ناسا: نقص فنی موشک آرتمیس ۲ پرتاب ماه مارس را به تعویق انداخت

کشف نقص فنی و لزوم بازگشت موشک

مشکل جدید شامگاه جمعه گذشته و پس از آن آشکار شد که داده‌ها از اختلال در جریان هلیوم به مرحله بالایی موشک SLS خبر دادند. جرد آیزاکمن، مدیر ناسا، در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که مهندسان در حال بررسی علت احتمالی این نقص هستند، اما هرگونه تعمیر باید در داخل ساختمان مونتاژ خودرو (VAB) انجام شود.

بر این اساس، تیم‌های زمینی ناسا و پیمانکاران بلافاصله آماده می‌شوند تا موشک ۹۸ متری SLS را از سکوی پرتاب 39B جدا کرده و به VAB بازگردانند. این موشک و سکوی پرتاب متحرک آن با استفاده از خزنده‌انتقال‌دهنده ناسا مسیر ۴ مایلی را طی خواهند کرد.

آیزاکمن تأکید کرد که صرف‌نظر از منشأ نقص، دسترسی و رفع این مشکلات تنها در VAB امکان‌پذیر است. او افزود که آغاز آماده‌سازی برای بازگرداندن موشک به معنای حذف پنجره پرتاب ماه مارس خواهد بود که این موضوع برای تیم ناسا که بی‌وقفه برای این مأموریت تلاش کرده‌اند، ناامیدکننده است.

تأخیر در برنامه پرتاب

ناسا پیش‌تر ۶ مارس را به‌عنوان نخستین فرصت از پنج بازه پرتاب در ماه مارس در نظر گرفته بود. به‌طور معمول، با توجه به موقعیت ماه، مسیر پرواز و محدودیت‌های حرارتی و نوری، حدود پنج روز در هر ماه برای عزیمت مأموریت از زمین مناسب است. بازه بعدی پرتاب از اول آوریل آغاز می‌شود.

این سازمان فضایی اوایل ماه جاری نیز پس از آشکار شدن نشتی هیدروژن در آزمایش سوخت‌گیری SLS، از فرصت‌های پرتاب صرف‌نظر کرده بود. پس از تعویض درزگیرهای خط سوخت‌رسانی مرحله اصلی، آزمایش دوم سوخت‌گیری پنج‌شنبه بدون نشتی قابل‌توجه انجام شد و امیدها برای پرتاب در ماه آینده افزایش یافت. اما با کشف مشکل هلیوم در جمعه شب، پرتاب در ماه مارس عملاً منتفی شد.

جزئیات فنی مشکل هلیوم

سامانه هلیوم در مرحله بالایی SLS، که به‌طور رسمی مرحله پیشرانش برودتی موقت نام دارد، در تمرین‌های شمارش معکوس آرتمیس ۲ عملکرد مطلوبی داشت. آیزاکمن توضیح داد که تیم عملیاتی در جریان یک فرایند معمول برای بازفشاردهی سامانه نتوانست جریان هلیوم را برقرار کند.

هلیوم برای تخلیه و پاک‌سازی موتور مرحله بالایی و نیز حفظ فشار مخازن سوخت آن استفاده می‌شود. ناسا اعلام کرده که موشک در وضعیت ایمن قرار دارد و سامانه پشتیبان، هوای پاک‌سازی را برای مرحله بالایی تأمین می‌کند.

ناسا در جریان آماده‌سازی پرتاب آرتمیس ۱ در سال ۲۰۲۲ نیز با نشانه‌های مشابهی روبه‌رو شده بود. در آن مأموریت، مهندسان مشکل را به یک شیر یک‌طرفه معیوب در مرحله بالایی نسبت دادند که نیاز به تعویض داشت. مقامات ناسا هنوز مطمئن نیستند مشکل اخیر ناشی از خرابی مشابه، نقص در رابط میان موشک و برج پرتاب یا ایراد در یک فیلتر باشد.

روند تعمیرات و چشم‌انداز آینده

دسترسی به محل ایراد در سکوی پرتاب ممکن نیست. در داخل VAB، تیم‌های زمینی سکوهای کاری را پیرامون موشک گسترش می‌دهند تا به مرحله بالایی و اتصالات آن دسترسی فیزیکی داشته باشند. ناسا اعلام کرده که آغاز سریع روند بازگردانی می‌تواند در صورت پیشرفت مطلوب بررسی داده‌ها و تعمیرات، شانس حفظ پنجره پرتاب آوریل را افزایش دهد.

هنوز مشخص نیست پس از بازگشت موشک به سکوی 39B، آزمایش سوخت‌گیری دیگری انجام خواهد شد یا خیر و آیا کار بیشتری روی رابط حساس هیدروژن در بخش پایینی موشک که عامل نشتی‌های مکرر در مأموریت‌های آرتمیس ۱ و ۲ بوده صورت می‌گیرد یا نه.

مدیران از عملکرد درزگیرهای جدید در آزمایش اخیر رضایت داشتند، اما پیش‌تر هشدار داده بودند که لرزش‌های ناشی از جابه‌جایی موشک ممکن است به این درزگیرها آسیب بزند. آمیت کشاتریا، معاون مدیر ناسا، اوایل ماه گفته بود که شرایط محیطی هنگام انتقال موشک بسیار پیچیده است و احتمال دارد در بروز این مشکلات نقش داشته باشد. همچنین انتظار می‌رود ناسا در داخل VAB باتری‌های سامانه انهدام پروازی موشک را تعویض کند، زیرا باتری‌های فعلی ماه آینده منقضی می‌شوند.

اهمیت مأموریت آرتمیس ۲

آرتمیس ۲ نخستین مأموریت سرنشین‌دار به نزدیکی ماه از سال ۱۹۷۲ خواهد بود و نخستین‌بار است که فضانوردان با موشک SLS و فضاپیمای اوریون پرواز می‌کنند. رید وایزمن، ویکتور گلاور، کریستینا کخ و جرمی هنسن جمعه وارد دوره قرنطینه پزشکی پیش از پرواز شدند، اما اکنون به تمرین‌های عادی بازمی‌گردند. این مأموریت مقدمه‌ای برای سفرهای بعدی با هدف فرود در قطب جنوب ماه است.

ناسا قصد دارد نخستین فرود آرتمیس را تا سال ۲۰۲۸ انجام دهد، اما برنامه زمانی با ابهام‌هایی مانند آماده‌بودن فرودگر سرنشین‌دار، لباس‌های فضایی و خود موشک SLS و فضاپیمای اوریون روبه‌رو است. موفقیت و اجرای به‌موقع آرتمیس ۲ می‌تواند آمادگی این سامانه‌ها را اثبات کند.

در حالی که درباره آمادگی بخش‌های مختلف برنامه آرتمیس پرسش‌هایی مطرح است، آیزاکمن از ارائه توضیحاتی مفصل‌تر درباره آرتمیس ۲ و برنامه کلی ماه ناسا در اواخر این هفته خبر داد.