خبر کامل
بحران بی‌سابقه در کوبا: خاموشی‌ها، کمک‌های اضطراری و تهدید انقلاب
انقلاب کوبا در آستانه فروپاشی؟ بحران سوخت و فشار حداکثری آمریکا
کوبا، جزیره کارائیب که دهه‌هاست نماد مقاومت در برابر فشار‌های خارجی است، این روزها با یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های تاریخ خود دست و پنجه نرم می‌کند. بحران شدید سوخت و انرژی، در کنار تحریم‌های بی‌سابقه آمریکا، زندگی روزمره شهروندان را مختل کرده و نگرانی‌ها درباره آینده انقلاب کوبا را افزایش داده است.
در موزه انقلاب هاوانا، تصاویری از فقر و فساد دوران دیکتاتوری فولخنسیو باتیستا پیش از سال ۱۹۵۹ به نمایش گذاشته شده است. تصاویری از زنانی که با هیزم آشپزی می‌کنند، نمادی از رنج مردم پیش از انقلاب. اما امروز، بسیاری از کوبایی‌ها خود را در شرایطی مشابه می‌بینند.
زندگی در سایه بحران
لیساندرای خانه‌دار در هاوانا، با چشمانی اشک‌بار می‌گوید: «ما دقیقاً مثل همان زمان زندگی می‌کنیم. هر روز صبح باید به ساحل برویم و هیزم جمع کنیم تا صبحانه بپزیم، چون برق فقط در ساعت‌های مدرسه وصل می‌شود.» دختر ۹ ساله‌اش اغلب با شکم خالی به مدرسه می‌رود و برنی هرناندز، همسر لیساندرا که کارگر ساختمانی است و کاری ندارد، می‌گوید: «هر روز همان گرسنگی و همان بدبختی است.»
اقتصاد کوبا از زمان همه‌گیری کرونا در حال سقوط آزاد بوده است. ماه‌هاست که گاز به خانه‌های محقر در حومه هاوانا نمی‌رسد و مردم با هیزم و زغال آشپزی می‌کنند. این وضعیت پس از خروج نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، از قدرت در ۳ ژانویه و کنترل صنعت نفت ونزوئلا توسط آمریکا، به شدت وخیم‌تر شده است. حمایت نفتی ونزوئلا که روزانه حدود ۳۵,۰۰۰ بشکه نفت خام برای کوبا تأمین می‌کرد، اکنون قطع شده است.
تشدید تحریم‌ها و استراتژی «فشار حداکثری»
تحریم‌های اقتصادی ده‌ها ساله آمریکا علیه کوبا بی‌سابقه تشدید شده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تهدید کرده است که هر کشوری که به کوبا نفت بفرستد، با تعرفه مواجه خواهد شد. هیچ‌یک از متحدان سنتی کوبا مانند مکزیک، روسیه، چین، ویتنام یا ایران، تاکنون برای پر کردن جای خالی ونزوئلا پیشقدم نشده‌اند، اگرچه وزارت خزانه‌داری آمریکا اخیراً اعلام کرده که محدودیت‌ها را برای تعداد محدودی از فروش نفت با هدف «حمایت از مردم کوبا برای مصارف تجاری و بشردوستانه» کاهش خواهد داد.
این اقدام در بحبوحه افزایش تنش‌ها بین واشنگتن و هاوانا صورت می‌گیرد. دولت کوبا گزارش داده است که گارد مرزی این کشور چهار نفر را که با یک قایق تندرو آمریکایی در حال سفر بودند، به ضرب گلوله کشته است. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، این حادثه را «بسیار غیرعادی» توصیف کرده و در حال بررسی است.
ریکاردو تورس، اقتصاددان کوبایی، می‌گوید: «کتاب قدیمی واشنگتن درباره کوبا دیگر کاربرد ندارد و هر کس که هنوز این را درک نکرده، شوکه خواهد شد. ترامپ در حال تغییر قوانین بازی است.» ترامپ با اعلام اینکه «کوبا آماده سقوط است»، فشار بر این جزیره را در آسیب‌پذیرترین لحظه از زمان جنگ سرد تشدید کرده است. تحلیلگران معتقدند یکی از اهداف واشنگتن از برکناری مادورو در ونزوئلا، تعمیق بحران اقتصادی کوبا و تلاش برای فروپاشی سوسیالیسم دولتی در این جزیره است.
خاموشی‌های گسترده و جیره‌بندی شدید
اثرات بحران سوخت در سراسر کوبا احساس می‌شود. خاموشی‌ها در هاوانا می‌تواند ۱۵ ساعت یا بیشتر در روز طول بکشد. بیمارستان‌ها در تاریکی فرو رفته‌اند و تنها موارد اورژانسی پذیرش می‌شوند. مدارس اغلب تعطیل هستند و زباله‌ها در گوشه و کنار خیابان‌ها تلنبار شده‌اند، زیرا سوختی برای کامیون‌های جمع‌آوری زباله دولتی وجود ندارد. شهروندان لاغر و سالخورده اغلب در حال جستجو در میان زباله‌های دور ریخته شده دیده می‌شوند.
برای جزیره‌ای که از سال ۱۹۵۹ به شبکه امنیت اجتماعی خود – مراقبت‌های بهداشتی همگانی، ریشه‌کن کردن بی‌سوادی، مقابله با نرخ مرگ و میر نوزادان و بیماری‌های قابل پیشگیری – افتخار می‌کند، این تصویر تیره و تار است و بدتر می‌شود.
ریکاردو تورس می‌گوید: «موجودی نفت شاید برای شش تا هشت هفته دوام بیاورد»، اما اذعان دارد که با دقت نمی‌توان گفت، زیرا کوبا ارقام مربوط به موجودی سوخت را منتشر نمی‌کند. او پیش‌بینی می‌کند که «جیره‌بندی شدید» ممکن است اعمال شود، اما محدودیت‌های سختی از قبل اعمال شده است. مردم در پمپ بنزین‌ها به ۲۰ لیتر سوخت محدود شده‌اند که باید با دلار آمریکا پرداخت شود. آنها موظف به استفاده از یک اپلیکیشن دولتی به نام «تیکت» هستند، اما انتظار می‌تواند روزها و حتی هفته‌ها طول بکشد. رانندگان هنگام پیوستن به صف مجازی برای نیمی از باک بنزین، با بیش از ۱۰,۰۰۰ نفر جلوتر از خود مواجه می‌شوند. جای تعجب نیست که در چنین شرایطی، قیمت سوخت در بازار سیاه سر به فلک کشیده است.
تغییر رژیم یا بقا؟
برنی هرناندز، با صداقتی بی‌پرده، خشم خود را متوجه دولت کوبا می‌کند، نه واشنگتن. او می‌گوید: «دوست دارم ترامپ اینجا را اداره کند. آن وقت ببینیم اوضاع بهتر می‌شود یا نه. چه می‌توانم بگویم؟ دروغ نمی‌گویم.» لیساندرا نگران است که دخترش امسال کیک تولد بخواهد، چیزی که بسیار فراتر از توان مالی آنهاست.
ریکاردو تورس می‌گوید: «هدف نهایی واشنگتن در کوبا همیشه یکسان بوده است: تغییر رژیم.» میگل دیاز-کانل، رئیس‌جمهور کوبا، این سیاست را «غیرانسانی، بی‌رحمانه و غیرقانونی» خوانده و پرسیده است: «یک قدرت جهانی چه حقی دارد که سوخت و توانایی عملکرد را از یک ملت کوچک‌تر سلب کند؟»
این وضعیت با خوش‌بینی سیاست کوبای واشنگتن در یک دهه پیش بسیار متفاوت است. در سال ۲۰۱۴، باراک اوباما، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، پس از دهه‌ها خصومت، تصمیم گرفت روابط با این جزیره را در یک دوره تاریخی اما کوتاه‌مدت از سر بگیرد. ماه آینده دهمین سالگرد سفر اوباما به هاوانا به عنوان اولین رئیس‌جمهور آمریکا در نزدیک به یک قرن است. او در سخنرانی خود، که به طور زنده از تلویزیون دولتی پخش شد، گفت که آمده است تا «آخرین بقایای جنگ سرد در آمریکا را دفن کند» و «دست دوستی به مردم کوبا دراز کند.»
جفری دی‌لورنتیس، سفیر وقت آمریکا در کوبا، می‌گوید که بقای انقلاب کوبا به اقدامات سایر کشورها بستگی دارد. او اشاره می‌کند که اگرچه روسیه و چین نشانه‌هایی از کمک داده‌اند، اما تاکنون هیچ تانکر نفتی روسی در بنادر کوبا پهلو نگرفته است. مکزیک نیز تاکنون اقدام به ارسال کمک‌های اضطراری به کوبا کرده است که شامل شیر خشک و لوازم بهداشتی شخصی می‌شود.
قدرت واقعی در کوبا
در سمت آمریکا، سیاست کوبا عمدتاً توسط مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، هدایت می‌شود. ترامپ می‌گوید روبیو با مقامات ارشد دولت کوبا در حال گفتگو است. ریکاردو تورس معتقد است که تنها مذاکره‌کننده واقعی در این جزیره، رائول کاسترو ۹۴ ساله است. او می‌گوید: «تنها کسانی که توانایی مذاکره معنی‌دار را دارند، افراد نزدیک به رائول هستند. دولت غیرنظامی، از جمله رئیس‌جمهور میگل دیاز-کانل، هیچ قدرت واقعی ندارد. قدرت واقعی در کوبا، رائول و حلقه نزدیک اوست.»
هفته گذشته، رسانه‌ها گزارش دادند که رائول رودریگز کاسترو، نوه رائول کاسترو که به «خرچنگ» معروف است، نقطه تماس دولت ترامپ در حلقه داخلی کاسترو است. او یکی از معتمدترین افراد پدربزرگش محسوب می‌شود و بیشتر اهل تجارت است تا ایدئولوژی. هیچ‌یک از طرفین، به ویژه کوبایی‌ها، این مذاکرات را تأیید نکرده‌اند.
با وجود استراتژی «فشار حداکثری»، واشنگتن نگران است که تغییر کامل سیاسی در ونزوئلا یا کوبا می‌تواند بی‌ثباتی عمیقی ایجاد کرده و منجر به بحران مهاجرت و بشردوستانه شود. دی‌لورنتیس می‌گوید: «لحن روبیو در کنفرانس امنیتی مونیخ، با تأکید بر اصلاحات اقتصادی به جای تحول سیاسی ریشه‌ای، نرم‌تر شده بود. این به من نشان داد که آنها به دنبال یک چهره مانند دلسی برای مذاکره هستند.»
در حال حاضر، هر بازدیدکننده‌ای که بخواهد عکس زن پیش از انقلاب را که با هیزم آشپزی می‌کند ببیند، باید منتظر بماند. موزه انقلاب بیش از یک سال است که برای بازسازی بسته شده و اکنون سوختی برای ادامه کار وجود ندارد. در این چالش‌برانگیزترین دوران تاریخ مدرن این جزیره، هنوز مشخص نیست که آیا فقط موزه انقلاب امسال بازسازی خواهد شد یا خود انقلاب کوبا.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
