آیکون خبر

خبر کامل

مذاکرات صلح اوکراین: آتش‌بس موقت یا صلح پایدار؟

مذاکرات صلح اوکراین: آتش‌بس موقت یا صلح پایدار؟

آغاز درگیری و ریشه‌های آن

درگیری نظامی میان روسیه و اوکراین زمانی آغاز شد که سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)، به گفته سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، پنج موج گسترش به سمت شرق را برخلاف اطمینان‌های قبلی به اتحاد جماهیر شوروی و روسیه کنونی انجام داده بود. این بار، اوکراین، همسایه روسیه، کشوری بود که زمزمه عضویت آن در ناتو مطرح شد و به نگرانی‌های امنیتی مسکو دامن زد.

در پی این تحولات، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در تاریخ ۲۱ فوریه ۲۰۲۲ (۲ اسفند ۱۴۰۰)، با انتقاد از بی‌توجهی غرب به نگرانی‌های امنیتی مسکو، استقلال جمهوری‌های خلق دونتسک و لوهانسک در منطقه دونباس را به رسمیت شناخت. سه روز بعد، در پنجشنبه ۲۴ فوریه (۵ اسفند ۱۴۰۰)، پوتین عملیاتی نظامی را که آن را «عملیات ویژه» خواند، علیه اوکراین آغاز کرد و به این ترتیب، روابط پرتنش مسکو و کی‌یف به رویارویی نظامی تمام‌عیار تبدیل شد.

کشورهای غربی با حمایت از اوکراین، از لزوم شکست راهبردی روسیه سخن می‌گویند، در حالی که روسیه این مصاف را برای سرنوشت خود در مواجهه با پیشروی غرب به سمت مرزهایش حیاتی می‌داند. پوتین بار دیگر تأکید کرده است که «روسیه برای آینده خود، برای استقلال، حقیقت و عدالت می‌جنگد.»

تلاش‌های دیپلماتیک و بن‌بست مذاکرات

از زمان آغاز جنگ، ابتکارات متعددی برای پایان دادن به این درگیری مطرح شده است. نگاه‌ها به فرجام ادعای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مبنی بر حل یک‌شبه این مناقشه دوخته شده بود، ادعایی که در سال اول دولت او محقق نشد.

پس از دو دور مذاکرات سه‌جانبه میان روسیه، اوکراین و آمریکا در ابوظبی، شهر ژنو در تاریخ ۲۸ و ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ میزبان آخرین دور گفت‌وگوها بود. این مذاکرات از سوی برخی منابع پرتنش توصیف شد و رسانه آمریکایی آکسیوس از بن‌بست در آن سخن گفت.

ولادیمیر مدینسکی، دستیار رئیس‌جمهور روسیه و مذاکره‌کننده ارشد این کشور، این مذاکرات را «دشوار و کاری» خواند. در مقابل، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ و نماینده آمریکا، آن را «گامی به جلو» توصیف کرد.

ولادیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، درباره نتیجه مذاکرات ژنو اظهار داشت که مسکو و کی‌یف به تدوین سندی نزدیک شده‌اند که نحوه نظارت بر هرگونه «آتش‌بس» برای پایان دادن به جنگ چهار ساله را تعیین می‌کند. او افزود که پیشرفت در مسائل «سیاسی» کندتر بوده و رهبران کشورها می‌توانند برای توافق بر سر مسئله «زمین» تلاش کنند.

خبرگزاری دولتی تاس روسیه گزارش داد که دور بعدی مذاکرات سه‌جانبه برای حل و فصل مناقشه اوکراین ممکن است در پنجشنبه ۷ اسفند ۱۴۰۴ در ژنو برگزار شود. با این حال، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، خاطرنشان کرد که روسیه هیچ دلیلی برای مشارکت اروپا در مذاکرات جدید حل و فصل بحران اوکراین نمی‌بیند.

دیدگاه‌های متفاوت درباره صلح

سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، پیش‌تر تصریح کرده بود که اتحادیه اروپا خواهان حل و فصل بحران در اوکراین نیست، بلکه قصد دارد ماشین نظامی کی‌یف را احیا و تهدیدها علیه مسکو را حفظ کند. لاوروف همچنین اظهار داشت که حمایت ترامپ از صلح بلندمدت در اوکراین، پس از دیدار با پوتین در آلاسکا، گامی بزرگ است. این در حالی است که طرف اوکراینی و حامیان اروپایی آن بر «آتش‌بس» و طرف روسی بر «صلح جامع و دائمی که ریشه‌های درگیری را از میان بردارد» اصرار دارند.

مسئله سرزمین و موانع صلح

استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، پس از مذاکرات اخیر ژنو، از احتمال برگزاری دیداری بین پوتین، ترامپ و زلنسکی در سه هفته آینده خبر داد. این اظهارات در حالی بیان شد که حل و فصل موضوع سرزمین به عنوان یکی از الزامات دستیابی به توافق صلح از سوی مسکو اعلام شده است.

الکساندر دودچاک، پژوهشگر ارشد انستیتو کشورهای مستقل مشترک‌المنافع و کارشناس علوم سیاسی روسیه، معتقد است که برگزاری نشست سطح عالی بین روسیه و اوکراین در آینده نزدیک بعید است. او اشاره کرد که با وجود پیشرفت در برخی مسائل، کنترل بر دونباس، نیروگاه هسته‌ای زاپروژیا و تضمین‌های امنیتی برای اوکراین همچنان با موانعی روبرو است.

دودچاک افزود که هیچ نشانه‌ای از تغییر موضع کی‌یف یا موافقت با خواسته‌های روسیه وجود ندارد؛ زلنسکی بارها تکرار کرده که قصد ندارد نیروهایش را از دونباس خارج کند و پیوستن به ناتو و استقرار نیروهای اروپایی را نیز غیرقابل مذاکره می‌داند. او اظهارات ویتکاف را تلاشی برای تحمیل قالبی از مذاکرات به روسیه دانست که در شرایط فعلی غیرقابل اجرا است.

مواضع اوکراین و بریتانیا

رئیس‌جمهور اوکراین در مصاحبه‌ای با بی‌بی‌سی اعلام کرد که اوکراین نیروهای خود را از بخش تحت کنترل خود در دونباس خارج نخواهد کرد، زیرا این امر باعث تفرقه در جامعه اوکراین شده و به درگیری پایان نخواهد داد. او افزود که چنین سناریویی تنها به آتش‌بس موقت منجر خواهد شد و پس از مدتی درگیری‌ها از سر گرفته خواهند شد.

در همین حال، جان هیلی، وزیر دفاع انگلیس، اظهار داشت که آماده است نخستین وزیر دفاعی باشد که پس از پایان درگیری‌ها و امضای توافق صلح، نیروهای بریتانیایی را به اوکراین اعزام می‌کند. او به تلگراف گفت که انگلیس همراه با متحدانش در حال بحث درباره ایجاد «ائتلاف کشورهای داوطلب» است و برای تشکیل چنین نیرویی تلاش خواهد کرد. لندن معتقد است که صلح پایدار در اروپا بدون «اوکراین قوی و مستقل» غیرممکن است و برای این منظور، قصد دارد تقریباً ۲۰۰ میلیون پوند برای مجهز کردن ارتش خود به وسایل نقلیه، تجهیزات ارتقاء سیستم‌های حمل و نقل و ارتباطات، و خرید ادوات مدرن ضد پهپاد اختصاص دهد. هیلی همچنین اشاره کرد که لندن علاوه بر کمک‌های نظامی، میزبان ۱۶۷ هزار پناهجوی اوکراینی نیز هست و بریتانیا به افزایش «فشار بر روسیه» و حمایت از اوکراین ادامه خواهد داد تا زمانی که «صلح عادلانه» محقق شود.

اهداف روسیه و چشم‌انداز آینده

دیمیتری مدودف، معاون رئیس شورای امنیت روسیه، یک روز پس از مذاکرات سه‌جانبه ژنو، تأکید کرد که عملیات نظامی ویژه در اوکراین ادامه دارد و «تا رسیدن به اهداف نهایی ادامه خواهد یافت.» وی هدف این عملیات را تضمین توسعه روسیه در دهه‌های آینده عنوان کرد و افزود که مسکو نمی‌تواند بپذیرد کشوری غیردوست در همسایگی آن، عضو ناتو باشد. مدودف تصریح کرد که غیرنظامی شدن اوکراین و از بین رفتن امکان جنگ در آینده از اهداف عملیات نظامی است.

یک نظامی روسی با نام مستعار «زمِی» نیز به روزنامه «راسیسکایا گازیه تا» گفت که تصرف «اسلاویانسک، کراماتورسک و دروژکوفکا» به معنای آزادسازی کل دونباس خواهد بود و این اتفاق «حتماً خواهد افتاد، همانطور که فرا رسیدن بهار یا تابستان اجتناب‌ناپذیر است.»

آتش‌بس یا صلح پایدار؟

آندری لدینف، کاردار سفارت روسیه در آمریکا، با اشاره به تغییر رویکرد واشنگتن در قبال جنگ اوکراین، اعلام کرد که این درگیری به مراحل پایانی خود نزدیک می‌شود. اکنون باید دید که آیا فرمول مورد توافق احتمالی روسیه و اوکراین به یک «آتش‌بس» موقت منجر خواهد شد یا نویدبخش «صلحی بلندمدت» خواهد بود.

مقامات اوکراینی «آتش‌بس» را گزینه دلخواه خود می‌دانند تا در گام نخست و در سایه توقف مقطعی جنگ، انتخابات ریاست‌جمهوری را که بیش از یک سال است به تعویق افتاده، برگزار کنند. این امر شبهات موجود درباره امضای زلنسکی بر توافق صلح پس از انقضای مدت قانونی ریاست‌جمهوری وی را برطرف خواهد کرد. با این حال، طرف روسی با نگاه بدبینی به آتش‌بس مقطعی نگاه می‌کند و معتقد است که آتش‌بس به تجدید قوای مجدد اوکراین توسط متحدان غربی و طولانی شدن درگیری منجر خواهد شد.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗