چهارمین سالگرد جنگ اوکراین: تعهد اروپا، تغییر تاکتیک‌های نبرد و هزینه‌های بازسازی

در چهارمین سالگرد آغاز جنگ در اوکراین، رهبران اروپایی با سفر به کی‌یف، پایتخت اوکراین، بر تعهد قاطع خود برای ایستادن در کنار این کشور تاکید کردند. این سفر همزمان با اظهارات ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، مبنی بر شکست ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در دستیابی به اهداف جنگی‌اش صورت گرفت.

حمایت‌های بین‌المللی و چشم‌انداز صلح

مارک روته، دبیرکل ناتو، بر لزوم ادامه کمک‌های نظامی به اوکراین «تا زمانی که خونریزی متوقف شود» تاکید کرد. مقامات اتحادیه اروپا نیز متعهد شدند که «حمایت جامع سیاسی، مالی، اقتصادی، بشردوستانه، نظامی و دیپلماتیک» خود را به اوکراین ادامه دهند که شامل ۱۰۶ میلیارد دلار کمک می‌شود. بریتانیا نیز بسته‌ای به ارزش بیش از ۴۱ میلیون دلار برای کمک به اوکراین اعلام کرده است.

با این حال، امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، نسبت به امکان «صلح کوتاه‌مدت» در اوکراین ابراز تردید کرد و دلیل آن را «عدم تمایل روسیه برای دستیابی به صلح» دانست. آخرین دور مذاکرات صلح در اوایل ماه جاری در ژنو برگزار شد، اما تاکنون نتیجه ملموسی به همراه نداشته است.

تغییرات اساسی در میدان نبرد: سلطه پهپادها

میدان نبرد اوکراین شاهد تحولات چشمگیری در تاکتیک‌های نظامی است. «والنتین بوهدانوف»، فرمانده دسته تانک اوکراینی، با اشاره به گذشته‌ای که نبردهای تانک‌ها شبیه «مشت‌های بوکسورها در رینگ» بود، اکنون تاکید می‌کند که چنین رویارویی‌هایی تقریبا غیرممکن شده است. پهپادهای کوچک اما مرگبار «دید اول شخص» (FPV) اکنون بر آسمان میدان‌های نبرد مسلط شده‌اند و حرکت خودروهای زرهی را بسیار خطرناک می‌کنند.

بوهدانوف، گروهبان ارشد تیپ ۱۲۷ مکانیزه سنگین خارکیف، توضیح می‌دهد که تانک‌ها دیگر نمی‌توانند وارد یک میدان باز شوند؛ زیرا به سرعت هدف حملات پهپادهای FPV و پهپادهای قوی‌تر قرار می‌گیرند. تانک «تی ۷۲» غنیمت گرفته شده او اکنون در نزدیکی خط مقدم برفی در منطقه خارکیف، زیر شبکه‌ای از زره‌ها پنهان شده و عملاً به یک توپخانه ثابت تبدیل شده است.

• هزینه پایین و اثربخشی بالا: هزاران پهپاد دقیق که اغلب تنها چند صد دلار هزینه دارند، روزانه در آسمان در امتداد جبهه ۱۲۰۰ کیلومتری پرسه می‌زنند.
• افزایش تلفات: بر اساس گزارشی از «موسسه روابط بین‌الملل فرانسه»، تلفات ناشی از پهپادها از کمتر از ۱۰ درصد در سال ۲۰۲۲ به ۸۰ درصد در سال گذشته افزایش یافته است.
• منطق جدید جنگ: این تغییر بخشی از «منطق جدید جنگ است که با سرعت نوآوری، سازگاری سریع و ادغام یکپارچه فناوری» تعریف می‌شود و شامل فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی نیز می‌گردد.

«آندری مسکوف»، هدایت‌کننده پهپاد در گردان شناسایی-ضربتی ۱۵۱، تجربه شخصی خود را از حمله پهپادها بازگو می‌کند: «ما به یک ساختمان دویدیم، واقعا انتظار نداشتیم که ما را دنبال کند. سرعت یک انسان با سرعت یک پهپاد FPV قابل مقایسه نیست، بنابراین من حتی وقت نداشتم تفنگم را بردارم و به آن شلیک کنم.»

پیامدهای انسانی و لجستیکی

تهدید دائمی پهپادها، هرگونه حرکت در میدان نبرد، از جابه‌جایی نیروها گرفته تا تخلیه مجروحان، را به‌طور فزاینده‌ای مرگبار کرده است. سرهنگ «ویاچسلاو کورینی»، پزشک ارشد بیمارستان خارکیف، اشاره می‌کند که میانگین زمان تخلیه پزشکی به بیش از سه روز افزایش یافته است، که با «ساعت طلایی» پزشکی میدان نبرد (۶۰ دقیقه حیاتی برای نجات جان مجروح) در تضاد است. او هشدار می‌دهد که کشورهای آماده جنگ باید بدانند که «ساعت طلایی» وجود نخواهد داشت و شاید تنها یک «روز طلایی» داشته باشند.

برای مقابله با این چالش‌ها، اوکراین به استفاده از وسایل نقلیه زمینی بدون سرنشین برای لجستیک و تخلیه روی آورده است. «میخائیلو فدوروف»، وزیر دفاع اوکراین، اعلام کرد که این وسایل نقلیه در ژانویه بیش از ۷۰۰۰ ماموریت انجام داده‌اند و اوکراین قصد دارد تولید و تدارکات خود را در سال جاری افزایش دهد.

نقش تانک‌ها در جنگ مدرن

فرمانده بوهدانوف معتقد است که تانک‌ها در جنگ مدرن بی‌اهمیت شده‌اند و باید به نفع توپخانه‌های دوربردتر کنار گذاشته شوند. «راب لی»، تحلیلگر نظامی در موسسه تحقیقات سیاست خارجی، نیز می‌گوید که حملات زرهی تا حد زیادی با حملات کوچک پیاده‌نظام جایگزین شده‌اند، اگرچه تانک‌ها هنوز در نبردهای شهری یا شرایط نامساعد جوی کاربرد دارند. او تاکید می‌کند که سرعت تغییر تاکتیک‌ها بسیار بالاست و ممکن است در آینده نزدیک دوباره تغییر کنند.

برآورد بانک جهانی از هزینه‌های بازسازی اوکراین

علاوه بر تحولات نظامی، وضعیت اقتصادی اوکراین نیز در حال تغییر است. بر اساس گزارشی مشترک از بانک جهانی، سازمان ملل متحد، کمیسیون اروپا و دولت اوکراین، بازسازی اقتصاد این کشور در طول دهه آینده به حدود ۵۸۸ میلیارد دلار نیاز خواهد داشت. این برآورد که قبل از چهارمین سالگرد حمله روسیه منتشر شد، نشان‌دهنده افزایش ۱۲ درصدی نسبت به ارزیابی سال قبل است.

• افزایش خسارت به زیرساخت‌های انرژی: این افزایش تا حدودی به دلیل افزایش ۲۱ درصدی خسارت به زیرساخت‌های انرژی است.
• خسارات مستقیم: کل خسارات مستقیم در اوکراین به ۱۹۵ میلیارد دلار رسیده که ۱۱ درصد افزایش را نسبت به ارزیابی قبلی نشان می‌دهد و بیشترین تاثیر را بر بخش‌های مسکن، حمل‌ونقل و انرژی داشته است.
• بحران پناهندگان: درگیری‌های جاری بزرگ‌ترین بحران پناهندگان در اروپا از زمان جنگ جهانی دوم را ایجاد کرده است؛ بیش از ۶ میلیون اوکراینی در خارج از کشور و ۴.۶ میلیون نفر دیگر در داخل اوکراین آواره شده‌اند.

جنگ تاثیر شدیدی بر اقتصاد اوکراین داشته و از سال ۲۰۲۱ تولید ناخالص داخلی آن را ۲۱ درصد کاهش داده است. یولیا سویریدنکو، نخست‌وزیر اوکراین، خاطرنشان کرد که هزینه‌های بازسازی تقریبا سه‌برابر تولید ناخالص داخلی پیش‌بینی‌شده برای سال ۲۰۲۵ است.

اوکراین در حال حاضر ۱۵.۲۵ میلیارد دلار برای تلاش‌های بازسازی اختصاص داده و از فوریه ۲۰۲۲ تاکنون ۲۰.۳ میلیارد دلار برای تعمیرات فوری هزینه کرده است. این گزارش همچنین نشان می‌دهد که اوکراین در صورت اجرای اصلاحات لازم، می‌تواند ۴۰ درصد از نیازهای بازسازی خود را از طریق سرمایه‌گذاری‌های خصوصی پوشش دهد.