بحران فاضلاب در گران‌ترین ناو هواپیمابر جهان: کابوس ۱۳ میلیارد دلاری

فناوری کشتی‌های تفریحی در ناو جنگی: اشتباه محاسباتی؟

نیروی دریایی آمریکا با هدف کاهش مصرف آب شیرین در دریا، سیستم دفع فاضلاب ناو فورد را با الهام از کشتی‌های کروز مسافربری طراحی کرده است. این سیستم، موسوم به فاضلاب مکشی (VCHT)، به جای استفاده از حجم زیاد آب، از اختلاف فشار و مکش بهره می‌برد تا پسماندها را از طریق شبکه‌ای درهم‌تنیده از لوله‌کشی‌های باریک به مخازن مرکزی هدایت کند. پس از تصفیه، این زباله‌ها به دریا بازگردانده می‌شوند.

در حالی که سیستم VCHT مزایای زیادی برای کشتی‌های کروز دارد و امکان طراحی فشرده‌تر لوله‌کشی را فراهم می‌کند، نسخه نظامی‌شده آن در ناو فورد به مراتب پیچیده‌تر و حساس‌تر است. این ناو دارای صدها توالت و حدود ۴۰۰ کیلومتر لوله‌کشی است که در چندین طبقه و زون مجزا پخش شده‌اند. شبکه به صورت بسته طراحی شده و برای حفظ مکش پایدار، نیاز به فشار منفی کنترل‌شده در تمام نقاط دارد.

برایان کلارک از مؤسسه هادسون معتقد است که ماموریت یک کشتی تفریحی با توقف‌های منظم در بنادر مختلف، با شرایط یک ناو جنگی که ماه‌ها در ماموریت به سر می‌برد، تفاوت زیادی دارد و این یک اشتباه محاسباتی بزرگ محسوب می‌شود.

عملکرد و چالش‌های سیستم VCHT

از نظر معماری فنی، سیستم VCHT ناو فورد به ۱۰ منطقه کاملاً مجزا تقسیم شده و تمام دستشویی‌های هر منطقه به یک سیستم خلأ مرکزی متصل هستند. اگر تنها یک منطقه به دلیل گرفتگی لوله یا مشکل شیر کنترل در یکی از ۶۵۰ دستشویی ناو، فشار مکش خود را از دست بدهد، تمام توالت‌های آن منطقه به صورت زنجیره‌ای غیرقابل استفاده می‌شوند.

یکی دیگر از تصمیمات طراحی که این چالش‌ها را تشدید کرده، تجهیز ناو فورد به دستشویی‌های بدون تفکیک جنسیتی و حذف دستشویی‌های مردانه برای انعطاف‌پذیری بیشتر در فضای خوابگاه‌ها است. منتقدان اشاره می‌کنند که کمتر از ۱۸ درصد خدمه را زنان تشکیل می‌دهند و جایگزینی دستشویی‌های مردانه با توالت‌های فرنگی کامل، نه تنها فضای بیشتری را اشغال کرده، بلکه بار مصرفی روی سیستم مکش خلأ را به شدت افزایش داده و احتمال گرفتگی سیستم را چند برابر کرده است.

در زمان قطعی سیستم، که گاهی از نیم ساعت تا دو ساعت و حتی بیشتر طول می‌کشد، هیچ سیستم پشتیبانی وجود ندارد. نه توالت‌های سیار و نه کیسه‌های مخصوص دفع زباله انسانی در دسترس نیستند و خدمه باید در طبقات و مناطق دیگر ناو به دنبال دستشویی سالم بگردند.

کابوس تکنسین‌ها و ایمیل‌های هشداردهنده

اسناد داخلی ناو که توسط NPR با استفاده از قانون آزادی اطلاعات به دست آمده، تلاش بی‌وقفه و کلافه‌کننده خدمه برای مقابله با این بحران را نشان می‌دهد. از ژوئن ۲۰۲۳، هر روزی که کل خدمه در ناو حضور داشته‌اند، تماسی برای اعزام نیروها جهت رفع گرفتگی یا تعمیر بخشی از این سیستم گرفته شده است.

• در یک ایمیل از ۱۸ مارس ۲۰۲۵، بخش مهندسی به ۲۰۵ مورد خرابی تنها در عرض چهار روز اشاره کرده است.
• تکنسین‌های نگهداری بدنه روزی ۱۹ ساعت کار می‌کنند تا بتوانند پاسخگوی حجم خرابی‌ها باشند.

وضعیت به قدری غیرقابل پیش‌بینی است که گاهی سرمهندس ناو مجبور به ارسال ایمیل‌های هشدار فوری می‌شود، مانند: «جهت اطلاع، اگر نیاز به استفاده از دستشویی دارید، همین‌الان بروید. انتظار می‌رود ساعت ۱۳:۳۰ سیستم برای حدود دو ساعت قطع شود. ما در حال جستجو برای یافتن یک نشتی در منطقه ۶ هستیم.»

هنگامی که تکنسین‌های داخلی ناو کم می‌آورند، ارتش مجبور به درخواست نیروی کمکی از بیرون می‌شود. از سال ۲۰۲۳ تاکنون، این ناو ۴۲ بار برای حل مشکل توالت‌هایش از نیروهای خارج از کشتی کمک خواسته که ۳۲ مورد به سال ۲۰۲۵ و ۱۲ مورد به پس از آغاز مأموریت اخیر در ماه ژوئن مربوط می‌شوند.

رسوبات کلسیمی و هزینه‌های گزاف اسیدشویی

پرهزینه‌ترین و پیچیده‌ترین بخش ماجرا، رسوبات کلسیمی و شیمیایی است که به مرور زمان دیواره لوله‌های باریک طبقات زیرین ناو را می‌پوشاند و قطر آن‌ها را کمتر می‌کند. دیوان محاسبات آمریکا (GAO) صراحتاً اعلام کرده که نیروی دریایی برای رفع گرفتگی‌های مکرر، چاره‌ای جز اسیدشویی منظم و مداوم کل شبکه فاضلاب در تمام طول عمر مفید این کشتی ندارد.

• نیروی دریایی برای هر بار اسیدشویی شبکه فاضلاب ناو، ۴۰۰ هزار دلار هزینه می‌کند.
• از سال ۲۰۲۳، سیستم این ناو حداقل ۱۰ بار اسیدشویی شده است.

این فرایند به دلیل خطرات زیست‌محیطی و پیچیدگی‌های فنی، در وسط اقیانوس قابل انجام نیست و ناو حتماً باید در کارخانه‌های کشتی‌سازی یا تأسیسات تعمیراتی نیروی دریایی پهلو بگیرد. با توجه به اینکه ناو فورد ماه‌هاست در مأموریت به سر می‌برد، مشخص نیست آخرین بار چه زمانی این لوله‌ها اسیدشویی شده‌اند و در حال حاضر در چه وضعیت اسفناکی قرار دارند.

راه‌حل موقت و ابهامات آینده

خدمه کلافه ناو فورد برای یافتن راه نجات، دست به دامن طراحان کارخانه کشتی‌سازی نیوپورت نیوز، تنها سازنده ناوهای کلاس فورد در جهان، شده‌اند. در پاسخی که از سوی کارخانه برای ناو ارسال شده، آمده است: «آنچه ما در حال حاضر می‌توانیم انجام دهیم، ارائه یک راه‌حل موقت است تا توالت‌هایتان تا حدودی قابل استفاده بمانند؛ حداقل تا زمانی که شاید ۱۰ سال دیگر، مسئولان نیروی دریایی بالاخره بودجه‌ای برای طراحی مجدد این سیستم اختصاص دهند.»

سخنگوی ناوگان نیروی دریایی در دفاع از عملکرد ارتش، با تأیید برنامه‌های ارتقای ناو در آینده، تأکید کرده که با گذشت زمان از میزان خرابی‌ها کاسته شده و قطعی‌های نیم تا دو ساعته توالت‌ها هیچ تأثیر منفی بر عملیات نداشته است. اما کارشناسانی مانند شلبی اوکلی از دیوان محاسبات آمریکا نظر دیگری دارند:

ما از ملوانان می‌خواهیم ماه‌ها روی آب در این شرایط زندگی کنند و حداقل باید بتوانیم امکانات رفاهی اولیه را برایشان فراهم کنیم. مایه تأسف است که کار به اینجا کشیده است.

قرار است ناو فورد هر زمان که مأموریت فعلی‌اش به پایان رسید، برای تعمیرات اساسی راهی ویرجینیا شود. با این حال، سرنوشت دستشویی‌های این ناو همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.