صنعت غذای ایران: چالش‌های بوروکراتیک و ظرفیت‌های پنهان صادراتی

لزوم تمرکز و کاهش مداخلات در صنعت غذا

رئیس کمیسیون صنایع غذایی اتاق ایران، با انتقاد از وضعیت کنونی، بر لزوم کاهش سامانه‌های متعدد و ایجاد یک مجموعه واحد برای مدیریت بخش صنایع غذایی تأکید کرد. این رویکرد می‌تواند از موازی‌کاری‌ها جلوگیری کرده و مسیر را برای تولیدکنندگان هموارتر سازد.

• ظرفیت‌های عظیم صادراتی: برآوردها نشان می‌دهد که صنعت غذایی کشور دارای بین ۵۵ تا ۶۰ میلیون تن ظرفیت خالی است که می‌تواند به توسعه صادرات و ارزآوری کمک شایانی کند.
• عملکرد صادراتی: در سال‌های گذشته، صادرات صنایع غذایی ایران به حدود ۴ میلیارد دلار رسیده که بخش قابل توجهی از آن مربوط به محصولاتی نظیر شیرینی و شکلات بوده است. استان آذربایجان شرقی نقش مهمی در این صادرات ایفا کرده و پتانسیل بالای این صنعت را به اثبات رسانده است.
• ماهیت خصوصی صنعت: صنعت غذا یک بخش کاملاً خصوصی است که سرمایه‌گذاری، ایجاد ظرفیت و توسعه صادرات را خود به انجام رسانده است. کاهش مداخلات غیرضروری، حذف سامانه‌های اضافی و تمرکز تصمیم‌گیری‌ها می‌تواند نقش این صنعت را در رشد اقتصادی کشور پررنگ‌تر کند.

چالش‌های بوروکراتیک و هزینه‌های تحمیلی

رضا جعفری، رئیس کمیسیون صنایع غذایی اتاق بازرگانی تبریز، به مشکلات اداری در حوزه تأسیس و فعالیت واحدهای صنایع غذایی اشاره کرد. او خواستار اصلاح فرآیند صدور مجوزها و کاهش هزینه‌های تحمیلی به تولیدکنندگان شد.

هنگام ثبت اطلاعات در درگاه ملی مجوزها، لازم است مجوز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در همان مرحله تأسیس شرکت اخذ شود. امروز شاهد هستیم سرمایه‌گذار پس از صرف هزینه‌های میلیاردی برای راه‌اندازی واحد تولیدی، در مراحل بعدی با ایرادات و موانع جدید مواجه می‌شود که این موضوع به‌شدت به ضرر فعال اقتصادی است.

جعفری تاکید کرد که ضوابط و مقررات باید از ابتدا به صورت شفاف اعلام شوند تا تولیدکننده پس از سرمایه‌گذاری سنگین، با تفسیرهای جدید و مشکلات غیرمنتظره روبرو نشود.

مشکلات نقدینگی و ضرورت ثبات مقررات

یکی دیگر از مشکلات اساسی تولیدکنندگان، معضل نقدینگی است. جعفری توضیح داد که برخی خریداران و شبکه‌های توزیع، پرداخت مطالبات تولیدکننده را برای ماه‌ها به تعویق می‌اندازند یا کسورات متعددی اعمال می‌کنند، در حالی که هزینه‌های مواد اولیه، حقوق نیروی کار و انرژی باید به صورت نقدی پرداخت شود.

• نیاز به ثبات مقررات: صنعت غذا بیش از هر زمان دیگری نیازمند ثبات مقررات، تسهیل مجوزها و انضباط در نظام پرداخت‌هاست.
• حمایت عملی از تولید: حمایت از تولید باید در عمل و با کاهش بوروکراسی، جلوگیری از تصمیمات خلق‌الساعه و ساماندهی زنجیره توزیع محقق شود.

صنعت غذا ظرفیت بالایی برای اشتغال‌زایی و ارزآوری دارد، اما ادامه این مسیر مستلزم آن است که فشارهای غیرضروری از دوش تولیدکننده برداشته شود و فضای فعالیت اقتصادی قابل پیش‌بینی و عادلانه باشد.