تحلیلگر بازار سرمایه: ریسک‌های ژئوپولیتیک اقتصاد را فلج کرده است

تأثیر ریسک‌های ژئوپولیتیک بر اقتصاد

ابراهیم سماوی، تحلیلگر بازار سرمایه، در گفت‌وگو با اقتصادنیوز تأکید می‌کند که «اثری که ریسک‌های ژئوپولیتیک و تهدیدات بر نظام اقتصادی می‌گذارد، باعث فلج شدن اقتصاد می‌شود.» وی با اشاره به آمارهای منتشر شده، می‌افزاید: «کمترین گردش نقدینگی در صنایع و اصناف بخش واقعی اقتصاد را در ماه بهمن داشتیم که حتی از دوران جنگ ۱۲ روزه نیز کمتر بوده است.»

سقوط ارزش دلاری بورس و انتظارات آتی

در معاملات اخیر، ارزش دلاری بورس همچنان روند کاهشی خود را ادامه داده است. این در حالی است که ارزش دلاری بورس در سال ۱۳۹۹ به ۴۰۰ میلیارد دلار رسیده بود و حتی در شهریور ماه امسال نیز حدود ۱۰۰ میلیارد دلار بود. رئیس سازمان بورس پیش‌تر به پتانسیل رشد بازار سرمایه تا ۴۰۰ میلیارد دلار اشاره کرده بود، اما به نظر می‌رسد این رقم در حال حاضر دور از دسترس است.

ارزش واقعی بازار سرمایه

سماوی معتقد است که رقم ۴۰۰ میلیارد دلار در سال ۱۳۹۹ یک داده «پرت» بوده و در آن مقطع، نسبت قیمت به سود (P/E) و حباب قیمت‌ها بسیار زیاد بود. او توضیح می‌دهد:

«به طور متوسط، معمولاً در بازه‌هایی که بازار نوسان دارد و روند منطقی باشد، ارزش بازار بین ۱۰۰ الی ۲۰۰ میلیارد دلار است. در شرایط معمول و نرمال هم، ما حداقل ارزش بازار ۲۰۰ میلیارد دلاری را می‌توانیم از بازار سرمایه انتظار داشته باشیم.»

وی همچنین اشاره می‌کند که ریزش شدید ارزش بازار و شاخص کل از محدوده ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد تا ۳ میلیون و ۷۰۰ هزار واحد، ریشه‌ای بنیادی نداشته و ناشی از متغیرهای برون‌زا و ریسک‌های ژئوپولیتیک است که فضای اقتصاد را به حالتی بلاتکلیف و تعلیقی تبدیل کرده است.

عملکرد صندوق‌های درآمد ثابت در بحران

در شرایط بحرانی، ابهام و تهدیدات جدی وجود دارد و مشخص نیست که آینده به چه سمتی پیش می‌رود. سماوی با اشاره به تجربیات گذشته، بیان می‌کند: «در شرایط جنگ، صرفاً صندوق‌های درآمد ثابت بازدهی خاصی می‌دهند، اما به دلیل عدم دسترسی به ابزارهای مالی برای فروش، با ریسک نقدشوندگی مواجه بودیم.» این کاهش ارزش، علتی فراتر از تحلیل‌های بنیادی دارد.

پتانسیل رشد بازار در صورت حذف ریسک‌ها

در صورت حذف ریسک‌های ژئوپولیتیک، شکی نیست که بازار سرمایه نسبت به بازارهای موازی عقب‌مانده است. مقایسه ارزش دلاری بازار با وجود عرضه‌های اولیه از سال ۱۳۹۹ به بعد، این اختلاف فاحش را نشان می‌دهد. سماوی پیش‌بینی می‌کند که در چرخه‌های زمانی عادی بازار، می‌توان کف ۱۰۰ میلیارد دلار، متوسط ۲۰۰ میلیارد دلار و سقف ۳۰۰ میلیارد دلار را متصور بود.

عدم قابلیت پیش‌بینی کف بازار

ریسک‌های سیستماتیک قابلیت پیش‌بینی ندارند و هیچ‌کس نمی‌داند چه اتفاقی خواهد افتاد. این وضعیت، همراه با ریسک نقدشوندگی و تهدیداتی که علیه صنایع کلیدی مانند پتروشیمی وجود دارد، باعث می‌شود بازار سرمایه مسیر نزولی خود را طی کند.

«به همین دلیل نمی‌توان کفی برای بازار قائل شد، چرا که ریسک‌های ژئوپولیتیک و تهدیدات، قیمت دلار را به دلیل انتظارات تورمی و خروج سرمایه بالا می‌برند و از سوی دیگر، ترس را در بازار سرمایه افزایش می‌دهند.»

سناریوهای سرمایه‌گذاری در شرایط فعلی

در حال حاضر دو سناریوی کلی برای بازار سرمایه وجود دارد:

• سناریوی اول: رفع ریسک‌های سیستماتیک

  اگر ریسک‌های سیستماتیک برداشته شود و به شرایط سه ماه پیش بازگردیم، با توجه به حذف ارز ترجیحی و حمایت دولت از بازار سرمایه، شاخص کل به راحتی می‌تواند به کانال ۴.۵ تا ۵ میلیون واحد برسد. حتی اعداد بالاتر از ۶ میلیون واحد نیز متوقع است، به شرطی که ریسک سیستماتیک به طور کامل رفع شود. همچنین، اگر مذاکرات ایران و ایالات متحده به نتیجه برسد و گشایش اقتصادی حاصل شود، قطعاً بازار سرمایه بیش از پیش ارزنده خواهد شد.

• سناریوی دوم: ادامه ریسک‌ها

  تا زمانی که این ریسک‌ها ادامه‌دار باشد، در کوتاه‌مدت نسبت به بازار سرمایه خوش‌بین نیستیم. میان‌مدت و بلندمدت کاملاً به این عوامل وابسته است. بنابراین، توصیه‌ای برای سرمایه‌گذاری در کوتاه‌مدت نمی‌توان داشت، اما در بلندمدت، به شرط رفع ریسک‌های سیستماتیک، بازار بسیار ارزنده خواهد بود.

پیش‌بینی سود شرکت‌ها و فرصت‌های مجامع

با نزدیک شدن به پایان سال و مشخص شدن عملکرد شرکت‌ها، سوال این است که آیا سال آینده زمان مناسبی برای سهامداری با هدف دریافت سود نقدی مناسب خواهد بود؟

وضعیت کسب‌وکارها در شرایط تعلیق

ابراهیم سماوی توضیح می‌دهد که اثر ریسک‌های ژئوپولیتیک و تهدیدات، اقتصاد را فلج کرده و بخش واقعی اقتصاد به حالت بقا رفته است. این وضعیت منجر به کاهش گردش مالی کسب‌وکارها و افزایش نیاز آن‌ها به سرمایه در گردش شده است، به ویژه در صنایع ریالی مانند دارو و غذا.

توصیه‌های سرمایه‌گذاری برای مجامع

هرچند پیش‌بینی می‌شود سود خالص شرکت‌ها نسبت به دوره‌های گذشته رشد خوبی داشته باشد (به خصوص با حذف ارز ترجیحی و رشد شرکت‌های کامودیتی‌محور)، اما شرکت‌های کامودیتی‌محور که به بلوغ رسیده‌اند، احتمالاً همان سیاست‌های تقسیم سود سال‌های گذشته را اتخاذ خواهند کرد.

سماوی به سرمایه‌گذاران توصیه می‌کند: «برای فصل مجامع بیشتر بر روی شرکت‌های دلاری که در سه سال اخیر سیاست سود تقسیمی ثابت و معقولی داشته‌اند، تمرکز کنند.» در مقابل، در شرکت‌های ریالی به دلیل مشکلات سرمایه در گردش، نمی‌توان به سیاست‌های گذشته آن‌ها اتکا کرد.