کانون کارگردانان: بنیاد فارابی در شفافیت و پاسخگویی ناکام بوده است

شفافیت: از شعار تا عمل

کانون کارگردانان با اشاره به تکرار واژه‌هایی چون «شفافیت»، «عدالت» و «سازوکار حرفه‌ای» در اظهارات مدیرعامل فارابی، به عدم انتشار مستندات کلیدی اشاره کرده است. این کانون تاکید می‌کند که شفافیت تنها به برگزاری جلسات پیچینگ محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند انتشار دقیق اطلاعات زیر است:

• معیارهای دقیق امتیازدهی در فرآیند پیچینگ.
• ترکیب کامل داوران، سوابق حرفه‌ای و نحوه انتخاب آن‌ها.
• سازوکار مدیریت تضاد منافع.
• گزارش مالی دقیق از میزان مشارکت بنیاد در پروژه‌های مصوب.
• دلایل مستند رد یا پذیرش آثار برای متقاضیان.

پیچینگ: ابزار حرفه‌ای یا پوشش اداری؟

در ادامه بیانیه، به سازوکار پیچینگ پرداخته شده و تاکید شده است که این فرآیند در سینمای حرفه‌ای جهان تنها با تضمین استقلال داوران، گردش آزاد اطلاعات و مدیریت دقیق تعارض منافع معنا پیدا می‌کند. کانون کارگردانان ابراز نگرانی کرده است که گزارش‌ها و ابهاماتی مبنی بر واگذاری پروژه‌های منتخب به داوران پیچینگ یا افراد وابسته به آن‌ها مطرح شده است. این کانون خواستار رفع این ابهامات از طریق انتشار فهرست کامل داوران، پروژه‌های مصوب، طرف‌های قرارداد و ذی‌نفعان نهایی شده و در صورت وجود تعارض منافع، توضیح حقوقی و مدیریتی شفاف را طلب کرده است.

ادعای موفقیت و مسئله پاسخگویی

مدیریت بنیاد فارابی از «موفقیت ۷۰ تا ۸۰ درصدی» سخن گفته، اما همزمان به «اشتباهاتی» در انتخاب پروژه‌ها اذعان کرده است. کانون کارگردانان در این بخش پرسش‌های زیر را مطرح می‌کند:

• شاخص دقیق این درصد موفقیت چیست؟
• معیار ارزیابی عملکرد کدام است؟
• مسئولیت اشتباهات چگونه تعریف و جبران می‌شود؟

این کانون تاکید دارد که در شرایط محدودیت بودجه فرهنگی، آزمون‌وخطای پرهزینه بدون انتشار شاخص‌های ارزیابی قابل پذیرش نیست.

مواجهه با نقد: شأن نهاد ملی

کانون کارگردانان به ادبیات به کار رفته از سوی مدیریت بنیاد در مواجهه با منتقدان اعتراض کرده است. این کانون بیان داشته که ارجاع به شکست‌های گذشته منتقدان یا اتهام‌زنی به انگیزه‌های شخصی آن‌ها، کمکی به ارتقای گفت‌وگوی حرفه‌ای نمی‌کند و نقد سیاست فرهنگی، حق صنفی سینماگران است که باید با داده، سند و گزارش عملکرد پاسخ داده شود.

نقش نهاد ملی: سیاست‌گذار یا مجری پروژه؟

بیانیه تاکید می‌کند که نهاد ملی سینما باید سیاست‌گذار توسعه پایدار باشد، نه صرفاً مجری پروژه‌های پراکنده. توسعه ژانر کودک، حمایت از فیلم‌سازان اول یا رشد کمپانی‌محور در حوزه انیمیشن، نیازمند برنامه‌های چندساله، قابل ارزیابی و قابل نظارت است، نه صرفاً اعلام موردی پروژه‌ها.

جمع‌بندی و درخواست اصلاح

کانون کارگردانان سینمای ایران در جمع‌بندی خود اظهار داشته است که آنچه امروز به عنوان «تحول در بنیاد سینمایی فارابی» و «مدل بین‌المللی پیچینگ» معرفی می‌شود، اگر فاقد شفافیت عملی، تضمین سلامت فرآیند و پاسخگویی مستمر باشد، چیزی جز بازتولید سازوکارهای قدیمی با ظاهری نو نخواهد بود. این کانون بر این باور است که تغییر واژگان یا فرم جلسات، جایگزین اصلاح ساختاری نمی‌شود و بخش قابل‌توجهی از جامعه سینمایی همچنان احساس می‌کند سیاست‌های بنیاد، علی‌رغم شعارهای تحول‌خواهانه، در چارچوب الگوهای کهنه و غیرپاسخگو حرکت می‌کند.

کانون کارگردانان سینمای ایران ضمن تاکید بر ضرورت اصلاح فوری فرآیندهای موجود، آمادگی خود را برای گفت‌وگوی حرفه‌ای و مشارکت در تدوین سازوکارهای عادلانه اعلام کرده و اعتراض به تداوم سیاست‌های ناکارآمد را وظیفه صنفی خود می‌داند.