تأخیر در پرداخت سود سهام عدالت؛ چالش معیشت و اعتماد عمومی

ریشه‌های تأخیر در پرداخت سود

«توکلی»، رئیس اتحادیه تعاونی سهام عدالت کشور، در گفت‌وگویی تفصیلی با ما، دلایل اصلی تأخیر در پرداخت سود سهام عدالت را تشریح کرد. وی تأکید کرد که پرداخت سود مشروط به واریز آن از سوی شرکت‌های سرمایه‌پذیر به حساب شرکت سپرده‌گذاری مرکزی است. بر اساس مصوبه شورای عالی بورس، قرار بود سود در دو مرحله، یکی در پایان آذرماه و دیگری در اسفندماه، پرداخت شود. اما در عمل، برخی شرکت‌ها به تعهدات خود عمل نکرده‌اند.

«برخی شرکت‌ها حدود 20 درصد از سود را واریز کردند، اما برخی دیگر هنوز اقدام مؤثری انجام نداده‌اند. همین موضوع موجب شد پرداخت مرحله اول با اختلال مواجه شود و مردم در شب یلدا چشم‌انتظار واریز سود بمانند.»

این تأخیر، علاوه بر ایجاد نارضایتی عمومی، به اعتماد مردم نیز لطمه می‌زند، زیرا بسیاری از خانواده‌ها این مبالغ را برای برنامه‌ریزی‌های مالی و هزینه‌های ضروری خود کنار می‌گذارند.

دخالت دولت و تعارض منافع

نقش دولت در مدیریت شرکت‌های سهام عدالت

یکی از محورهای اصلی بحث، میزان دخالت دولت در مدیریت شرکت‌های واگذارشده به سهام عدالت است. توکلی با اشاره به بند هشتم ابلاغ سیاست‌های کلی سهام عدالت توسط مقام معظم رهبری، که بر عدم تصدی‌گری دولت در مدیریت این شرکت‌ها تأکید دارد، اظهار داشت:

«در عمل، همچنان شاهد دخالت‌های مدیریتی دولت هستیم. 49 شرکت بزرگ به سهام عدالت واگذار شده‌اند، اما مدیریت آن‌ها باید در اختیار اتحادیه‌ها و کانون‌های سهام عدالت باشد. وقتی دولت نمایندگان خود را در هیئت مدیره این شرکت‌ها منصوب می‌کند، طبیعی است که مدیران بیشتر به سیاست‌های دولت توجه داشته باشند تا منافع مستقیم سهامداران عدالت.»

این تعارض منافع، به گفته توکلی، یکی از گره‌های اصلی ماجراست. اگر مدیریت واقعاً مردمی شود، شفافیت افزایش یافته و اولویت اصلی، پرداخت به‌موقع سود سهامداران خواهد بود.

پیگیری‌های مجلس و نهادهای نظارتی

مجلس شورای اسلامی و نهادهای نظارتی به‌طور جدی وارد این موضوع شده‌اند. توکلی در این باره گفت:

• ریاست مجلس سه بار در صحن علنی نسبت به تأخیر در پرداخت سود سهام عدالت تذکر داده‌اند.
• پنج کمیسیون مهم مجلس از جمله کمیسیون اصل نود، قضایی، اجتماعی، اقتصادی و کمیسیون اصلی مرتبط، این موضوع را در دستور کار دارند.
• گزارش‌هایی نیز از سوی نهادهای نظارتی تهیه شده است.

با این حال، توکلی تأکید کرد که صرف تذکر و برگزاری جلسه کافی نیست و مردم انتظار نتیجه عملی دارند. وی افزود که اگر ابزارهای نظارتی با قاطعیت بیشتری به‌کار گرفته شود و مدیران شرکت‌های متخلف به کمیته‌های تخلفات معرفی شوند، روند کار تسریع خواهد شد.

راهکارهای عملی برای جلوگیری از تکرار تأخیر

توکلی برای جلوگیری از تکرار این وضعیت، چند اقدام اساسی را پیشنهاد کرد:

1. واگذاری کامل مدیریت: مدیریت شرکت‌های سرمایه‌پذیر باید به‌طور کامل و واقعی به اتحادیه‌ها و کانون‌های سهام عدالت واگذار شود تا اصل مردمی‌سازی تحقق یابد.
2. فعال‌سازی کمیته‌های نظارتی: کمیته‌های نظارتی سازمان بورس باید فعال‌تر شوند و سازوکارهای تنبیهی برای شرکت‌هایی که سود را به‌موقع واریز نمی‌کنند، جدی‌تر اجرا شود.
3. توزیع استانی سود: پیشنهاد دیگر، توزیع استانی سود سهام عدالت است. به عنوان مثال، اگر سهم استان مازندران با بیش از دو میلیون سهامدار عدالت، به‌صورت مستقیم در بانک‌های همان استان واریز شود، هم شفافیت افزایش می‌یابد و هم امکان هدایت منابع به سمت سرمایه‌گذاری‌های محلی فراهم می‌شود که به رونق اقتصادی استان‌ها کمک خواهد کرد.

چشم‌انداز پرداخت سود تا پایان سال

با توجه به نزدیک شدن به روزهای پایانی سال و افزایش انتظارات برای دریافت سود تا پیش از شب عید، اهمیت این مسئله دوچندان شده است. توکلی ابراز امیدواری کرد که با تشکیل کمیته‌های نظارتی فعال‌تر و فشار قانونی بر شرکت‌های متخلف، این موضوع تا پیش از پایان سال به سرانجام برسد.

وی در پایان تأکید کرد که مسئله سهام عدالت تنها یک پرداخت مقطعی نیست، بلکه موضوع اعتماد عمومی و اعتبار سیاست‌های اقتصادی کشور در میان است و تقویت این اعتماد، سرمایه اجتماعی ارزشمندی برای اقتصاد کشور ایجاد خواهد کرد.