چالش اولویت‌بندی در دولت: ابهام در رسیدگی به ۵ هزار طرح نیمه‌تمام

تناقض در اظهارات و عملکرد

رئیس‌جمهور محترم اخیراً بیان داشته‌اند که وجود پنج هزار طرح عمرانی نیمه‌تمام در دولت، که در قانون بودجه نیز ذکر شده‌اند، به هیچ وجه پسندیده نیست و باید با اولویت به آن‌ها رسیدگی شود. این سخن، هرچند به ظاهر اندیشمندانه است، اما با نگاهی دقیق‌تر به فرآیند تدوین بودجه، ابهامات جدی را ایجاد می‌کند.

«در جریان تدوین لایحه بودجه هر سال، سازمان برنامه و بودجه پس از نظرخواهی از وزارتخانه‌ها، لایحه را تهیه و به دولت تقدیم می‌کند. لیست طرح‌های نیمه‌تمام نیز از جمله موارد مذکور در این لایحه است که پس از تصویب دولت، به مجلس ارائه می‌شود. بدیهی است که این لیست، هم مصوبه دولت و هم امضای رئیس‌جمهور را ذیل صفحات خود دارد.»

اینجا این پرسش مطرح می‌شود که چگونه رئیس دولت از مصوبه خود روی برمی‌تابد؟ آیا کسی دیگر می‌تواند برای طرح‌های نیمه‌تمام اولویت تعیین کند؟ به نظر می‌رسد روی سخن ریاست‌جمهور محترم با خودشان است. اگرچه ممکن است تجربه سال گذشته در تدوین بودجه کم بوده باشد، اما با گذشت یک سال، انتظار می‌رود که اگر مسئولین قائل به اولویت‌بندی بودند، این امر در بودجه امسال عملی می‌شد.

فقدان اولویت‌های مشخص در دولت

این اظهار نظر بهانه‌ای برای بررسی این موضوع است که آیا اصلاً در دولت فعلی، موضوع اولویت تا چه حد مطرح است و دولت چگونه این اولویت‌ها را فهرست، ابلاغ و اعلام کرده است؟

• عدم کشف اولویت‌ها: تحقیق و جست‌وجو برای یافتن فهرستی از اولویت‌های دولت نتیجه‌ای نمی‌دهد.
• لایحه بودجه و برنامه هفتم: در لایحه بودجه و همچنین قانون برنامه پنج‌ساله هفتم، هیچ اولویت‌بندی مشخصی دیده نمی‌شود.
• نیاز به بودجه: دولت در مورد اجرای قانون اخیرالذکر، به جز اشاره به نیاز 300 میلیارد دلار، حرف دیگری نزده است.

بنابراین، اولویت‌های دولت را نمی‌توان به طور شفاف کشف کرد و ناچار، عملکرد دولت و حضور رئیس‌جمهور در مراسم مختلف را می‌توان مصداق اولویت‌بندی دانست.

تشتت در صرف وقت و کاهش شأن وزرا

مشاهده می‌شود که رئیس دولت برای همه چیز وقت می‌گذارد؛ از حضور در اردوی کشتی‌گیران و فوتسال‌بازها گرفته تا در کنار هنرمندان، صنعتگران، توان‌یابان، معلمان، دانشگاهیان و پژوهشگران بودن و سخنرانی برای آنان. این حضورها، گرچه ممکن است مشوقی برای این اقشار باشد، اما:

• کاهش شأن وزرا: از شأن و جایگاه وزرای مربوطه می‌کاهد.
• نبود اولویت: نشان از نبود اولویت در نظام فکری دولت حاکم دارد.

اگرچه شرایط کشور همواره ویژه بوده و به قول رئیس‌جمهور، هر روز مصیبت جدیدی برای دولت پیش می‌آید، اما دقیقاً به همین دلیل است که رئیس‌جمهور و دولت باید در این شرایط حاد، اولویت‌های خود را به وضوح بشناسند و وقت محدود روزانه خود را صرف موضوعاتی کنند که وزرا به آن نمی‌توانند ورود کنند یا نیاز به پشتیبانی فوق‌العاده دارند.

اهمیت تعیین اولویت‌های واقعی

اگر قرار باشد همه چیز اولویت داشته باشد و رئیس‌جمهور بخواهد دل همه را به دست آورد، آنگاه اولویت هیچ معنایی نخواهد داشت و چنین می‌شود که همه از رئیس‌جمهور توقع دارند در هر مراسمی شرکت کند، جوایز و تقدیرنامه‌ها بدهد و سخنرانی کند و در نهایت، خسته از مراسم، بخواهد به دیگر کارها رسیدگی کند.

واقعاً اولویت دولت کدام است؟

• مسائل ژئوپلیتیکی؟
• شرایط عمومی زیست‌محیطی و سرزمینی؟
• اسراف در انرژی و ثروت؟
• استهلاک زیرساخت‌های کشور؟
• شرایط تربیتی نسل جوان و مسائل اجتماعی؟
• اجرای کدام‌یک از مفاد قانون هفتم پیشرفت؟
• اولویت هزینه‌های ارزی؟
• تجارت خارجی؟
• مبارزه با فساد؟

این‌ها را باید با وقتی که رئیس‌جمهور برای مراسم متفاوت و شاید بدون اولویت صرف می‌کند، مقایسه کرد. تنها در یک مورد، اولویت‌گذاری دیده شده است و آن هم انتخاب افراد از سلیقه‌های مختلف با کارآیی ناچیز به عنوان وفاق، بر انتخاب افراد کاردان و توانمند.