بحران سرطان معده در کردستان؛ شیوع بالا و نبود امکانات تشخیصی و حمایتی

وضعیت بحرانی سلامت در کردستان

این شیوع بالاتر از متوسط کشوری، نه تنها نتیجه خطای داده‌ای نیست، بلکه پرچمی سرخ برای اعلام وضعیت بحرانی سلامت در استان است. با این حال، واکنش‌ها به گونه‌ای بوده که گویی این پیام صرفاً به صدایی در خلأ مخابره شده است.

دکتر جهانبخش یوسفی، مدیر گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌ها در دانشگاه علوم پزشکی کردستان، تأکید می‌کند که سرطان معده به آرامی و بدون علائم مشخص آغاز می‌شود؛ پدیده‌ای که با تأخیر در تشخیص، به مرگ و میر منجر می‌گردد.

متأسفانه در کردستان، نه تنها پیشگیری و تشخیص زودهنگام به صورت استاندارد در دسترس عموم قرار نگرفته است، بلکه بسیاری از عوامل خطر مانند عفونت هلیکوباکتر پیلوری، رژیم غذایی ناسالم، مصرف بالای نمک و فرآورده‌های گوشتی، همراه با مصرف دخانیات و شیوع چاقی در جامعه به طور گسترده وجود دارد.

در این میان، بیماران و خانواده‌های آنها به جای قرار گرفتن در مسیر درمان و حمایت، بار روانی، مالی و اجتماعی این بیماری را بر دوش می‌کشند؛ موضوعی که نیازمند واکاوی فراتر از آمار رسمی و نشست‌های نمایشی است.

صدای بیماران: کمبود امکانات و حمایت‌ها

صدای بسیاری از کسانی که امروز با این بیماری دست و پنجه نرم می‌کنند، در مرکز جامعه به گوش نمی‌رسد. از کمبود امکانات تشخیصی تا نبود حمایت‌های روانی و اجتماعی، همه چهره واقعی بحران را ترسیم می‌کند. این گزارش میدانی دقیقاً به دنبال انعکاس همین صداهاست.

«وقتی فهمیدم سرطان معده دارم، هیچ کس راهنمایی دقیق نداد؛ نه مراکز حمایتی، نه روانشناس، نه حتی آموزش درست درباره تغذیه.»

این گفته خانم فاطمه رحیمی 58 ساله است که یک سال است با تشخیص سرطان معده زندگی می‌کند. او ادامه می‌دهد: «پسرم مجبور شد کارش را رها کند تا مرا دنبال درمان ببرد و سفرهای درمانی همه پس‌انداز خانواده را از بین برده است.»

«من تازه 45 سال دارم، اما درد معده و سوء هاضمه چند ماه طول کشید تا دکتر گفت باید آندوسکوپی کنی. وقتی هم رفتیم، گفتند دیر آمده‌ای.»

این گفته آقای فرهاد کریمی است؛ مردی که اکنون مراحل پیشرفته بیماری را می‌گذراند و تأکید دارد: «اگر خدمات تشخیصی در سطح اولیه فراهم بود، امروز شاید وضعم بهتر بود.»

عوامل خطر و چالش‌های بهداشتی

بسیاری از بیماران به عاداتی اشاره می‌کنند که هم در فرهنگ غذایی منطقه ریشه دارد و هم دسترسی به گزینه‌های سالم را زیر سؤال می‌برد: مصرف زیاد غذاهای نمکی، ترشیجات، گوشت‌های کبابی و فرآوری شده.

«ما به عنوان مردم نمی‌دانیم چه چیزهایی خطرناک است؛ وقتی پزشک هشدار نمی‌دهد، چطور باید انتخاب سالم داشته باشیم؟»

رفتار سازمان‌های بهداشتی نیز در این میان پرابهام به نظر می‌رسد؛ اگرچه مسئولان از بالا بودن شیوع سخن می‌گویند، اما برنامه مشخص و روشنی برای کاهش عوامل خطر و پیشگیری در سطح جامعه ارائه نشده است.

تشخیص دیرهنگام: قاتل خاموش

بسیاری از بیماران تأکید دارند که تشخیص زودهنگام که می‌تواند مرگ و میر را به شدت کاهش دهد، در دسترس عموم نیست. خدمات تخصصی گران‌قیمت است و بیماران نمی‌توانند به موقع از آن بهره‌مند شوند.

«بعد از ماه‌ها سوء هاضمه، وقتی رفتم برای آندوسکوپی، گفتند باید چند هفته دیگر نوبت بگیری. چند هفته‌ای که برای ما حکم سال دارد.»

این تجربه‌ها نشان می‌دهد که با وجود هشدارهای علمی، سرعت انتقال پیام سلامت به مردم و فراهم کردن خدمات تشخیصی و حمایتی هنوز فاصله زیادی با نیاز واقعی جامعه دارد.

سرطان معده در کردستان دیگر یک هشدار آماری نیست؛ این بیماری امروز در زندگی مردم ریشه دوانده و پیامدهای گسترده اجتماعی و اقتصادی به همراه دارد. وقتی بیماران از نبود خدمات تشخیص سریع، نبود حمایت‌های روانی و اجتماعی، و ناآگاهی عمومی می‌گویند، سخن از یک بحران واقعی است، نه یک چالش بهداشتی قابل اغماض.

مطالبات جامعه از مسئولان

دانشگاه علوم پزشکی کردستان و ادارات بهداشتی مرتبط باید پاسخ دهند که چرا علی‌رغم وجود داده‌های هشداردهنده، برنامه ملی و اجرایی برای کنترل عوامل خطر، تشخیص زودهنگام و حمایت‌های بیمار محور ندارند؟

مطالبه جدی امروز جامعه این است که برنامه پیشگیری فعال، غربالگری رایگان برای گروه‌های پرخطر، آموزش گسترده عمومی، و افزایش دسترسی به خدمات تخصصی بدون تحمیل هزینه‌های سنگین به خانواده‌ها در اولویت قرار گیرد.

اگر این اقدامات به طور جدی اجرایی نشود، آمار مبتلایان و فوتی‌های ناشی از سرطان معده نه تنها کاهش نخواهد یافت، بلکه بار بحران را بر دوش خانواده‌ها و نظام درمانی سنگین‌تر خواهد کرد. باید صدای بیماران، نادیده‌گرفته‌شده، شنیده شود؛ این مطالبه‌ای قانونی، انسانی و فوری است.