بحران در بازار طلا: رشد ۱۶۰ درصدی قیمت و کاهش ۴۰ درصدی تولید در سال جاری

رشد بی‌سابقه قیمت طلا در بازار داخلی

در سال جاری، قیمت طلا در بازار داخلی ایران شاهد افزایشی قابل توجه بوده است، به‌گونه‌ای که در برخی مقاطع، رشد آن از افزایش قیمت جهانی نیز فراتر رفته است. این امر عمدتاً ناشی از نوسانات نرخ ارز در بازار آزاد بوده و طی ۱۱ ماه ابتدایی سال، افزایش قیمتی غیرقابل پیش‌بینی را رقم زده است. از اواخر فروردین ماه که قیمت طلا به مرز هفت میلیون تومان رسید، تا اواخر بهمن ماه سال جاری، شاهد رشدی بیش از ۱۶۰ درصدی طی تنها ۱۰ ماه بوده‌ایم.

با وجود این روند صعودی، بازار سکه و طلا در مقاطع کوتاهی با ثبات نسبی و اصلاح قیمت نیز مواجه شده است. این تعدیل‌ها که در واکنش به تحولات جهانی صورت گرفته، چالش‌های جدیدی را برای فعالان این بازار، به‌ویژه صنعت طلا، ایجاد کرده است. فراز و فرودهای قیمت، نااطمینانی را در بازار تشدید کرده و صنعت طلا را به سمت رکود و سوداگری سوق داده است.

کاهش قدرت خرید و رکود در صنعت طلا

نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه سازندگان و فروشندگان طلا تهران، اظهار داشت: «بر اساس پیش‌بینی‌ها، انتظار می‌رفت بازار در روزهای پایانی سال با افزایش نسبی تقاضا برای خرید مصنوعات مرتبط با مناسبت‌ها و اعیاد رونق بگیرد. اما از سال گذشته تاکنون، به دلیل شرایط اقتصادی و روند افزایشی قیمت‌ها، این انتظارات محقق نشده و قدرت خرید مردم به‌طور محسوسی کاهش یافته است.»

وی افزود که سال گذشته، شاهد افت حدود ۳۰ تا ۴۰ درصدی فروش در روزهای پایانی سال بوده‌ایم و حتی در برخی روزهای پایانی اسفندماه، بسیاری از همکاران موفق به انجام فروش عادی روزانه خود نیز نشدند. متأسفانه، امسال نیز شرایط مشابهی، بلکه دشوارتر، در حال تکرار است.

از ابتدای سال جاری، بازار با نوسانات شدید مواجه بوده است؛ ابتدا کاهش قابل توجه قیمت‌ها و سپس از خردادماه به بعد، روند افزایشی، هم در بازار داخلی و هم در بازار جهانی شکل گرفت. آمارهای اخیر نشان می‌دهد که تعدادی از واحدهای تولیدی، به‌ویژه واحدهای با وضعیت اقتصادی ضعیف‌تر و هزینه‌های پرسنلی و کارگری بالا، ناچار به تسویه‌حساب و توقف فعالیت خود شده‌اند. برخی دیگر از واحدها نیز مجبور به تعدیل نیرو شده و تنها با حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد ظرفیت خود فعالیت می‌کنند که این وضعیت، بیانگر یک بحران جدی برای آینده صنعت طلا است.

چشم‌انداز نامشخص بازار در پایان سال

تولید در صنعت طلا از ابتدای سال جاری ۱۵ تا ۲۵ درصد کاهش یافته و بر اساس آمارهای میدانی اخیر، میزان کاهش تولید به حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد رسیده است. عوامل متعددی از جمله افزایش مداوم قیمت‌ها، نبود ثبات در بازار، شرایط نامناسب اقتصادی و معیشتی مردم، رشد شدید قیمت طلا و کاهش چشمگیر قدرت خرید، در شکل‌گیری این وضعیت نقش دارند.

با توجه به همزمانی اسفند ماه امسال با ماه مبارک رمضان، حجم مراسم و مناسبت‌ها نیز کاهش می‌یابد. مشاهدات میدانی و اطلاعات اخیر نشان می‌دهد که چشم‌انداز روشنی برای بهبود تقاضا یا خروج بازار از رکود در پایان سال دیده نمی‌شود و احتمال افزایش محسوس تقاضا در کوتاه‌مدت بسیار بعید است.

تعطیلی برخی واحدها، کاهش حدود ۴۰ درصدی تولید و فعالیت بسیاری از کارگاه‌ها با یک‌سوم ظرفیت، همگی نشانه‌هایی نگران‌کننده هستند. تسویه‌حساب در روزهای پایانی اسفند امری رایج است، اما امسال این روند از هفته‌های گذشته آغاز شده است؛ به‌طوری که برخی واحدها کاملاً تعطیل و سایر واحدها نیز صرفاً در صورت دریافت سفارش اقدام به تولید می‌کنند. این آمارها به‌هیچ‌وجه امیدوارکننده نیست و متأسفانه نشان‌دهنده تشدید تدریجی بحران در صنعت است.

نوسانات شدید، به‌گونه‌ای که در برخی مقاطع طی یک هفته شاهد افزایش ۱۰ تا ۱۵ میلیون تومانی قیمت سکه و رشد قابل توجه قیمت هر گرم طلا بوده‌ایم، فضای بی‌اعتمادی در بازار ایجاد کرده است. نبود ثبات اقتصادی و قیمتی سبب شده حتی افرادی که قصد خرید یا فروش دارند، با ترس و تردید وارد معامله شوند و در نهایت مجموعه این عوامل، رکود بازار و کاهش تقاضا را بیش از پیش تشدید کرده است.