تولید آبنبات فراسودمند با جلبک دریایی؛ نوآوری سلامت‌محور در بجنورد

تولید محصول فراسودمند با فیکوسیانین اسپیرولینا

مریم آزمون، مسئول فنی آبنبات در خراسان شمالی و از دست‌اندرکاران این طرح، توضیح می‌دهد که این پژوهش با عنوان «تولید آبنبات غنی‌شده با فیکوسیانین استخراج‌شده از جلبک اسپیرولینا» با هدف توسعه یک محصول سنتی در قالب غذای فراسودمند انجام شده است. در این تحقیق، از رنگدانه-پروتئین فیکوسیانین استخراج‌شده از Spirulina platensis استفاده شده که به‌عنوان ترکیبی زیست‌فعال با خواص آنتی‌اکسیدانی قوی شناخته می‌شود.

نتیجه این پژوهش، تولید آبنباتی با رنگ آبی طبیعی و ارزش تغذیه‌ای به مراتب بالاتر نسبت به نمونه‌های معمولی بوده است.

افزایش خواص آنتی‌اکسیدانی در طول نگهداری

یکی از یافته‌های ارزشمند این تحقیق، پایداری و حتی افزایش خواص آنتی‌اکسیدانی محصول در طول دوره نگهداری است. آزمون خاطرنشان کرد که نه‌تنها فعالیت آنتی‌اکسیدانی کاهش نیافت، بلکه تا یک ماه پس از تولید، این میزان تا سه برابر افزایش پیدا کرد و همزمان ترکیبات فنلی نیز رشد نشان داد. این نتایج از نظر علمی بسیار حائز اهمیت هستند.

آزمایش‌های کامل فیزیکوشیمیایی و میکروبی، از جمله اندازه‌گیری رطوبت، خاکستر، فعالیت آبی (aw) و آزمون‌های میکروبی شامل کپک، مخمر و انتروباکتر، روی محصول انجام شده است. نتایج این آزمایش‌ها نشان می‌دهد که محصول تولیدشده از نظر ایمنی و شاخص‌های کیفی، کاملاً در محدوده استاندارد قرار دارد.

ثبت اختراع و هویت بجنورد

این طرح پس از تکمیل مراحل تحقیقاتی، به ثبت اختراع رسیده که نشان‌دهنده نوآوری و قابلیت کاربردی آن در صنعت مواد غذایی است. انتخاب آبنبات برای این طرح کاملاً آگاهانه بوده است؛ زیرا بجنورد به‌عنوان مهد شکر پنیر ایران شناخته می‌شود و این محصول بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت غذایی منطقه است. هدف اصلی این پروژه، تلفیق یک محصول سنتی با دانش روز فناوری مواد غذایی و ایجاد ارزش افزوده بدون تغییر در اصالت آن، به‌منظور ایجاد پلی میان صنعت سنتی و فناوری نوین بوده است.

مزایای کلیدی و چشم‌انداز تجاری‌سازی

از مهم‌ترین دستاوردهای این طرح می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تولید یک محصول فراسودمند با خواص آنتی‌اکسیدانی بالا.
• استفاده از رنگ طبیعی به‌جای رنگ‌های مصنوعی.
• افزایش فعالیت آنتی‌اکسیدانی و ترکیبات فنلی در طول دوره نگهداری.
• حفظ کیفیت فیزیکوشیمیایی و ایمنی میکروبی.

این طرح قابلیت تجاری‌سازی در مقیاس صنعتی را نیز دارد و می‌تواند به توسعه و رونق صنعت شکر پنیر در بجنورد کمک شایانی کند. این پروژه نشان می‌دهد که حتی یک شیرینی سنتی نیز می‌تواند در قالب یک محصول دانش‌بنیان و سلامت‌محور بازتعریف شود.

مراحل ایده‌پردازی تا استخراج فیکوسیانین، طراحی فرمولاسیون، تولید نمونه‌های آزمایشی و انجام آزمون‌های تخصصی، در مجموع حدود دو سال زمان صرف کرده و در این مدت چندین بار فرمولاسیون اصلاح شده تا به کیفیت مطلوب دست یابد. این پروژه با همکاری دکتر امیرحسین الهامی‌راد، دکتر حسین دلاوری و دکتر محمد آرمین از اعضای هیئت علمی دانشگاه بجنورد انجام شده است.