چالش‌های لایروبی رودخانه‌های گلستان؛ نیاز به ۲۵۰۰ میلیارد ریال اعتبار و برنامه‌ریزی جامع

چالش‌های اصلی رودخانه‌های گلستان

بخش قابل توجهی از رودخانه‌های گلستان در سال‌های اخیر به دلیل عوامل مختلفی نظیر رسوب‌گذاری شدید، کاهش عمق بستر، تجاوز به حریم رودخانه، ساخت‌وسازهای غیرمجاز و انباشت زباله، با کاهش چشمگیر ظرفیت عبور آب مواجه شده‌اند. در برخی نقاط، بستر رودخانه‌ها به قدری باریک شده است که حتی یک بارش سنگین می‌تواند خطر طغیان را به شدت افزایش دهد.

• رسوب‌گذاری چندساله: انباشت رسوبات، مسیر طبیعی جریان آب را تغییر داده و خطر سیلاب را تشدید می‌کند.
• آسیب به اراضی کشاورزی: این وضعیت به اراضی کشاورزی و زیرساخت‌های روستایی آسیب جدی وارد می‌کند.
• کمبود منابع: کمبود ماشین‌آلات سنگین، محدودیت اعتبارات و تأخیر در اجرای طرح‌های حفاظتی از مهم‌ترین چالش‌ها هستند.
• روستاهای در معرض خطر: برخی روستاها به دلیل قرار گرفتن در مسیرهای فرعی رودخانه‌ها، بیش از سایر مناطق در معرض خطر سیل قرار دارند.

آغاز عملیات لایروبی و اقدامات انجام شده

با وجود مشکلات موجود، عملیات لایروبی در بخش‌هایی از رودخانه‌های گرگانرود، قره‌سو، چهل‌چای و اترک آغاز شده است. مسئولان امیدوارند با اجرای این طرح، بخشی از خطرات احتمالی ناشی از بارش‌های فصلی کاهش یابد. با این حال، کارشناسان تأکید می‌کنند که ساماندهی کامل رودخانه‌ها نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت، تأمین اعتبارات پایدار و برخورد جدی با تجاوز به حریم رودخانه‌ها است.

مدیر رودخانه‌ها و سواحل شرکت آب منطقه‌ای گلستان اعلام کرد که سالانه حدود ۶۰۰ کیلومتر از رودخانه‌های استان نیاز به لایروبی دارند که این اقدام به اعتباری بیش از ۲۵۰۰ میلیارد ریال نیاز دارد.

وی افزود که با استفاده از اعتبارات ابلاغی در بخش مهندسی رودخانه، امسال توانستند ۷۰ کیلومتر از نقاط اولویت‌دار را لایروبی کنند. این عملیات شامل:

• ۴۱ کیلومتر در حوضه آبریز گرگانرود
• ۷ کیلومتر در حوضه آبریز اترک
• ۳ کیلومتر در حوضه آبریز قره‌سو
• ۱۹ کیلومتر در حوضه آبریز خلیج گرگان

برنامه‌های آتی و نیاز به همکاری

برای لایروبی ۱۰۵ کیلومتر دیگر از رودخانه‌های استان، ۴۰۰ میلیارد ریال اعتبار جدید پیش‌بینی شده است. این عملیات در قالب ۱۷ پروژه تعریف شده و پس از نهایی شدن قراردادها با پیمانکاران، به زودی وارد مرحله اجرا خواهد شد.

مدیر رودخانه‌ها و سواحل شرکت آب منطقه‌ای گلستان همچنین به عبور حدود ۷۰۰ کیلومتر از رودخانه‌های استان از داخل مناطق شهری و روستایی اشاره کرد و یادآور شد که طبق قوانین موجود، مسئولیت ساماندهی، لایروبی و رفع خطر سیلاب در محدوده‌های جمعیتی بر عهده وزارت کشور، شهرداری‌ها و دهیاری‌ها است. همکاری دستگاه‌های محلی برای کاهش خطر سیلاب در این مناطق ضروری است.

در زمینه سازه‌های حفاظتی، ۳۲۰ متر دیواره‌سازی و سازه‌های حفاظتی در قالب ۶ قرارداد با اعتبار ۱۵۰ میلیارد ریال اجرا شده است. این پروژه‌ها با هدف تثبیت بستر رودخانه‌ها، جلوگیری از تخریب ساختمان‌ها و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی انجام شده‌اند. همچنین، برای اجرای ۴۰۰ متر دیواره‌سازی جدید، ۱۱۰ میلیارد ریال اعتبار پیش‌بینی شده که پس از عقد قرارداد، عملیات اجرایی آن آغاز خواهد شد.