیاس تولید ماهانه سایپا، به معنای قفل شدن بخش قابل توجهی از سرمایه در گردش این شرکت به صورت خودروی ناقص در کف کارخانه است که هزینه‌های خواب سرمایه، انبارداری و جریمه تاخیر به مشتریان را در پی دارد.

این فعال صنعتی افزود: کسری قطعات خودرو در سایپا عمدتاً مربوط به قطعاتی است که طی سال‌های گذشته به صورت تک‌سورس از شرکت کروز تعریف شده‌اند.

۱۰ هزار وانت سایپا، قربانی انحصار

او در ادامه به وضعیت برخی محصولات سایپا اشاره کرد و گفت: «در بخش وانت ۱۵۱، حدود ۱۰ هزار دستگاه خودروی ناقص وجود دارد که ۱۰۰ درصد نقص آنها مربوط به قطعات وابسته به کروز است.» شرکت بن‌رو نیز برای تولیدات خود کاملاً به قطعات کروز وابسته است.

این فعال اذعان داشت: «زمانی که قرار بود شرکت «بن‌رو» به بخش خصوصی واگذار شود، شرکت کروز تلاش‌های زیادی برای تصاحب آن انجام داد، اما با به تعویق افتادن خصوصی‌سازی، این واگذاری صورت نگرفت و اکنون تامین قطعات آن با محدودیت مواجه شده است.»

ضرورت بازنگری و مبارزه با انحصار

این فعال صنعت قطعه تاکید کرد: «تک‌سورس بودن باید جدی گرفته شود. نباید اجازه داد انحصار در صنعت قطعه شکل بگیرد.» مدیران خودروسازی و سیاست‌گذاران باید به سرعت از این وضعیت فاصله بگیرند و منابع تامین را از طریق واردات یا مسیرهای دیگر متنوع کنند. در صنعتی که توقف روزانه خط تولید می‌تواند میلیاردها تومان هزینه ایجاد کند، وابستگی به یک مسیر تامین، تصمیمی پرهزینه و غیرمنطقی است.

وی در پایان گفت: «بخشی از تاخیر در تحویل خودرو به مردم، به دلیل نفوذی است که در دوره‌های گذشته در ساختار تامین شکل گرفته است. این روند باید اصلاح شود تا تولید به ثبات برسد.»

شنیده‌ها حاکی از آن است که برخی از قطعه‌سازان با نفوذ که به صورت تک‌سورس فعالیت می‌کنند، در حال تهدید قطعه‌سازانی هستند که به کرمان‌موتور و سایپا قطعه می‌دهند. آنها با عدم اختصاص قطعه، شرکت‌های خودروساز را تحت فشار قرار داده و خواسته‌های خود را تحمیل می‌کنند.