۳۰ سالگی پوکمون: داستانی از یک پدیده جهانی و تأثیر آن بر زندگی طرفداران

ریشه‌ها و رشد یک پدیده جهانی

پوکمون از ابتدا بر اساس نقش‌آفرینی به عنوان یک مربی، گرفتن و جمع‌آوری هیولاها، و مبارزه با آن‌ها بنا شده است. زمانی که اولین بازی‌ها در سال ۱۹۹۶ برای کنسول دستی گیم‌بوی نینتندو منتشر شدند، انتظار موفقیت چشمگیری نداشتند. اما بازاریابی دهان به دهان قوی و قیمت پایین کنسول به فروش بیش از یک میلیون نسخه در سال اول کمک کرد.

• سریال انیمیشن و بازی کارتی: این دو عامل به سرعت پوکمون را به یک جنون تمام‌عیار تبدیل کردند که مطبوعات آن را «پوکمانیا» نامیدند. این هیجان تا جایی پیش رفت که مدارس شروع به ممنوع کردن آوردن کارت‌ها به زمین بازی کردند.
• پوکمون گو: در سال ۲۰۱۶، این برند با راه‌اندازی بازی موبایلی پوکمون گو، که از GPS و دوربین دستگاه برای قرار دادن هیولاها در دنیای واقعی استفاده می‌کرد، موج جهانی دوم را آغاز کرد. این اپلیکیشن تاکنون بیش از یک میلیارد بار دانلود شده است.
• رونق در دوران پاندمی: با شیوع همه‌گیری کووید-۱۹، محتوای مرتبط با پوکمون، به ویژه بازی کارتی پوکمون (TCG)، شاهد افزایش چشمگیری در علاقه بود.

راز ماندگاری: دسترسی و تنوع

جاش روزنبرگ، معروف به Jrose11، استریمر پوکمون، معتقد است که دسترسی بالای این فرنچایز یکی از کلیدهای موفقیت پایدار آن است. او می‌گوید که پوکمون برای سال‌های متمادی مرتبط باقی مانده است زیرا «منحصر به فرد است و تنها یک راه برای بازی کردن آن وجود ندارد.»

«آنچه در مورد پوکمون جادویی است این است که نه تنها هزاران موجود را دارید که همه به یاد ماندنی و خوب طراحی شده‌اند، بلکه یک بازی دارید که می‌تواند به روش‌های مختلفی بازی شود و هیچ یک از این روش‌ها اشتباه نیستند.»

درو استفنسون، فینالیست اروپایی بازی کارتی پوکمون، نمونه خوبی از این تنوع است. او که در نبردهای کارتی متخصص است، می‌گوید این روزها به ندرت بازی‌های ویدیویی را انجام می‌دهد، اما با جاش موافق است که «کارهای زیادی» برای طرفداران وجود دارد. او می‌افزاید که رویدادهای TCG «افرادی از مکان‌ها، جوامع، و جنبه‌ها و تخصص‌های مختلف» را گرد هم می‌آورد، از دانشجویان گرفته تا والدین.

چالش‌ها و انتقادات

مانند هر جامعه طرفداری دیگری، پوکمون نیز از رسوایی‌ها، جنجال‌ها و شکایات طرفداران قدیمی بی‌بهره نیست.

• بازار کارت‌های معاملاتی: یکی از نگرانی‌های اخیر، صحنه کارت‌های معاملاتی است که به لطف یوتیوبر و کشتی‌گیر لوگان پل، توجه زیادی را به خود جلب کرده است. خرید کارت‌های فوق‌نادر او به ارزش میلیون‌ها دلار، باعث افزایش آگاهی از ارزش بالقوه این سرگرمی شده است. اکنون، با انتشار کارت‌های جدید، طرفداران از دشواری فزاینده در تهیه آن‌ها به دلیل دلالان و فروشندگان مجدد که تلاش می‌کنند به صورت عمده خرید کرده و با سود بفروشند، شکایت دارند. تسونکازو ایشیهارا، مدیرعامل شرکت پوکمون، پیشتر گفته بود که نمی‌تواند کنترل زیادی بر بازار فروش مجدد داشته باشد.
• بازی‌های ویدیویی: نسخه‌های اخیر سری اصلی بازی‌های پوکمون، که همچنان توسط توسعه‌دهندگان اصلی Game Freak تولید می‌شوند، به دلیل عدم نوآوری، به ویژه در زمینه گرافیک، مورد انتقاد قرار گرفته‌اند. با این حال، آخرین نسخه، Pokémon Legends Z-A، به دلیل گیم‌پلی خود مورد تحسین برخی منتقدان قرار گرفت و طبق گفته نینتندو، تاکنون بیش از ۱۲ میلیون نسخه فروخته است.

جامعه‌ای فراگیر و الهام‌بخش

پوکمون برخلاف برخی جوامع طرفداری که ممکن است مردانه باشند یا نسبت به تازه‌واردان محتاط، مخاطبان متنوعی را جذب می‌کند. مونیک بادن، ۳۲ ساله، گردآورنده و تولیدکننده محتوا، تجربه خود از این جامعه را بسیار فراگیر توصیف می‌کند.

«فکر می‌کنم آن‌ها انواع مختلفی از مردم را می‌پذیرند، چه اطلاعات زیادی داشته باشید و چه هیچ چیز در مورد آن ندانید.»

مونیک که از کودکی طرفدار پوکمون بوده و در سال‌های اخیر شروع به جمع‌آوری کارت کرده است، می‌گوید که پوکمون «یک حس است، نوستالژی است.» او اضافه می‌کند: «مردم به دلایل مختلفی پوکمون را دوست دارند، اما واقعاً به این خلاصه می‌شود که از آن آرامش می‌گیرید، لذت‌بخش است، فقط کمی سرگرمی است.»

آریانا استیدهم، رئیس انجمن پوکمون دانشگاه کالج لندن (UCL)، می‌گوید که جامعه اطراف این بازی به او کمک کرده تا ارتباطات واقعی در زندگی برقرار کند. او که در سال اول دانشگاه خود به این انجمن پیوست، نگران پیدا کردن دوست بود.

«برای من واقعاً مهم است که این جامعه و این افراد را پیدا کرده‌ام که می‌توانم آن‌ها را بهترین دوستان زندگی‌ام بنامم. این جامعه باعث شده است که احساس تنهایی نکنم، آن‌طور که در دوران رشد فکر می‌کردم. این یک جامعه بسیار پرشور از مردم است و احساس می‌کنم آن‌ها به روش‌هایی به من کمک کرده‌اند که حتی نمی‌توانم بیان کنم.»

برخی دیگر از افرادی که با آن‌ها مصاحبه شده است، می‌گویند که این سری زندگی آن‌ها را تغییر داده است. درو، شرکت‌کننده در بازی کارتی پوکمون، می‌گوید: «فکر نمی‌کنم اگر پوکمون را شروع نکرده بودم، الان مردی که هستم، بودم.» جاش، استریمر پوکمون که از سال ۲۰۱۶ محتوا تولید می‌کند، می‌گوید که این بازی ۲۵ سال است که بخش بزرگی از زندگی او بوده و نمی‌تواند آن را به شکل دیگری تصور کند.

«تا زمانی که آن‌ها بازی می‌سازند، دلیلی نمی‌بینم که حداقل آن‌ها را بازی نکنم. این همه چیز است، به معنای واقعی کلمه به من شغل داده است.»

جاش اضافه می‌کند که او نیز مانند میلیون‌ها نفر دیگر است که روزهایشان با پوکمون روشن‌تر می‌شود و می‌گوید: «کلمات کافی برای بیان اینکه چقدر از وجود این [بازی] سپاسگزارم، وجود ندارد.»