معلم هندی که زاغه‌نشین‌ها را به کلاس درس تبدیل کرد و ۱ میلیون دلار جایزه برد

معلمی که زاغه‌نشین‌های هند را به کلاس‌های درس روباز تبدیل کرد

در کوچه‌ای باریک در محله اعیان‌نشین کولابا بمبئی، زمینی پر از مکعب‌های بتنی کوچک قرار دارد؛ گوشه‌هایی که لباس‌شویان شهر برای شستشو و خشک کردن لباس‌ها از آن استفاده می‌کنند. اطراف این منطقه را خانه‌های محقر با رنگ‌های روشن – قرمز، آبی، سبز و زرد – احاطه کرده‌اند که مانند قطعات پازل تتریس نامنظم روی هم چیده‌ شده‌اند. این محله عمدتاً توسط لباس‌شویان و خانواده‌هایشان که در آنجا زندگی و کار می‌کنند، مسکون است.

در دل این هزارتو، یک مرکز آموزشی کوچک قرار دارد که دروس رایگان ریاضی و مهارت‌های زبان پایه را ارائه می‌دهد و به کودکان این محله کمک می‌کند برای اولین بار تحصیلات رسمی را آغاز کنند یا پس از ترک تحصیل به آن بازگردند. این مرکز توسط یک سازمان غیرانتفاعی اداره می‌شود که توسط روبل ناجی، هنرمند ۴۵ ساله‌ای که سه دهه است برای آوردن آموزش به برخی از محروم‌ترین جوامع شهر تلاش کرده، تأسیس شده است.

جایزه ۱ میلیون دلاری معلم جهانی

اوایل این ماه، ناجی جایزه معلم جهانی را دریافت کرد؛ جایزه‌ای ۱ میلیون دلاری که توسط بنیاد وارکی با همکاری یونسکو برای تقدیر از معلمانی که کمک‌های استثنایی به این حرفه کرده‌اند، راه‌اندازی شده است. ناجی از میان ۵۰۰۰ نامزد و درخواست از ۱۳۹ کشور انتخاب شد. بنیاد هنر روبل ناجی (RNAF)، سازمان غیرانتفاعی او، «بیش از ۸۰۰ مرکز آموزشی را در بیش از ۱۰۰ جامعه و روستای محروم در سراسر هند» تأسیس کرده است.

جرقه یک ایده: هنر برای آموزش

ناجی می‌گوید الهام او برای رساندن آموزش به افراد کم‌برخوردار، حدود سه دهه پیش و به طور غیرمنتظره‌ای رخ داد؛ زمانی که پسری وارد یکی از کارگاه‌های هنری او در بمبئی شد. او متوجه شد که کودک در یک محله فقیرنشین زندگی می‌کند و توانایی رفتن به مدرسه را ندارد. این گفتگو به او انگیزه داد تا از محله آن پسر بازدید کند و پیشنهاد کرد با نقاشی دیواری، ظاهر محله را بهبود بخشد.

ناجی روایت می‌کند: «کودکان شروع به جمع شدن در جایی که ما نقاشی می‌کردیم، کردند. بنابراین، از آنها پرسیدم که آیا دوست دارند داستانی بشنوند. همه گفتند 'بله'.»

او می‌گوید که در آن زمان فهمید کودکان در جوامع فقیر مشتاق یادگیری هستند و می‌تواند از طریق هنر، علاقه آنها را به آموزش برانگیزد.

مراکز یادگیری و چالش‌های آنها

در طول سال‌ها، ناجی و تیمش مراکز آموزشی را در چندین شهر در سراسر هند راه‌اندازی کرده‌اند، جایی که معلمان تشویق می‌شوند از یادگیری مبتنی بر هنر برای ساده‌سازی مفاهیم استفاده کنند. داوطلبان برای ارائه دروس مبتنی بر مهارت به کار گرفته می‌شوند و کمک‌های مالی به کودکان کمک می‌کند به کتاب، کیف و سایر لوازم مدرسه دسترسی پیدا کنند.

ناجی توضیح می‌دهد که همه مراکز، کلاس‌های درس آجری نیستند. گاهی اوقات، کلاس‌ها در یک فضای باز در محله فقیرنشین با دانش‌آموزانی که روی حصیر و فرش نشسته‌اند، برگزار می‌شود.

«یادگیری می‌تواند در هر جایی اتفاق بیفتد. فقط باید آن را جالب کنید.»

اما اداره این مراکز نیز چالش‌برانگیز است. ناجی می‌گوید بسیاری از کودکان از خانواده‌های ناکارآمد می‌آیند و معلمان او اغلب باید نقش مشاور و محافظ آنها را نیز ایفا کنند. او توضیح می‌دهد: «اگر کودکی برای یک هفته در یکی از مراکز ما حاضر نشود، یک داوطلب به خانه او سر می‌زند تا وضعیتش را بررسی کند.»

او اضافه می‌کند که جلسات منظمی را نیز با والدین برگزار می‌کند تا آنها را به یادگیری فرزندشان علاقه‌مند نگه دارد. این امر به بسیاری از دانش‌آموزان او کمک کرده تا تحصیلات خود را به پایان برسانند و حتی پس از ترک مرکز، تحصیلات دانشگاهی را دنبال کنند.

تأثیر بر جامعه و آینده

یکی از دانش‌آموزان سابق، مایور، اکنون کلاس‌های هنری خود و یک کسب‌وکار کوچک چاپ را اداره می‌کند. در آخر هفته‌ها، او با بنیاد ناجی داوطلبانه کار می‌کند، به این امید که فرصت‌هایی مشابه آنچه خود دریافت کرده، به کودکان دیگر جامعه بدهد.

ناجی توضیح می‌دهد: «وقتی در مناطقی مانند این [محله‌های فقیرنشین] کار می‌کنید، باید روابطی نه تنها با دانش‌آموزان، بلکه با کل جامعه ایجاد کنید. خواه از طریق کمک مالی باشد، تأمین مایحتاج در دوران سخت یا گوش دادن به کسی که غرق در مشکلات است. اگر اعتماد و حمایت جامعه را جلب کنیم، می‌توانیم کار خوب خود را ادامه دهیم.»

او می‌گوید که به پروژه «مثال» (به معنای «نمونه») بنیادش نیز علاقه زیادی دارد؛ پروژه‌ای که بر تبدیل محله‌های فقیرنشین به «کلاس‌های درس روباز» با نقاشی دیواری آموزشی روی دیوارها در موضوعاتی از علم و بهداشت گرفته تا آگاهی محیط‌زیستی و مسئولیت اجتماعی تمرکز دارد. ناجی می‌گوید این نقاشی‌های دیواری کنجکاوی ساکنان را برمی‌انگیزد و در درازمدت می‌تواند به تغییر رفتار و نگرش مردم نیز کمک کند.

آینده‌ای روشن با جایزه بزرگ

ناجی امیدوار است با پول جایزه، طرح‌های بنیاد خود را به مناطق بیشتری در هند گسترش دهد، با شروع از قلمرو تحت اداره فدرال جامو و کشمیر، جایی که او بزرگ شده و اکنون می‌خواهد یک مرکز مهارت‌آموزی و یادگیری کامل با کامپیوتر بسازد.

در کولابا، نقاشی‌های دیواری بزرگ و جملات الهام‌بخش دیوارهای خانه‌های محقر را پوشانده‌اند. دیوارهای مرکز آموزشی نیز با رنگ‌های روشن نقاشی شده‌اند و موضوعاتی از گیاهان گرفته تا قلمرو حیوانات را به تصویر می‌کشند.

خوشی هفت ساله، دانش‌آموز این مرکز، می‌گوید از آمدن به «مدرسه» لذت می‌برد و رویای معلم شدن را در سر دارد. مادرش، که کارگر خانگی است، در حال حاضر تنها نان‌آور خانواده است. بسیاری از کودکان دیگر نیز از پیشینه‌های اقتصادی مشابهی برخوردارند، اما همگی آرزوهای بزرگی برای آینده دارند و مدارس ناجی امیدوارند در تحقق آنها نقش داشته باشند.