چالش‌های جدی صنعت فرش و صنایع‌دستی آذربایجان شرقی: از مهاجرت بافندگان تا نبود بازارهای جهانی

چالش‌های پیش روی فرش و صنایع‌دستی

مجید عباسی، دبیر کمیسیون فرش، صنایع‌دستی و گردشگری اتاق تبریز، به مشکلات عدیده‌ای در این حوزه‌ها اشاره کرد. وی اظهار داشت که در بخش فرش روستایی و عشایری، تولیدکنندگان خرد با نبود دسترسی پایدار به بازار فروش، ضعف در تامین سرمایه در گردش و کمبود آموزش‌های نوین بازاریابی دست و پنجه نرم می‌کنند. این در حالی است که این بخش نقش حیاتی در ایجاد اشتغال پایدار و جلوگیری از مهاجرت روستاییان ایفا می‌کند.

عباسی همچنین به وضعیت صنایع‌دستی آذربایجان شرقی پرداخت و موانعی چون:

• نبود بازارچه‌های دائمی فروش
• کمبود حمایت‌های بیمه‌ای
• ضعف در بسته‌بندی و برندینگ
• محدودیت در حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی

را از چالش‌های جدی فعالان این حوزه برشمرد. او تاکید کرد که رکود صنعت فرش، زنجیره‌ای از مشاغل مرتبط نظیر رنگرزی، ریسندگی، طراحی نقشه، حمل‌ونقل و حتی گردشگری را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد و نیاز به حمایت‌های فوری دولتی دارد.

فرش ایران؛ شناسنامه هویت ملی

احد عظیم‌زاده، رئیس کمیسیون فرش، صنایع‌دستی و گردشگری اتاق تبریز، با تاکید بر جایگاه هویتی فرش ایران، آن را «شناسنامه دوم ایران» خواند و به نقش مهم آن در بازارهای جهانی، به‌ویژه فرش دستباف تبریز، اشاره کرد. او بیان داشت که حدود ۱۲۰ هزار بافنده در استان آذربایجان شرقی فعالیت دارند که هر کدام نان‌آور یک خانواده هستند و هزاران نفر از طریق این صنعت امرار معاش می‌کنند.

عظیم‌زاده مشکل اصلی صنف را نبود اتحاد و هم‌افزایی دانست که منجر به تضعیف قدرت چانه‌زنی شده است. وی همچنین از عدم حضور نمایندگان مجلس در جلسات کمیسیون انتقاد کرد و هشدار داد که کاهش رونق صنعت فرش، بیکاری و آسیب‌های اجتماعی را در پی خواهد داشت. او بر لزوم دسترسی تولیدکنندگان به اطلاعات بازارهای جهانی و توجه به سلیقه بین‌المللی تاکید کرد و صادرات را راه نجات این صنعت دانست. مهاجرت بافندگان به کشورهایی مانند ترکیه به دلیل دستمزدهای پایین در ایران، به معنای خروج سرمایه انسانی و مهارت از کشور است.

زنجیره ۱۵ رسته‌ای و ضرورت حمایت

ایوب بشیری، نایب‌رئیس کمیسیون فرش، صنایع‌دستی و گردشگری اتاق تبریز، به گستردگی زنجیره اشتغال در صنعت فرش اشاره کرد و گفت که از یک تخته فرش، دست‌کم ۱۵ رسته شغلی از جمله طراح، رنگرز، ریسنده، بافنده، پرداخت‌کار و صادرکننده کسب روزی می‌کنند. او نیز بر مهاجرت فعالان این حوزه، به‌ویژه از آذربایجان غربی به اربیل عراق و ترکیه، به عنوان یک زنگ خطر جدی تاکید کرد.

بشیری از برگزار نشدن نمایشگاه تخصصی فرش در تبریز انتقاد کرد و بیان داشت که چنین نمایشگاه‌هایی می‌توانند به رونق بازار فرش، صنایع‌دستی و گردشگری کمک شایانی کنند. وی همچنین به آمادگی سازه موزه فرش تبریز اشاره کرد و راه‌اندازی آن را برای معرفی ظرفیت‌های فرش تبریز در سطح ملی و بین‌المللی ضروری دانست.

محمد ملکی، دیگر نایب‌رئیس کمیسیون، نیز صنعت گردشگری را یک صنعت خدماتی و آسیب‌پذیر در شرایط فعلی کشور دانست که نیازمند بسته‌های حمایتی دولت برای جلوگیری از بحران است.