کشف نشانگرهای جدید پارکینسون در مو: پتانسیل تشخیص زودهنگام

پژوهشگران با بررسی دقیق موهای ۶۰ بیمار مبتلا به پارکینسون و مقایسه آن با افراد سالم هم‌سن، به کشفیات مهمی در زمینه تفاوت میزان برخی فلزات و عناصر دست یافته‌اند. این یافته‌های پیش‌انتشار، امیدهای جدیدی را برای تشخیص زودهنگام و غیرتهاجمی این بیماری عصبی به ارمغان آورده است.

تفاوت‌های کلیدی در عناصر موی بیماران پارکینسون

بر اساس نتایج این مطالعه، نمونه‌های موی بیماران مبتلا به پارکینسون به طور قابل‌توجهی سطح پایین‌تری از آهن و مس را نشان دادند. در مقابل، میزان منگنز و آرسنیک در موی این افراد بالاتر بود. این تفاوت‌های عنصری، دریچه‌ای نو به سوی درک مکانیسم‌های بیماری و پتانسیل‌های تشخیصی باز می‌کند.

مو: یک نشانگر زیستی منحصربه‌فرد

مینگ لی، زیست‌شناس دانشگاه «هبی» چین و سرپرست این گروه پژوهشی، بر این باور است که این یافته‌ها پتانسیل تشخیصی بالایی برای پارکینسون دارند. تشخیص دقیق و غیرتهاجمی پارکینسون همواره با چالش‌هایی همراه بوده است. در حالی که نشانگرهای زیستی مبتنی بر خون در سال‌های اخیر امیدوارکننده بوده‌اند، مو به عنوان یک هدف تحقیقاتی جدید، ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارد که در سایر نمونه‌های زیستی مانند بزاق، عرق، خون، ادرار یا مدفوع دیده نمی‌شود.

• ثبت سابقه طولانی‌مدت: موها می‌توانند فلزات سنگین و عناصر موجود در رژیم غذایی یا محیط اطراف را در خود جمع کرده و برخلاف بسیاری از نمونه‌های زیستی دیگر، سابقه طولانی‌مدت‌تری از وضعیت سلامت و مواجهه با عوامل محیطی را ثبت کنند.
• بازتاب تغییرات داخلی: پژوهشگران معتقدند که اختلال در باکتری‌های روده، رژیم غذایی ناسالم (مانند مصرف بالای غذاهای فوق‌فرآوری‌شده) و قرار گرفتن در معرض آلاینده‌های محیطی نظیر آفت‌کش‌ها، که همگی با پارکینسون مرتبط دانسته شده‌اند، ممکن است در ساختار مو نیز بازتاب پیدا کنند.

ارتباط بین روده، آهن و پارکینسون

در آزمایش‌های تکمیلی روی مدل‌های موش، گروه پژوهشی کاهش سطح آهن در مو را مشاهده کرد که با اختلال عملکرد روده مرتبط بود. در موش‌های مبتلا به بیماری شبیه پارکینسون:

• سد روده‌ای آسیب‌دیده به نظر می‌رسید.
• ژن‌های مرتبط با جذب آهن کاهش فعالیت داشتند.
• ژن‌های مربوط به جذب آهن توسط میکروب‌ها فعال‌تر شده بودند.

این وضعیت ممکن است به کمبود گسترده آهن در بدن منجر شود. در بیماران انسانی مبتلا به پارکینسون نیز تغییر در ترکیب باکتری‌های روده سال‌ها پیش از تشخیص بیماری مشاهده شده است. این دیدگاه، پارکینسون را یک بیماری عصبی با ارتباط نزدیک میان روده و مغز می‌داند و موها ممکن است بازتابی از این تعامل پیچیده باشند.

کمبود آهن در موی بیماران مبتلا به پارکینسون انسانی و مدل‌های موش، پایدارترین و قابل توجه‌ترین تغییر بود. ارتباط بین میکروبیوم روده و ژن‌های متابولیسم آهن، اثبات بنیادی این مفهوم است که این سیستم‌ها در زمینه آسیب‌شناسی بیماری پارکینسون مرتبط هستند.

آرسنیک و عوامل محیطی

پژوهشگران همچنین افزایش میزان آرسنیک در مو را موضوعی قابل بررسی می‌دانند، زیرا این افزایش می‌تواند ناشی از قرار گرفتن در معرض آلودگی‌های محیطی باشد. در این پژوهش کوچک، برخی از مبتلایان به پارکینسون گزارش کردند که گوشت، اندام‌های داخلی حیوانات و صدف‌ها در رژیم غذایی آنان بیشترین میزان را داشته است؛ مواد غذایی که احتمال دارد حاوی مقادیر بالاتری از آرسنیک باشند.

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده

پژوهشگران با جمع‌بندی این نتایج، کاهش سطح آهن در مو را با اختلال عملکرد دستگاه گوارش در بیماران پارکینسون مرتبط می‌دانند، موضوعی که در بسیاری از تحقیقات دیگر نیز مشاهده شده است. این کاهش همچنین می‌تواند با عدم تعادل در میکروبیوم روده و افزایش ظرفیت جذب آهن توسط باکتری‌های روده ارتباط داشته باشد.

این یافته‌ها از نتایج پژوهش مروری در سال ۲۰۲۵ نیز حمایت می‌کند که نشان داد، اختلال در تنظیم آهن در مغز، خون و روده بیماران پارکینسون مشاهده می‌شود. پژوهشگران تاکید کردند که برای تایید این الگو و بررسی آن در جمعیت‌های بزرگ‌تر، تحقیقات بیشتری لازم است. با این حال، در صورت تایید نتایج، ممکن است در آینده یک نمونه ساده از مو بتواند به ابزاری غیرتهاجمی برای کمک به تشخیص زودهنگام و درک بهتر این بیماری تبدیل شود.