۱۳ چرخش تحولی در سازمان بهزیستی: از کاهش اتکا به دولت تا تقویت مشارکت مردمی

شورای عالی مشورتی و ظرفیت‌های داخلی

حسینی به راه‌اندازی شورای عالی مشورتی سازمان بهزیستی اشاره کرد که با حضور ۳۱ نفر از نخبگان و افراد برجسته کشور در حوزه‌هایی نظیر توانبخشی، روان‌شناسی و ارتباطات تشکیل شده است. این شورا وظیفه دارد تا تصمیمات کلان سازمان را پیش از اجرا، از منظر کارشناسی و نخبگانی بررسی و تکمیل کند.

رئیس سازمان بهزیستی تأکید کرد که علاوه بر بهره‌گیری از نخبگان ملی، از ظرفیت گسترده درون‌سازمانی نیز استفاده شده است. این سازمان با ۲۴ هزار نیروی انسانی در سراسر کشور، بیش از ۲۰ هزار مؤسسه همکار و ۲۵۰۰ مرکز مثبت زندگی، ظرفیتی عظیم برای تصمیم‌سازی مشارکتی دارد.

نظام تصمیم‌گیری مشارکتی در هفت سطح طراحی شده است؛ نظرات از سطح مراکز و مؤسسات در شهرستان‌ها جمع‌آوری شده، در شوراهای تحول شهرستانی و استانی بررسی می‌شود و در نهایت در شورای تحول اداری مرکز تجمیع و تصمیم‌گیری نهایی صورت می‌گیرد.

مشارکت با خیرین و نسل جدید

حسینی از تشکیل «میز مشترک با خیرین، کارآفرینان و مؤسسات بزرگ» خبر داد. در این میز، مسائل و مشکلات مزمن حوزه فعالیت این نهادها بررسی می‌شود و راهکارهای اجرایی، هم در سطح سازمان و هم با همکاری دولت و مجلس، پیگیری خواهند شد.

وی همچنین به پوشش حدود ۸۰۰ هزار دانش‌آموز و دانشجوی تحت حمایت مستقیم و غیرمستقیم سازمان بهزیستی اشاره کرد و بر لزوم حضور نسل جدید (آلفا، بتا و زد) در فرآیند تصمیم‌سازی تأکید کرد. به همین منظور، «پارلمان مشورتی نوجوانان» در دهه فجر راه‌اندازی شده است تا دیدگاه‌های این نسل در سیاست‌گذاری‌ها لحاظ شود.

درگاه مشارکتی و راهبردهای ۱۲‌گانه

رئیس سازمان بهزیستی از راه‌اندازی درگاه مشارکتی و سکوی اقتصادی سازمان بهزیستی خبر داد. با اخذ مجوزهای لازم برای ایجاد شماره حساب اختصاصی، امکان مشارکت هدفمند مردم در سراسر کشور فراهم خواهد شد تا هر فرد بتواند مشخص کند کمک او در چه منطقه و چه حوزه‌ای هزینه شود. این اقدام می‌تواند تحولی بزرگ در عرصه مشارکت‌های خرد در کشور ایجاد کند.

حسینی در ادامه به تشریح ۱۲ راهبرد حوزه مشارکت پرداخت:

• تسهیل و تسریع صدور مجوزها: هدف، رفع موانع اداری برای فعالیت‌های خیرخواهانه و اجتماعی است.

«طبق آمار، ۶۲ درصد مردم ایران در طول سال حداقل یک‌بار کمک خیرخواهانه انجام می‌دهند، اما تنها ۱۱ درصد این کمک‌ها به‌صورت سازمان‌یافته و تشکیلاتی است. این نشان می‌دهد که باید مسیر فعالیت رسمی و قانونی تسهیل شود.»

در سال ۱۴۰۳، جهش قابل توجهی در صدور مجوزها اتفاق افتاد. بر اساس اعلام مرکز ملی پایش و بهبود محیط کسب‌وکار، در سال ۱۴۰۲ تنها ۳۷ درصد مجوزها در زمان مقرر صادر می‌شد، اما این شاخص در سال جاری به شکل معناداری بهبود یافته است. همچنین طبق نظرسنجی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران از میان ۴۴ دستگاه اجرایی، سازمان بهزیستی رتبه سوم رضایت‌مندی در حوزه صدور مجوز را کسب کرده است. در این فرآیند، بیش از هزار مجوز در چارچوب جدید صادر شد.

• نظارت مشارکتی: نظارت بر مراکز و مؤسسات با مشارکت خود آن‌ها.

با وجود صدور هزاران مجوز، ساختار دولتی به تنهایی امکان نظارت کامل بر بیش از ۲۰ هزار مرکز را ندارد. بنابراین، از ظرفیت خود مؤسسات و خانواده‌ها استفاده می‌شود. در حدود ۳۵۰۰ مرکز توانبخشی روزانه و شبانه‌روزی، الگوی «انجمن اولیا و مربیان» راه‌اندازی شده است که سه کارکرد اصلی دارد: نظارت بر عملکرد مرکز، افزایش مشارکت مؤثر خانواده‌ها و کمک به توانمندسازی مجموعه.

• توسعه موضوعی و جغرافیایی مشارکت‌ها: هدف، گسترش فعالیت‌های خیرخواهانه به حوزه‌های نوین.

بررسی‌ها نشان می‌دهد بسیاری از فعالیت‌های خیرخواهانه در حوزه‌های سنتی متمرکز است، در حالی که در عرصه‌هایی مانند هوش مصنوعی، توانمندسازی نوین، اشتغال پایدار و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، نیازمند گسترش حضور شبکه‌های داوطلبانه هستیم. هدف، ایجاد توازن در فعالیت‌های شبکه‌ای و هدایت تشکل‌ها به سمت مسائل و نیازهای روز جامعه است.