آغاز فاز دوم طرح ملی آموزش هوش مصنوعی در مدارس غیردولتی ایران

احمد محمودزاده، معاون وزیر و رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی وزارت آموزش و پرورش، از آغاز فاز دوم طرح ملی آموزش هوش مصنوعی در مدارس غیردولتی خبر داد. این طرح با هدف تربیت نیروی انسانی ماهر و همگام با پیشرفت‌های علمی و فناوری، دانش‌آموزان و معلمان را در سراسر کشور تحت پوشش قرار می‌دهد.

جزئیات فاز دوم طرح و گستره آن

در فاز دوم این طرح، ۴۳ هزار معلم در ۱۰ استان کشور آموزش‌های تخصصی هوش مصنوعی را فرا می‌گیرند. این فرآیند همچنین برای دانش‌آموزان پایه‌های هفتم تا دهم به‌صورت مهارت‌محور اجرا خواهد شد. استان‌های تحت پوشش در این مرحله شامل خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، اصفهان، یزد، کرمان، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، گلستان و سیستان و بلوچستان هستند.

مدارس غیردولتی بخشی از جریان تربیت نیروی انسانی در تراز انقلاب اسلامی را برعهده دارند و آموزش و پرورش تلاش می‌کند همگام با شتاب علم و فناوری، مسیر آینده تربیت دانش‌آموزان را مبتنی بر مهارت‌های نوین طراحی کند.

مراحل و سطوح آموزشی

آموزش‌ها در سه سطح اصلی ارائه می‌شوند:

• ۱۲ ساعت آموزش مجازی
• ۶ ساعت کارگاه تخصصی
• یک دوره حضوری فشرده برای منتخبان نهایی

در نهایت، ۵۰۰ معلم متخصص در سطح کشور در حوزه آموزش و کاربرد هوش مصنوعی تربیت خواهند شد تا ظرفیت آموزشی این حوزه در مدارس غیردولتی تثبیت شود. این طرح به‌عنوان یک درس مستقل به برنامه درسی افزوده نمی‌شود، بلکه در قالب «طرح ملی مهارت‌های عمومی» و مبتنی بر اسناد بالادستی مانند سند تحول بنیادین و برنامه هفتم توسعه اجرا می‌گردد.

تجربه فاز نخست و دستاوردهای آن

در مرحله نخست این طرح که در استان‌های تهران، البرز، قزوین و مرکزی اجرا شد، حدود ۴۰ هزار معلم وارد دوره آموزشی شدند. پس از مراحل غربالگری، چهار هزار نفر به دوره کارگاهی راه یافتند و در نهایت ۱۰۰ معلم به‌عنوان هسته تخصصی، آموزش‌های حرفه‌ای حضوری را طی کردند. این ۱۰۰ نفر اکنون به‌عنوان مدرسان تخصصی، مأموریت تعمیق آموزش در استان‌های خود را برعهده دارند. حدود دو سوم این مدرسان منتخب را بانوان و یک سوم را آقایان تشکیل می‌دهند که انتخاب آن‌ها صرفاً بر اساس نتایج آزمون‌های علمی و ارزیابی‌های تخصصی بوده است.

آموزش دانش‌آموزان و تفاوت محتوا

در مرحله نخست، حدود ۲۰۰ هزار دانش‌آموز تحت آموزش‌های پایه قرار می‌گیرند. پس از ارزیابی‌ها، ۲۰ هزار نفر، سپس دو هزار نفر و در نهایت ۲۰۰ نفر به مراحل تخصصی‌تر راه می‌یابند. در پایان نیز جشنواره‌ای ملی برگزار و طرح‌های برگزیده معرفی خواهند شد. در مجموع، حدود پنج هزار دانش‌آموز در سطوح تخصصی آموزش خواهند دید و این فرآیند به‌صورت مستمر در سال‌های آینده ادامه خواهد داشت.

محتوای آموزشی برای معلمان و دانش‌آموزان متفاوت است:

• برای معلمان: تمرکز بر کاربرد هوش مصنوعی در تولید محتوا و تسهیل فرآیند آموزش.
• برای دانش‌آموزان: آموزش زبان برنامه‌نویسی پایتون در دو سطح مقدماتی و پیشرفته و ورود تخصصی به حوزه هوش مصنوعی.

هدف نهایی این طرح، تربیت دانش‌آموزان مهارت‌محور با رویکرد اقتصاد دیجیتال است تا در آینده بتوانند در زیست‌بوم کسب‌وکارهای فناورانه نقش‌آفرینی کنند. این فرآیند به‌صورت مستمر برای پایه‌های هفتم، هشتم، نهم و دهم ادامه خواهد داشت و هر سال دانش‌آموزان جدیدالورود نیز وارد چرخه آموزش خواهند شد.

پوشش گسترده در خراسان رضوی

در فاز دوم، استان خراسان رضوی نقش ویژه‌ای دارد. از مجموع ۴۳ هزار معلمی که آموزش می‌بینند، حدود ۱۶ هزار نفر مربوط به این استان هستند. در بخش دانش‌آموزی نیز حدود ۳۰ هزار دانش‌آموز از خراسان رضوی تحت پوشش آموزش قرار می‌گیرند. جمعیت دانش‌آموزی مدارس غیردولتی این استان بیش از ۲۰۰ هزار نفر است که ۹۶ هزار نفر دختر و ۱۶ هزار نفر پسر هستند و در مقاطع ابتدایی، متوسطه اول، متوسطه دوم و هنرستان‌ها تحصیل می‌کنند. خراسان رضوی به دلیل جمعیت دانش‌آموزی بالا، از استان‌های پرجمعیت کشور محسوب می‌شود.

عدالت آموزشی و پوشش مدارس دولتی

در پاسخ به نگرانی‌ها درباره احتمال تعمیق نابرابری آموزشی با آغاز طرح از مدارس غیردولتی، محمودزاده تأکید کرد که این برداشت صحیح نیست. وی افزود که در مدارس دولتی نیز آموزش‌های هوش مصنوعی از سوی معاونت آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش در حال پیگیری است و تفاوتی از نظر اصل اجرای طرح وجود ندارد.

در حوزه مدارس دولتی، این برنامه توسط معاونت تخصصی مربوطه دنبال می‌شود و طبق برنامه‌ریزی انجام‌شده، حدود دو میلیون دانش‌آموز و ۱۵۰ هزار معلم دولتی نیز تحت آموزش‌های مرتبط با هوش مصنوعی قرار خواهند گرفت. بنابراین این اقدام نه‌تنها مغایر عدالت آموزشی نیست، بلکه در راستای تقویت کیفیت آموزشی در هر دو بخش دولتی و غیردولتی اجرا می‌شود.

سیاست کلان آموزش و پرورش، ارتقای کیفیت و تحقق عدالت آموزشی است و هدف نهایی، پوشش حداکثری دانش‌آموزان کشور در این زمینه است.