کاهش ۳۰ درصدی شوری اقیانوس هند جنوبی؛ زنگ خطر تغییرات اقلیمی

شوری آب دریا، پدیده‌ای که شاید در نگاه اول بی‌اهمیت به نظر برسد، در واقع نقشی حیاتی در سلامت سیاره زمین ایفا می‌کند. این ویژگی تعیین‌کننده لایه‌بندی آب دریا، تأثیرگذار بر جریان‌های اقیانوسی حامل گرما در سراسر جهان و کنترل‌کننده جریان مواد مغذی به سطح اقیانوس است؛ جایی که بخش عمده‌ای از حیات دریایی آغاز می‌شود. از این رو، هرگونه تغییر چشمگیر در شوری اقیانوس، زنگ خطری جدی برای محیط زیست جهانی محسوب می‌شود.

کاهش بی‌سابقه شوری در اقیانوس هند جنوبی

بر اساس مطالعه‌ای که در مجله معتبر Nature Climate Change منتشر شده است، دانشمندان دانشگاه کلرادو بولدر با تحلیل داده‌های ۶۰ سال اخیر، به کشف نگران‌کننده‌ای دست یافتند. مساحت پوشیده از آب شور در منطقه اقیانوس هند جنوبی، حدود ۳۰ درصد کاهش یافته است. این میزان کاهش شوری، سریع‌ترین نرخ ثبت شده در نیمکره جنوبی به شمار می‌رود.

نکته قابل توجه دیگر این است که حجم آب شیرین ورودی سالانه به این منطقه، معادل تقریبی ۶۰ درصد از حجم دریاچه معروف تاهو است. گنگشین چن، محقق این مطالعه، برای درک بهتر این حجم عظیم آب می‌گوید: «این مقدار آب شیرین برای تأمین آب آشامیدنی کل جمعیت ایالات متحده برای بیش از ۳۸۰ سال کافی خواهد بود.»

دلایل پدیده کاهش شوری

الگوی طبیعی در اقیانوس هند جنوبی همواره با تبخیر بیشتر از بارندگی مشخص می‌شد که منجر به حفظ شوری بالای آن می‌گردید. اما تحقیقات اخیر نشان داده است که دلیل این پدیده نه در افزایش بارندگی محلی، بلکه در تغییرات اقلیمی گسترده‌تر نهفته است.

تغییرات اقلیمی و الگوهای باد

افزایش دمای جهانی طی شش دهه گذشته، الگوهای اصلی باد و جریان‌های اقیانوسی را در اقیانوس‌های هند و آرام دگرگون کرده است. این تغییرات، مقادیر فزاینده‌ای از آب شیرین را به سمت اقیانوس هند جنوبی هدایت می‌کند. این آب شیرین از منطقه‌ای گرمسیری به نام حوضه آب شیرین هند و آرام سرچشمه می‌گیرد که مشخصه آن بارندگی فراوان و تبخیر کم است. این پدیده، خطرات متعددی را برای آب و هوا و حیات دریایی به همراه دارد:

• اختلال در گردش جهانی اقیانوس: اقیانوس هند جنوبی بخشی از سیستم جریان جهانی است که مانند یک تسمه نقاله عمل کرده و گرما، نمک و آب شیرین را بین حوضه‌های اقیانوسی منتقل می‌کند. ورود مقادیر زیاد آب شیرین، تعادل شوری این سیستم را مختل کرده و به طور بالقوه می‌تواند گردش اقیانوسی را کند و بر آب و هوای جهانی تأثیر بگذارد.
• تأثیر بر حیات دریایی: کاهش شوری، آب سطحی را سبک‌تر کرده و باعث می‌شود بدون مخلوط شدن، روی آب سنگین‌تر و شورتر شناور بماند. این امر مانع از رسیدن مواد مغذی از اعماق به سطح می‌شود و پلانکتون‌ها و علف‌های دریایی، که پایه و اساس زنجیره غذایی هستند، از تغذیه خود محروم می‌مانند. همچنین، کاهش اختلاط، گرمای اضافی را در نزدیکی سطح به دام انداخته، دمای آب را افزایش داده و فشار بر موجودات دریایی را دوچندان می‌کند.

پیامدهای جهانی و هشدارهای دانشمندان

آنچه در اقیانوس هند جنوبی رخ می‌دهد، تنها یک تغییر محلی نیست، بلکه نشانه‌ای خطرناک از پیامدهای گسترده‌تر تغییرات اقلیمی است. نرخ بی‌سابقه کاهش شوری می‌تواند تعامل اقیانوس با جو را تغییر دهد، سیستم‌های آب و هوایی جهانی را مختل کرده و تنوع زیستی دریایی را به شدت تهدید کند.

دانشمندان هشدار می‌دهند که پدیده‌های کنونی ممکن است تنها آغاز تغییرات بزرگتری در دهه‌های آینده باشند، که نیازمند توجه و اقدامات فوری جهانی است.