تشکیل کارگروه ویژه بخش خصوصی در ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز

مأموریتی فراتر از یک تفاهم‌نامه

محمدرضا فاروقی، رئیس کمیسیون گمرک اتاق ایران، با تشریح جزئیات این رویداد، اعلام کرد که ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، به جای انعقاد یک تفاهم‌نامه همکاری، تصمیم به ایجاد و فعال‌سازی کارگروهی ویژه با محوریت بخش خصوصی گرفته است. صدور حکم تشکیل این کارگروه به نام رئیس اتاق ایران، مسئولیت رسمی این ساختار جدید را به اتاق بازرگانی ایران واگذار کرده و نشان‌دهنده عزم حاکمیت برای نهادینه‌سازی تعامل مسئله‌محور با فعالان اقتصادی است.

فاروقی این اقدام را «گامی مؤثر و قابل اعتنا در راستای نهادینه‌سازی تعامل ساختارمند میان ارکان حاکمیتی و فعالان اقتصادی» توصیف کرد.

مقابله مؤثر با قاچاق کالا و ارز نه تنها یک اقدام انتظامی یا نظارتی، بلکه ضرورتی راهبردی برای صیانت از تولید ملی، حمایت از فعالان اقتصادی شناسنامه‌دار و ارتقای امنیت اقتصادی کشور به شمار می‌رود. کارگروه جدید با تمرکز بر رویکردهای پیشگیرانه، می‌تواند به اصلاح فرآیندهای اجرایی و کاهش زمینه‌های بروز فساد و قاچاق در مبادی رسمی کمک کند و در نهایت به تسهیل تجارت قانونی منجر شود.

از شناسایی گلوگاه‌های فساد تا اصلاح خلأهای قانونی

مأموریت‌های این کارگروه طیف گسترده‌ای از اقدامات تحلیلی و عملیاتی را دربرمی‌گیرد و صرفاً به طرح مشکلات محدود نمی‌شود. محورهای اصلی فعالیت این ساختار شامل موارد زیر است:

• همکاری و هم‌افزایی مستمر در زمینه پیشگیری، شناسایی و مقابله با قاچاق کالا و ارز.
• شناسایی گلوگاه‌های فساد در زنجیره‌های تأمین.
• مشارکت در رفع خلأهای قانونی و مشکلات فرآیندی در حوزه اختیارات ستاد.
• ارتقای آگاهی حقوقی و مقرراتی فعالان اقتصادی.
• تبادل و تحلیل داده‌های آماری حوزه تجارت.
• برگزاری نشست‌های منظم برای طرح و پیگیری مسائل بخش خصوصی.

این رویکرد نشان می‌دهد که هدف کارگروه، حرکت به سمت تصمیم‌سازی مبتنی بر داده و تجربه میدانی فعالان اقتصادی است.

استقرار دبیرخانه در اتاق ایران و سازوکار دو مرحله‌ای

یکی از نکات مهم در ساختار جدید، استقرار دبیرخانه کارشناسی کارگروه در محل اتاق بازرگانی ایران است. این دبیرخانه مسئول آماده‌سازی دستور جلسات، احصای مسائل از کمیسیون‌های تخصصی و اتاق‌های سراسر کشور، هماهنگی برگزاری نشست‌ها و پیگیری اجرای مصوبات خواهد بود.

اتاق ایران در این فرآیند نقش «اتاق فکر» و «مرکز پالایش و جمع‌بندی مطالبات» را پیش از طرح در سطح ستاد ایفا می‌کند. موضوعات و چالش‌های فعالان اقتصادی، به‌ویژه در حوزه فرآیندهای تجاری و گمرکی، ابتدا در دبیرخانه کارشناسی و با نظارت کمیسیون گمرک بررسی می‌شود. پس از جمع‌بندی نهایی و تدوین راهکارهای پیشنهادی، این موارد برای اخذ تصمیم و مصوبه اجرایی در کارگروه مستقر در ستاد مطرح خواهد شد. این فرآیند دو مرحله‌ای به اعتقاد فعالان اقتصادی، می‌تواند از طرح پراکنده و غیرکارشناسی مسائل جلوگیری کرده و کیفیت تصمیم‌گیری را ارتقا دهد.

دعوت به مشارکت فعال و آزمونی برای تعامل دولت و بخش خصوصی

رئیس کمیسیون گمرک اتاق ایران از تمامی فعالان اقتصادی، تشکل‌ها و اتاق‌های استانی دعوت کرده است تا مصادیق و پیشنهادهای اصلاحی خود را در حوزه قوانین، بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌های مرتبط با تجارت خارجی و مقابله با قاچاق به دبیرخانه معاونت کمیسیون‌ها، مجامع و شوراهای اتاق ایران ارسال کنند. این فراخوان نشان‌دهنده عزم کارگروه برای عمل بر پایه مشارکت گسترده و تجمیع نظرات بخش خصوصی است.

تشکیل این کارگروه ویژه در شرایطی صورت گرفته که فعالان اقتصادی سال‌هاست بر ضرورت تفکیک میان «تجارت رسمی» و «قاچاق سازمان‌یافته» تأکید دارند و معتقدند که برخی رویه‌های پیچیده و متغیر، خود به شکل‌گیری انگیزه‌های دور زدن قانون دامن می‌زند. اکنون این کارگروه می‌تواند به عنوان بستری برای بازنگری در همین رویه‌ها عمل کند؛ بستری که اگر از سطح جلسات تشریفاتی فراتر رود و به اصلاحات ملموس در فرآیندهای اجرایی بینجامد، نقطه عطفی در مسیر بهبود محیط کسب‌وکار و ارتقای امنیت اقتصادی کشور خواهد بود.