تکذیب شایعات خرید سهام سایپا توسط کروز و چالش‌های نقدینگی در صنعت خودرو

تکذیب شایعات خرید سهام سایپا توسط کروز

یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که در روزهای گذشته مورد توجه فعالان بازار سرمایه و ناظران صنعت خودرو قرار گرفت، شایعه تلاش شرکت‌های بزرگ قطعه‌سازی برای خرید سهام خودروسازان دولتی و نیمه‌دولتی بود. در تازه‌ترین ادعاهای مطرح شده در فضای رسانه‌ای، مباحثی عنوان شد مبنی بر اینکه شرکت کروز قصد خرید سهام شرکت سایپا را دارد.

• تکذیب رسمی: شرکت کروز ضمن واکنش صریح و رسمی به این اخبار، هرگونه برنامه و استراتژی در این زمینه را به طور کامل رد کرده است. این شرکت صراحتا اعلام کرده است که هیچ برنامه‌ای برای خرید سهام شرکت سایپا یا هر خودروساز دیگری را نداشته و ندارد و این ادعا از اساس تکذیب می‌شود.
• هدف از شایعات: کروز معتقد است که هدف از طرح این ادعاها، صرفاً ایجاد ذهنیت نادرست در مورد یک قطعه‌ساز بخش خصوصی است و می‌تواند تاثیرات منفی و مخربی بر تمرکز استراتژیک شرکت‌های تولیدی و آرامش روانی بازار داشته باشد.

شفافیت در مالکیت سهام ایران‌خودرو

پیش از این نیز مباحث مشابهی در خصوص مالکیت سهام دیگر خودروساز بزرگ کشور مطرح شده بود که نیازمند شفاف‌سازی قانونی بود. در همین رابطه، شرکت کروز بار دیگر یادآور می‌شود که حکم ابلاغی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۷ فروردین‌ماه ۱۴۰۴ واضح، شفاف و علنی نشان می‌دهد که این شرکت هیچ میزان سهامی در شرکت ایران‌خودرو ندارد. علاوه بر این، شفافیت در اطلاعات مالی شرکت‌های بورسی، از جمله انتشار تمامی اطلاعات ایران‌خودرو در سامانه کدال بورس که در اختیار همگان قرار دارد، عاملی است که بر اساس آن اتهام اختلال و ایجاد انحصار به هیچ وجه وارد نیست.

واکاوی مفهوم «تک‌سورس» و انحصار در زنجیره تامین

در ادبیات مهندسی تامین و مدیریت زنجیره تولید در صنعت خودرو (Supply Chain Management)، مفهوم «تک‌سورس» (Single Source) به شرایطی اطلاق می‌شود که تامین یک قطعه خاص یا یک مجموعه مونتاژی تنها در انحصار یک تولیدکننده واحد باشد. اخیراً ادعاهایی مطرح شده بود مبنی بر اینکه شرکت کروز، شرکتی «تک‌سورس» بوده و انحصار تامین قطعات خودروسازان را در اختیار داشته و با سوءاستفاده از این انحصار و عدم تامین قطعات سایپا، هزاران خودروی وانت این شرکت ناقص مانده است.

«به نظر می‌رسد گوینده یا با معنای «تک‌سورس» آشنایی ندارد یا راوی نقل قول از فرایند تولید قطعات بی‌اطلاع است.»

رد ادعای انحصار

• تنوع تامین‌کنندگان: بررسی‌های فنی و واقعیت‌های خطوط تولید نشان می‌دهد که چنین ساختار انحصاری در تضاد با استانداردهای روز خودروسازی است. برای تامین اغلب قطعات مورد نیاز خودروسازان حداقل ۲ و در مواردی تا ۹ تامین‌کننده مختلف وجود دارد که این امر عملاً امکان شکل‌گیری انحصار مطلق را از بین می‌برد.
• واردات قطعات: خودروسازان همواره امکان تامین تمامی قطعات از منابع خارج از کشور را نیز دارند، حتی در مواردی که تولیدکننده داخلی وجود دارد. این موضوع به عنوان یک اهرم عملیاتی برای کنترل قیمت و جلوگیری از انحصار توسط خودروساز به کار گرفته می‌شود، هرچند اتکای بیش از حد به واردات می‌تواند به خروج ارز و تضعیف تولید ملی منجر شود.
• نقش خودروساز: تصمیم‌گیرنده نهایی و قطعی برای انتخاب منبع تامین قطعه، همواره خود شرکت خودروساز است. خودروسازان بزرگ برای جلوگیری از بروز مشکلات تامین، سیاست دریافت محصول از چند قطعه‌ساز رقیب را دنبال می‌کنند.

بحران نقدینگی؛ چالش اصلی قطعه‌سازان در سال ۱۴۰۴

یکی از گلوگاه‌های اصلی و موانع توسعه در صنعت خودروی کشور، کندی گردش مالی و تاخیر در تسویه‌حساب بهای قطعات تحویلی است. قطعه‌سازان بخش خصوصی برای حفظ جریان مداوم تولید، نیازمند تزریق مستمر نقدینگی هستند.

• حجم بالای تولید: شرکت کروز موفق شده است از فروردین‌ماه تا بهمن‌ماه ۱۴۰۴، بیش از ۸ میلیون قطعه تولیدی خود را به شرکت سایپا تحویل دهد.
• چک‌های برگشتی: سیستم پرداخت به صورت خرید دین و ارائه مدت‌دار چک، ناکارآمدی خود را نشان داده است. چک‌هایی که سایپا در قالب خرید دین به کروز تحویل داده بود، از ابتدای سال یک به یک برگشت خورده است. کروز برای جلوگیری از قوانین سخت‌گیرانه بانکی، مجبور به پرداخت وجه آن‌ها از منابع داخلی خود شده که باعث کاهش شدید نقدینگی و افت توان تامین مواد اولیه شده است.
• مطالبات معوق: مجموع مطالبات پرداخت نشده کروز از سایپا، تنها از آبان‌ماه تا بهمن‌ماه سال جاری، به عددی بالغ بر ۳ هزار میلیارد تومان می‌رسد.
• سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه: با وجود این فشار مالی سنگین، کروز به دلیل پایبندی به تعهدات خود، بیش از ۲۰ میلیون دلار در بخش توسعه محصولات مورد نیاز سایپا سرمایه‌گذاری کرده است تا فناوری مربوط به قطعات را بومی‌سازی کرده و مسیر را برای تولید پلتفرم‌های جدید هموار سازد.

چشم‌انداز روابط تجاری و مذاکرات با سایپا

مدیریت بحران‌های مالی در زنجیره تامین نیازمند تعامل دوطرفه و گفت‌وگوی مستمر است. از ابتدای سال جاری، شرکت‌های قطعه‌ساز تلاش‌های متعددی برای حل‌وفصل مسالمت‌آمیز مشکلات مالی با سایپا داشته‌اند.

• مکاتبات و جلسات: شرکت کروز بارها مشکلات ناشی از عدم دریافت مطالبات را در مکاتبات خود با مدیران سایپا مطرح کرده و جلسات متعددی نیز برای حل‌و‌فصل این مشکل برگزار شده است.
• عدم پایبندی سایپا به تعهدات: در جلسات بهمن‌ماه مقرر شد تا سایپا، فارغ از مطالبات انباشته قبلی، نقدینگی مورد نیاز کروز برای تولید قطعات را پرداخت کند. اما سایپا به این تعهد نیز عمل نکرد و نتیجه این توافق برای کروز، دریافت بیش از ۳۰۰ میلیارد تومان چک برگشتی جدید در همین ماه بود، در حالی که صدها هزار قطعه جدید به سایپا تحویل داده شد.

تعهد به تولید ملی

مشکل اصلی اکثر قطعه‌سازان داخلی، نبود نقدینگی کافی به واسطه عدم پرداخت مطالبات از جانب برخی خودروسازان است که سرعت رشد و ارتقای کیفیت در صنعت خودرو را کند می‌کند. با این حال، شرکت کروز آرزوی خود را موفقیت خودروسازان ایرانی می‌داند و همچون گذشته، تمام تلاش خود را برای تامین قطعات شرکت‌های خودروسازی به‌کار گرفته است. سیاست این مجموعه، تامین مناسب و با کیفیت قطعات برای هر دو مشتری اصلی خود، یعنی ایران‌خودرو و سایپا است. سابقه ۳۰ سال فعالیت مداوم کروز در صنعت قطعه‌سازی کشور، گواهی روشن بر این رویکرد توسعه‌محور است. عبور از بحران‌های فعلی نیازمند اصلاح رویه‌های مالی، پرداخت به‌موقع مطالبات و پرهیز از ایجاد حواشی غیرواقعی است.