خبر کامل
معمای اولویت‌ها در دولت: گلایه از طرح‌های نیمه‌تمام و غیاب برنامه‌ریزی
رئیس‌جمهور محترم اخیراً با اشاره به وجود پنج هزار طرح عمرانی نیمه‌تمام در کشور، این وضعیت را «ناپسندیده» خوانده و بر لزوم اولویت‌بندی و رسیدگی فوری به آن‌ها تأکید کرده‌اند. این اظهارنظر، که در نگاه اول سخنی خردمندانه به نظر می‌رسد، نه تنها در مورد طرح‌های عمرانی، بلکه باید در تمامی شئون حکمرانی و به‌ویژه در عملکرد دولت جاری و ساری باشد. اما پرسش اساسی اینجاست که مخاطب این سخنان کیست و مسئولیت این وضعیت بر عهده چه نهادی است؟
ابهام در مسئولیت‌پذیری طرح‌های نیمه‌تمام
با اندکی تأمل، مشخص می‌شود که فرآیند تدوین لایحه بودجه سالانه در ایران، شامل تهیه فهرست طرح‌های نیمه‌تمام، توسط سازمان برنامه و بودجه صورت می‌گیرد. این لایحه پس از بررسی و اخذ نظرات وزارتخانه‌ها، به دولت تقدیم شده و پس از طی مراحل تشریفاتی، به تصویب هیئت دولت و امضای شخص رئیس‌جمهور می‌رسد و سپس برای تصویب نهایی به مجلس ارائه می‌شود. بنابراین، فهرست طرح‌های نیمه‌تمام، هم مصوبه دولت و هم امضای رئیس‌جمهور را در ذیل خود دارد.
این وضعیت، معمای تصمیم‌گیری و اولویت‌بندی را پیچیده‌تر می‌کند. چگونه رئیس دولت می‌تواند از مصوبه خود روی برتابد؟ آیا شخص دیگری جز نهاد اجرایی کشور می‌تواند برای این طرح‌ها اولویت تعیین کند؟ به نظر می‌رسد روی سخن ریاست‌جمهوری با خویشتن است. این احتمال وجود دارد که در آذرماه سال گذشته، که زمان تدوین و تصویب لایحه بودجه بوده، تجربه کافی برای اولویت‌بندی وجود نداشته است. اما با گذشت یک سال، اگر مسئولین واقعاً به اولویت‌بندی اعتقاد داشتند، می‌بایست دولت اولویت‌های موضوعی را به سازمان برنامه و بودجه ابلاغ می‌کرد تا این موارد در لایحه بودجه گنجانده و به تصویب دولت می‌رسید. در این صورت، اگر مجلس تغییراتی در اولویت‌ها ایجاد می‌کرد، جای گلایه برای شخص اول اجرایی کشور باقی می‌ماند.
غیاب اولویت‌بندی در دولت
این اظهارنظر فرصتی را فراهم می‌آورد تا به بررسی وضعیت اولویت‌بندی در دولت فعلی بپردازیم. برخلاف دولت‌های پیشین (به‌جز دولت روحانی که اولویت اصلی‌اش رفع تحریم‌ها بود)، موضوع اولویت تا چه حد در دولت کنونی مطرح است و چگونه این اولویت‌ها فهرست، ابلاغ و اعلام شده‌اند؟
تحقیق و جستجو برای یافتن فهرستی از اولویت‌های دولت، نتیجه‌ای در بر ندارد. نه در لایحه بودجه و نه در قانون برنامه پنج‌ساله هفتم، اولویت‌بندی مشخصی دیده نمی‌شود. دولت نیز درباره اجرای قانون اخیرالذکر، جز اشاره به نیاز ۳۰۰ میلیارد دلاری برای اجرای آن، سخن دیگری نگفته است. بنابراین، نمی‌توان اولویت‌های دولت را به صورت رسمی کشف کرد و ناچار باید عملکرد دولت را مصداق اولویت‌بندی آن دانست.
این عملکرد، به‌ویژه از حضور رئیس‌جمهور در مراسم‌های مختلف و زمانی که برای این امور صرف می‌کند، آشکار می‌شود. مشاهده می‌شود که رئیس دولت برای تمامی امور وقت می‌گذارد؛ از حضور در اردوی کشتی‌گیران و فوتسال‌بازان گرفته تا همراهی با هنرمندان، صنعتگران، توان‌یابان، معلمان، دانشگاهیان و پژوهشگران و سخنرانی برای آن‌ها. اگرچه این حضور می‌تواند انگیزه‌بخش باشد، اما هم از شأن وزرای مربوطه می‌کاهد و هم نشان‌دهنده نبود اولویت در نظام فکری دولت حاکم است.
ضرورت تعیین اولویت‌ها در شرایط ویژه
البته ممکن است گفته شود که شرایط کشور ویژه است (که همیشه چنین بوده است) و به قول رئیس‌جمهور، هر روز مصیبت جدیدی برای دولت پیش می‌آید. این واقعیت را نمی‌توان انکار کرد و دقیقاً به همین دلیل است که رئیس‌جمهور و دولت باید در این شرایط حاد، اولویت‌های خود را به درستی بشناسند. منظور این نیست که دولت سایر وظایف خود را رها کند، چرا که تشکیلات دولتی و وزرا باید کار خود را انجام دهند. سخن از وقت ویژه‌ای است که دولت باید برای موضوعات خاص در شرایط روز کشور صرف کند و رئیس‌جمهور با وقت محدود روزانه خود، به اولویت‌هایی بپردازد که وزرا نمی‌توانند به آن ورود کنند یا نیاز به پشتیبانی فوق‌العاده دارند.
اگر قرار باشد همه چیز اولویت داشته باشد و رئیس‌جمهور بخواهد دل همه را به دست آورد، در آن صورت اولویت هیچ معنایی نخواهد داشت. نتیجه این وضعیت آن است که همگان از رئیس‌جمهور توقع دارند در فلان مراسم شرکت کند، جوایز و تقدیرنامه‌ها اعطا کند و سخنرانی ایراد نماید و سپس خسته از مراسم، به سایر کارها رسیدگی کند. واقعاً اولویت دولت کدام است؟
- مسائل ژئوپلیتیکی که شاید بر همه چیز سایه افکنده است؟
- شرایط عمومی زیست‌محیطی و سرزمینی؟
- اسراف در انرژی و ثروت ملی؟
- استهلاک زیرساخت‌های کشور؟
- شرایط تربیتی نسل جوان و مسائل اجتماعی کشور؟
اجرای کدام‌یک از مفاد قانون هفتم پیشرفت در اولویت قرار دارد؟ اولویت هزینه‌های ارزی کدام است؟ تجارت خارجی در کجای اولویت‌ها قرار دارد؟ مبارزه با فساد چه جایگاهی در ذهن رئیس‌جمهور دارد؟ این‌ها را با وقتی که رئیس‌جمهور برای مراسم‌های متفاوت و شاید بدون اولویت که باید مسئولیت آن را وزیر مربوطه یا معاونان او بر عهده بگیرند، مقایسه کنید.
البته حداقل در یک مورد، اولویت‌گذاری مشاهده شده است: اولویت انتخاب افراد از سلیقه‌های مختلف با کارآیی ناچیز به عنوان وفاق، بر انتخاب افراد کاردان و توانمند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
