سد کمندان لرستان پس از ۲۱ سال به بهره‌برداری رسید

سد کمندان لرستان، پروژه‌ای ملی که پس از دو دهه چالش‌های مالی و تملک اراضی، سرانجام به بهره‌برداری رسید. این سد که از مصوبات سفرهای استانی بود، با هدف تامین آب شرب و کشاورزی شهرهای ازنا و الیگودرز و ایجاد امنیت آبی در شرق استان لرستان، فصلی نوین از توسعه را در این منطقه آغاز کرده است.

تاریخچه و مشخصات فنی سد کمندان

عملیات احداث سد کمندان که از نوع خاکی با هسته رسی است، دو دهه به طول انجامید. این پروژه با ارتفاع ۶۵ متر از پی، طول تاج ۶۵۰ متر و عرض ۳۸ متر، علاوه بر مشکلات مالی، با چالش زیر آب رفتن اراضی و ۲۰۰ خانه روستایی مواجه بود. سرانجام، ۲۱ سال پس از آغاز عملیات اجرایی در سال ۱۳۸۳، این سد با تلاش‌های مستمر مسئولان استانی افتتاح شد.

ظرفیت‌ها و مزایای سد

سد کمندان نه تنها به عنوان یک منبع حیاتی برای تامین ۱۸ میلیون مترمکعب آب شرب شهرهای ازنا و الیگودرز تعریف شده، بلکه با ظرفیت تنظیم سالانه ۷۲ میلیون مترمکعب آب، توان پاسخگویی به نیازهای گسترده کشاورزی در سطح ۴۲۰۰ هکتار از اراضی پایین‌دست را نیز دارد. این پروژه ملی، علاوه بر جنبه‌های فنی و عمرانی، با اشتغالزایی برای نیروهای بومی و ایجاد چشم‌انداز گردشگری در منطقه کمندان، ابعاد متعددی از توسعه پایدار را دنبال می‌کند.

این پروژه زیرساختی، نقشی کلیدی در تامین امنیت آبی شرق لرستان ایفا می‌کند و با بهره‌برداری کامل آن، ضمن کاهش وابستگی به منابع ناپایدار آب زیرزمینی، شرایط پایدارتری برای تامین آب شرب سالم و مطمئن فراهم می‌شود.

توسعه شبکه‌های آبیاری و زهکشی متصل به سد، افق‌های تازه‌ای را برای کشاورزی نوین و پربازده در منطقه ایجاد خواهد کرد. این طرح نه تنها در مقابله با بحران کم‌آبی و خشکسالی‌های دوره‌ای دو شهر ازنا و الیگودرز موثر است، بلکه به عنوان یک پیشران توسعه، زمینه‌ساز رونق اقتصادی، تثبیت جمعیت روستایی و ارتقای کیفیت زندگی در شرق لرستان خواهد بود.

وضعیت کنونی و هزینه‌های پروژه

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان، داریوش حسن‌نژاد، در حاشیه افتتاح این سد اعلام کرد که بدنه سد به طور کامل احداث شده و بخش‌های هیدرولیکی، ابزار دقیق، هیدرومکانیکال و الکتریکال نیز به اتمام رسیده است. وی با اشاره به تملک بیش از ۹۰ درصد از اراضی و منازل روستای کمندان، تصریح کرد که تعدادی از واحدهای مسکونی همچنان در حریم مخزن قرار دارند و پیگیری‌های لازم برای تامین اعتبار مورد نیاز در حال انجام است. وزارت نیرو ۹۰ میلیارد تومان برای تملک این منازل اختصاص داده است.

حسن‌نژاد تاکید کرد که سرریز سد توان تخلیه ایمن سیلاب‌هایی با دوره بازگشت بالا را دارد. وی همچنین افزود: «برای تکمیل این پروژه تاکنون ۱۰۰۰ و ۲۰۰ میلیارد تومان با ارزش روز ۵۰۰۰ میلیارد تومان هزینه شده است.»

چشم‌انداز گردشگری و توسعه آتی

منطقه کمندان به عنوان یک منطقه نمونه گردشگری در سطح ملی تعریف شده و احداث این سد چشم‌انداز بسیار زیبایی در فصول مختلف سال ایجاد کرده است. در کنار بهره‌برداری از ظرفیت‌های آبی سد، توسعه گردشگری در حاشیه دریاچه آن نیز در دستور کار قرار دارد، مشروط بر آنکه این فعالیت‌ها آسیبی به کیفیت آب و محیط‌زیست وارد نکند.

شبکه‌های آبیاری یک و دو برای حدود ۶۵۰ هکتار به پایان رسیده یا در حال تکمیل است و برای اجرای شبکه‌های سه و چهار نیز هماهنگی‌های لازم با جهاد کشاورزی انجام شده است. در فاز دوم توسعه نیز، عملیات اجرایی برای یک هزار هکتار از اراضی آغاز شده و انتظار می‌رود با همکاری جهاد کشاورزی، شبکه‌های آبیاری تکمیلی این بخش نیز به‌زودی اجرایی شود.

سد کمندان در نوزدهمین سفر استانی رئیس جمهور پزشکیان به بهره‌برداری رسید تا علاوه بر ایجاد امنیت آبی شرق استان لرستان دست کم تا ۲۰ سال آینده، نقطه آغازی برای توسعه گردشگری در مناطق بکر این استان باشد و سرمایه‌گذاری در بخش تفریحات آبی را رونق بخشد.