نئواینشورنس در ایران؛ چالش‌ها و فرصت‌های تحول دیجیتال در صنعت بیمه

نئواینشورنس چیست و چه تفاوتی با اینشورتک دارد؟

در فضای صنعتی بیمه، دو اصطلاح «اینشورتک» و «نئواینشورنس» اغلب به جای یکدیگر به کار می‌روند، اما از نظر ماهیت کسب‌وکار تفاوت‌های عمیقی دارند. وحید نوبهار، مشاور مدیرعامل بانک دی، و فرشاد اسدپور، مهندس پلتفرم‌های مالی، به تفصیل این تفاوت‌ها را تشریح می‌کنند:

• اینشورتک: از فناوری برای بهبود فرایندهای بیمه‌گری استفاده می‌کند، مانند پلتفرم‌های مقایسه و خرید آنلاین بیمه‌نامه. اینشورتک‌ها مجوز بیمه‌گری ندارند و هیچ ریسک بیمه‌ای را برعهده نمی‌گیرند؛ آن‌ها صرفاً واسطه‌های دیجیتال بین شرکت بیمه‌گر و مشتری هستند.
• نئواینشورنس (نئواینشورر): خود یک شرکت بیمه‌گر کامل است که مدل فعالیتش کاملاً دیجیتال‌محور و بدون شعبه فیزیکی است. این شرکت‌ها مجوز بیمه‌گری دارند، ریسک را در ترازنامه خود نگه می‌دارند و تمامی فرایندها از طراحی محصول و قیمت‌گذاری تا صدور بیمه‌نامه و مدیریت خسارت را به صورت دیجیتال انجام می‌دهند.

تفاوت‌های کلیدی نئواینشورنس و پلتفرم بیمه:

• صادرکننده در برابر تجمیع‌کننده: نئواینشورنس صادرکننده بیمه است، در حالی که پلتفرم تجمیع‌کننده محصولات از شرکت‌های مختلف.
• پذیرش ریسک: نئواینشورنس مستقیماً ریسک را بر عهده می‌گیرد، اما پلتفرم ریسک را به شرکت‌های بیمه‌گر اصلی واگذار می‌کند.
• محصولات: نئواینشورنس محصولات خاص و نوآورانه خود را دارد، در حالی که پلتفرم محصولات متنوع از چندین شرکت را ارائه می‌دهد.
• هدف اصلی: هدف نئواینشورنس تغییر مدل سنتی بیمه‌گری با فناوری است، اما هدف پلتفرم تسهیل دسترسی و مقایسه برای مشتری است.

سرنوشت نئواینشورنس‌ها در ایران: تکرار تجربه نئوبانک‌ها؟

فرشاد اسدپور بر این باور است که در ایران، مرز بین «نئواینشورنس واقعی» و «تحول دیجیتال شرکت‌های سنتی» بسیار باریک شده و احتمالاً مسیر نئوبانک‌ها تکرار خواهد شد. او دلایل زیر را برای این شباهت ذکر می‌کند:

1. وابستگی ساختاری و قانونی: نئواینشورنس‌های فعلی ممکن است به لایه‌ای دیجیتال روی هسته شرکت‌های قدیمی تبدیل شوند، مشابه نئوبانک‌ها که مجبور به استفاده از مجوز یک بانک مادر بودند.
2. خطر تبدیل شدن به کانال فروش آنلاین: بسیاری از این پلتفرم‌ها ممکن است صرفاً محصولات سنتی را با ظاهری زیباتر عرضه کنند و در ارائه بیمه‌های پارامتریک یا خرد، که جوهره نئواینشورنس است، پیشرفت چندانی نداشته باشند.
3. موانع بنیادین: نظارت متمرکز بیمه مرکزی بر نرخ‌گذاری، اجازه مانور روی قیمت‌های رقابتی را نمی‌دهد. همچنین، اعتماد مردم به شرکت‌های بزرگ دولتی یا قدیمی، مانعی برای پذیرش یک برند نوپا و بدون شعبه است.

با این حال، صنعت بیمه پتانسیل‌هایی برای فاصله گرفتن از سرنوشت نئوبانک‌ها دارد. برخی استارتاپ‌ها بر مدیریت خسارت آنلاین یا ارزیابی ریسک با هوش مصنوعی تمرکز کرده‌اند. همچنین، حاشیه سود پایین شرکت‌های بیمه ممکن است آن‌ها را مجبور به اعطای استقلال بیشتر به نئواینشورنس‌ها برای کاهش هزینه‌های عملیاتی کند.

وحید نوبهار نیز سناریوهای مختلفی را برای نئواینشوررها متصور است: از فعالیت به عنوان شعبه دیجیتال یک شرکت بیمه سنتی تا تبدیل شدن به کارگزار دیجیتال پیشرفته. او تأکید می‌کند که یک نئواینشورنس واقعی تنها در صورتی شکل می‌گیرد که نهاد ناظر مجوز مدل‌های متناسب آن را صادر کند و مدل سرمایه‌گذاری و ریسک‌پذیری آن‌ها انعطاف‌پذیر باشد. همچنین، داده باید به عنوان دارایی شرکت بیمه‌گر شناخته شود.

چالش‌های پیش روی نئواینشورنس‌ها در ایران

کارشناسان به سه دسته چالش اصلی برای نئواینشورنس‌ها در ایران اشاره می‌کنند:

۱. چالش‌های رگولاتوری و نهاد ناظر

• چارچوب‌های نظارتی سنتی: مقررات کنونی صنعت بیمه حول الگوهای سنتی طراحی شده و با مدل دیجیتال نئواینشورنس‌ها سازگار نیست.
• نیاز به مقررات شفاف: فناوری‌های نوین مانند قراردادهای هوشمند، حریم خصوصی داده‌ها و شفافیت الگوریتم‌ها نیاز به یک نظام قانونی شفاف دارند.
• محدودیت در نرخ‌گذاری: نرخ‌گذاری دستوری و ثابت، به ویژه در بیمه شخص ثالث، اجازه رقابت قیمتی را به نئواینشورنس‌ها نمی‌دهد.
• تاکید بر بروکراسی کاغذی: قوانین سنتی هنوز بر وجود دفتر و بروکراسی کاغذی تأکید دارند که با مدل کم‌هزینه نئواینشورنس‌ها در تضاد است.

۲. چالش‌های فناوری و زیرساخت

• پایداری و امنیت اینترنت: مدل «خدمات آنی» و «پرداخت لحظه‌ای خسارت» به اینترنت پایدار و قابل اعتماد نیاز دارد. قطع اینترنت می‌تواند به بحران موجودیتی برای آن‌ها تبدیل شود.
• هزینه‌های زیرساختی: نئواینشورنس‌ها مجبور به پرداخت هزینه‌های گزاف برای سرورهای داخلی و لایه‌های پشتیبان هستند تا در زمان اختلالات بین‌المللی، سرویس‌دهی متوقف نشود.

۳. چالش‌های پذیرش مردمی و شکاف نسلی

• عادت به فرایندهای سنتی: بخش قابل توجهی از جامعه هنوز به فرایندهای سنتی برای خرید بیمه عادت دارد.
• سهم ناچیز نسل Z: سهم نسل Z از خرید مستقیم بیمه در ایران بسیار ناچیز (احتمالاً زیر ۱۰ تا ۱۵ درصد) تخمین زده می‌شود، زیرا بسیاری از آن‌ها هنوز به سن مالکیت دارایی‌های بزرگ نرسیده‌اند یا استقلال مالی کافی ندارند.
• گرایش نسل Z به بیمه‌های خرد: این نسل به جای بیمه‌های سنتی، به سمت بیمه‌های خرد مانند بیمه موبایل، کنسول بازی یا بیمه‌های مسافرتی کوتاه‌مدت گرایش دارد.
• حساسیت نسل Z به تجربه کاربری: نسل جوان‌تر به تجربه کاربری بهتر، محتوای جذاب و امکان شخصی‌سازی خدمات بیمه‌ای حساسیت زیادی دارد.

وحید نوبهار تأکید می‌کند که نسل Z، متولدین نیمه دهه ۷۰ و دهه ۸۰، یکی از کلیدی‌ترین گروه‌های هدف برای نئواینشوررها هستند و اگر این شرکت‌ها بتوانند این نسل را هدف قرار دهند، بخش زیادی از مسیر بازاریابی خود را طی کرده‌اند.

شروط اصلی موفقیت نئواینشورنس‌ها در ایران

برای دستیابی به سهم بازار پایدار، نئواینشورنس‌ها باید تمایز واقعی با شرکت‌های بیمه سنتی ایجاد کنند. کارشناسان سه شرط کلیدی را برای موفقیت آن‌ها برمی‌شمارند:

1. تحول در تجربه خسارت: فرشاد اسدپور معتقد است اصلی‌ترین شرط موفقیت، «تغییر واحد فروش از بیمه‌نامه به تجربه خسارت» است. نئواینشورنس باید فرایند پرداخت خسارت را از چند روزه و حضوری به چند دقیقه و ارسال عکس در اپلیکیشن تبدیل کند.
2. تمایز اقتصادی برای مشتری: وحید نوبهار تأکید می‌کند که مشتری باید به صورت منطقی حس کند نئواینشورر بهتر از مدل‌های سنتی است. این تمایز می‌تواند از طریق قیمت‌گذاری منصفانه‌تر بر اساس رفتار واقعی ریسک و حذف هزینه‌های واسطه‌گری و پنهان حاصل شود.
3. شخصی‌سازی و ادغام بیمه در خریدها: نئواینشورنس باید بتواند صدور بیمه را شخصی‌سازی کند (مثلاً تخفیف ۳۰ درصدی برای رانندگان کم‌خطر) و بیمه را به عنوان یک مرحله مستقل حذف کرده و آن را در دل خریدهای دیگر (مانند بیمه موبایل هنگام خرید از دیجی‌کالا) ادغام کند تا سهم بازار به سرعت رشد کند.

علاوه بر این، شفاف‌سازی و ساده‌سازی متن بیمه‌نامه‌ها برای مشتریان و کاهش بروکراسی اداری در فرایند خسارت، از دیگر عوامل حیاتی برای جلب اعتماد و موفقیت نئواینشورنس‌ها خواهد بود.