اصلاح مصوبه فرابورس: هموارسازی مسیر رشد تامین مالی جمعی و کرادفاندینگ

تامین مالی جمعی چیست؟

سکوی تأمین مالی جمعی، پلتفرمی است که با گردآوری سرمایه‌های خرد افراد، امکان تأمین منابع مالی لازم را برای استارتاپ‌ها و شرکت‌های کوچک فراهم می‌کند، بدون نیاز به سیستم بانکی سنتی. این ایده همزمان با گسترش اقتصاد دیجیتال و نیاز کسب‌وکارهای نوپا به جذب سریع نقدینگی، در سال‌های اخیر شکل گرفته و اهمیت آن در فراهم‌کردن نقدینگی، اعتبارسنجی بازار پیش از عرضه رسمی و ایجاد پایگاه حمایتی از استارتاپ‌ها نهفته است.

جزئیات مصوبه جدید فرابورس

بر اساس مصوبه جدید فرابورس، حداقل ۸۰ درصد از حجم ریالی تضامین هر سکو باید از میان ابزارهای ردیف اول، از جمله ضمانت‌نامه‌های صندوق‌های پژوهش و فناوری تأمین شود. این در حالی است که پیش از این، سهم این ابزارها به مراتب کمتر بود. سیاوش میرحسینی، مدیر سکوی تأمین مالی هم‌آفرین، در خصوص این تغییرات می‌گوید:

«مصوبه جدید گامی اصلاحی در جهت تعدیل سخت‌گیری‌های قبلی است که دو محور مهم دارد: نخست، تسهیل و تنوع‌بخشی به تضامین از طریق بازتر شدن دست سکوها و سرمایه‌پذیران در ترکیب ضمانت‌های معتبر و دومین محور، رفع محدودیت و سقف پذیرش ضمانت‌نامه‌های صندوق‌های پژوهش و فناوری است. اقدامی که می‌تواند به توسعه بازار و تسهیل جذب سرمایه شرکت‌های نوآور کمک کند.»

کرادفاندینگ؛ صنعتی بدون ریسک؟

میرحسینی در پاسخ به این سوال که آیا فرابورس تلاش می‌کند کرادفاندینگ را به صنعتی بدون ریسک تبدیل کند، اظهار داشت: «واقعیت این است که رویکرد «به صفر رساندن ریسک» در بازارهای مالی، یک رویکرد غیرعلمی و عملاً غیرممکن است. رگولاتور در دوره‌ای با نیت کاهش ریسک، مصوباتی را ابلاغ کرد که خروجی آن «توسعه نامتوازن بازار» بود، به این معنا که امنیت سرمایه‌گذاری تا حدی بالا رفت، اما در عوض، جریان ورود سرمایه به کسب‌وکارها و نوآوری مختل شد.»

مدیر سکوی تأمین مالی هم‌آفرین، مصوبه جدید فرابورس را نشانه‌ای از تجدید نظر مثبت دانسته و معتقد است که این تغییر قطعاً به تخصیص بهینه‌تر منابع و بهره‌وری بیشتر بازار کمک خواهد کرد. او افزود: «اگر به عنوان یک کارشناس صریح باشم، ما هنوز تا نقطه بهینه قانون‌گذاری فاصله زیادی داریم.»

میرحسینی توسعه پایدار بازار را در گرو قانون‌گذاری هوشمندانه و رسیدن به تعادل میان رونق بازار و حفظ منافع مردم می‌داند. این تعادل با سه اقدام کلیدی محقق می‌شود:

• تغییر مدل نظارتی فرابورس از مداخله در جزئیات به نظارت کلان و پسینی.
• اعتماد به مکانیزم کنترل ریسک سکوها به‌جای وضع قوانین یکسان و محدودکننده.
• تمرکز بر ارتقای سواد مالی و آگاهی‌بخشی به سرمایه‌گذاران به‌جای بستن مسیرهای فعالیت بازار.

کاهش تمایل به سرمایه‌گذاری در اسفندماه

پوریا ناگهی، رئیس انجمن صنفی کارفرمایی تأمین مالی جمعی ایران، مصوبه جدید فرابورس را بسیار مثبت ارزیابی کرد. او گفت:

«مصوبه پیشین، مبنی بر این بود که نصاب تضامین یعنی طرح‌های باز سکوها ۶۵ درصد بانکی و ۲۰ درصد صندوق‌های پژوهش فناوری باشند، که این ترکیب هم برای سکوها و هم برای سرمایه‌گذاران تا حدودی سخت بود، اما خوشبختانه این موارد در مصوبه جدید رفع شده.»

ناگهی با اشاره به شرایط فعلی بازار، بیان کرد: «در مقطع کنونی با توجه به شرایط، بیش از آنکه با کمبود پروژه مواجه باشیم، با احتیاط و رکود در سمت سرمایه‌گذاران روبه‌رو هستیم.»

وی پیش‌بینی کرد که با وجود اینکه اسفندماه معمولاً فصل افزایش تقاضای شرکت‌ها برای جذب منابع است، امسال چالش اصلی نه کمبود متقاضی، بلکه کاهش تمایل به سرمایه‌گذاری خواهد بود. با این حال، ناگهی تأکید کرد که ابلاغیه اخیر، با پیگیری جدی مسئولان مربوطه، در مسیر توسعه بازار ارزیابی می‌شود و می‌تواند بخشی از این نگرانی‌ها را کاهش دهد. او افزود که پس از این مصوبه، پیش‌بینی می‌شود تعداد شرکت‌های متقاضی برای تأمین مالی جمعی افزایش یابد.

ناگهی همچنین مطرح کرد که بازار کرادفاندینگ همچنان نیازمند مجموعه‌ای از تغییرات، از جمله راه‌اندازی بازار ثانویه است که فرابورس این موارد را نیز پیگیری می‌کند.

آینده صنعت کرادفاندینگ

میرحسینی بر این باور است که در صورت حرکت اقتصاد کلان کشور به سمت ثبات در سال آینده، می‌توان چشم‌اندازی روشن و سالی به‌مراتب بهتر را برای بازار تأمین مالی جمعی متصور بود. به گفته او، تعدیل نگاه رگولاتور و افزایش انعطاف‌پذیری در مقررات، بلوغ و تجربه بیشتر سکوها در مدیریت ریسک و عبور از بحران‌ها می‌تواند در آینده این صنعت بسیار مثبت باشد.

او همچنین افزود که با افزایش آگاهی عمومی نسبت به ابزار تأمین مالی جمعی و جا افتادن آن به‌عنوان جایگزینی جدی برای وام‌های بانکی در میان شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران، زمینه برای رشد این بازار بیش از گذشته فراهم شده است. به طوری که ترکیب این تحولات می‌تواند سال آینده را به دوره‌ای پررونق برای کرادفاندینگ تبدیل کند.

به‌طور کلی، نگاه کارشناسان به آینده این صنعت در صورت ثبات شرایط اقتصادی و تداوم رویکردهای حمایتی، روشن و امیدوارکننده است. مدیران این حوزه معتقدند با اصلاحات مقرراتی و بلوغ بیشتر بازار، مسیر رشد و توسعه آن هموارتر خواهد شد.