رونمایی از طرح ملی «کام»: تجمیع ۸۰۰۰ همت سرمایه برای توسعه فناوری و کارآفرینی

با رونمایی از سند راهبردی ملی «تأمین مالی بیمه‌پایه؛ نقشه راه از اقتصاد مصرفی به اقتصاد تولید دانش‌بنیان»، ادعایی بزرگ مطرح شد: تجمیع منابعی عظیم تا سقف ۸۰۰۰ همت در یک بازه زمانی ۱۰ ساله. این طرح نوآورانه قرار است بدون نیاز به پرداخت مستقیم از سوی مردم و تنها با بهره‌گیری از سازوکاری مبتنی بر تخفیف خریدها، منابع گسترده‌ای را برای سرمایه‌گذاری در حوزه‌های فناوری و کارآفرینی فراهم آورد.

در مراسم رونمایی از این سند، حسین افشین، معاون علمی رئیس‌جمهور، بر اهمیت همگامی پیشرفت فناورانه با توسعه فنی تأکید کرد. او هشدار داد که در صورت عدم این همگامی، کشور ناچار به جبران عقب‌ماندگی‌ها با هزینه‌های سنگین خواهد شد. افشین با اشاره به سرمایه‌گذاری ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیون دلاری در حوزه هوش مصنوعی، خاطرنشان کرد که با وجود این هزینه‌ها، فاصله ایران با برخی کشورهای منطقه همچنان محسوس است و بدون مشارکت عمومی، این شکاف عمیق‌تر خواهد شد.

«کام» چگونه کار می‌کند؟

هسته اصلی و اجرایی این سند، طرحی با عنوان «بیمه سرمایه‌گذاری کام» است. این مدل به گونه‌ای طراحی شده که هر ایرانی می‌تواند بدون پرداخت هیچ‌گونه وجه اولیه، عضو آن شود. سازوکار این طرح به این شکل عمل می‌کند که هنگام خرید از پایانه‌های فروش، بخشی از تخفیف‌های ارائه شده توسط فروشگاه‌ها، به صورت خودکار به حساب بیمه سرمایه‌گذاری فرد واریز شده و برای مدت ۱۰ سال انباشته می‌شود.

به گفته حسین افشین، پس از گذشت ۱۰ سال، افراد می‌توانند درباره محل سرمایه‌گذاری منابع خود تصمیم‌گیری کنند و حتی وارد حوزه‌های سرمایه‌گذاری اجتماعی شوند. علاوه بر این، پس از ۲۴ سال، امکان آزادسازی کامل سرمایه و استفاده از آن برای راه‌اندازی کسب‌وکار شخصی فراهم خواهد شد. طراحان این مدل، آن را پیوندی میان پس‌انداز خرد، سرمایه‌گذاری کلان و توسعه فناوری می‌دانند که می‌تواند تحولی در اقتصاد کشور ایجاد کند.

تغییر پارادایم در صنعت بیمه؟

دانش راهداری، طراح و مجری طرح «کام»، این برنامه را تلاشی برای تغییر رویکرد سنتی صنعت بیمه از خسارت‌محوری به سرمایه‌گذاری‌محوری توصیف می‌کند. او توضیح داد که منابع این صندوق از محل تخفیف‌های مازاد فروشگاه‌ها تأمین می‌شود و شبکه بانکی و بیمه‌ای کشور، از جمله بیمه معلم، بیمه حکمت، بیمه سلامت، بیمه رازی و بیمه آسیا، در اجرای آن مشارکت فعال دارند.

راهداری ادعا می‌کند که سهم ماهانه هر فرد به طور متوسط حداقل ۳۰۰ هزار تومان خواهد بود که با احتساب سود مرکب طی ۱۰ سال، به ظرفیتی معادل ۸۰۰۰ همت می‌رسد. وی افزود ۱۰ درصد از این مبلغ صرف خرید اوراق توسعه فناوری خواهد شد. برآورد او نشان می‌دهد که اندوخته هر فرد پس از ۲۴ سال می‌تواند به ارزشی معادل ۶.۵ میلیارد تومان (به ارزش امروز) دست یابد.

هدف: ۴۰۰ هزار کارآفرین و رشد ۸ درصدی

بر اساس اعلام مجری طرح، در صورت تحقق این ارقام بلندپروازانه، امکان سرمایه‌گذاری گسترده در زیرساخت‌های فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان فراهم خواهد شد. این ظرفیت عظیم می‌تواند به ایجاد حدود ۲.۵ میلیون شغل جدید و دستیابی به رشد اقتصادی ۸ درصدی در کشور منجر شود. هدف کلان این طرح، تربیت حداقل ۴۰۰ هزار کارآفرین فعال در سراسر کشور عنوان شده است.

در فاز نخست اجرای طرح، استان‌های کرمانشاه و خوزستان به این مدل ملی ملحق می‌شوند و طی شش ماه آینده، سایر استان‌ها نیز به تدریج وارد این سازوکار خواهند شد. طراحان «کام» معتقدند که این سازوکار می‌تواند منافع فردی را به سرمایه‌گذاری ملی گره بزند؛ اما تحقق اعداد و ارقام اعلام‌شده، به عواملی چون شفافیت کامل، مشارکت گسترده فروشگاه‌ها و اعتماد عمومی به سازوکار اجرایی آن بستگی خواهد داشت.